Sonam Wangchuk institute CBI investigation: સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) એ લદ્દાખના પ્રખ્યાત શિક્ષણ સુધારક અને પર્યાવરણ કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકની સંસ્થામાં ફોરેન કોન્ટ્રીબ્યુશન રેગ્યુલેશન એક્ટ (FCRA) ના કથિત ઉલ્લંઘન બદલ તપાસ શરૂ કરી છે.
સોનમ વાંગચુકે પોતે જણાવ્યું હતું કે CBI ની એક ટીમે લગભગ 10 દિવસ પહેલા તેમની સંસ્થા, હિમાલયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઓલ્ટરનેટિવ્સ, લદ્દાખ (HIAL) ની મુલાકાત લીધી હતી. વાંગચુકના જણાવ્યા અનુસાર, CBI એ જણાવ્યું હતું કે ગૃહ મંત્રાલયની ફરિયાદના આધારે તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે, જેમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે સંસ્થા FCRA પરવાનગી વિના વિદેશી ભંડોળ પ્રાપ્ત કરી રહી છે. તપાસ ચાલુ હોવાનું કહેવાય છે, જોકે કોઈ FIR દાખલ કરવામાં આવી નથી.
વાંગચુકે કહ્યું, “અમે વિદેશી ભંડોળ પર નિર્ભર રહેવા માંગતા નથી. અમે અમારા જ્ઞાનની નિકાસ કરીને આવક ઉત્પન્ન કરીએ છીએ. આવા ત્રણ કેસોને વિદેશી યોગદાન ગણવામાં આવ્યા હતા, ભલે તે સેવા કરાર હતા જેના પર સરકારને કર ચૂકવવામાં આવતો હતો. આ કરારોમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, એક સ્વિસ યુનિવર્સિટી અને એક ઇટાલિયન સંસ્થા સામેલ હતી.”
CBI ટીમે HIAL અને સ્ટુડન્ટ્સ એજ્યુકેશનલ એન્ડ કલ્ચરલ મૂવમેન્ટ ઓફ લદ્દાખ (SECMOL) પાસેથી 2022 થી 2024 સુધીના ભંડોળ સંબંધિત દસ્તાવેજો માંગ્યા છે. જોકે, વાંગચુકનો આરોપ છે કે તપાસ અધિકારી 2021 અને 2020 ના હિસાબો તેમજ સંગઠન સાથે સંકળાયેલી શાળાઓ પાસેથી દસ્તાવેજો પણ માંગી રહ્યા છે.
તેમણે કહ્યું કે બંને શાળાઓ આર્થિક રીતે વંચિત વિદ્યાર્થીઓને મફત શિક્ષણ પૂરું પાડે છે, અને HIAL ખાતે, વિદ્યાર્થીઓ વિવિધ પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરવાના બદલામાં શિષ્યવૃત્તિ મેળવે છે. વાંગચુકે આરોપ લગાવ્યો કે આ કાર્યવાહી એક વ્યવસ્થિત દબાણ યુક્તિનો ભાગ છે. “પહેલા, પોલીસે મારી સામે રાજદ્રોહનો કેસ દાખલ કર્યો, પછી HIAL ને ફાળવવામાં આવેલી જમીન કબજે કરવાનો આદેશ આપ્યો. હવે, CBI અને આવકવેરા વિભાગ તપાસ કરી રહ્યા છે. લદ્દાખમાં કોઈ કર નથી, છતાં હું સ્વેચ્છાએ કર ચૂકવું છું, અને છતાં મને હજુ પણ નોટિસ મળી રહી છે.”
ગૃહ મંત્રાલયે લદ્દાખમાં હિંસા માટે વાંગચુકને દોષી ઠેરવ્યા.
તાજેતરમાં, વાંગચુકે 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ લદ્દાખને છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં સમાવવા અને રાજ્યનો દરજ્જો મેળવવાની માંગણી સાથે ભૂખ હડતાળ શરૂ કરી હતી. દરમિયાન, બુધવારે, આ પ્રદેશમાં 1989 પછીની સૌથી ગંભીર હિંસા જોવા મળી, જેમાં યુવાનોએ ભાજપ મુખ્યાલય અને હિલ કાઉન્સિલને નિશાન બનાવ્યા અને વાહનોને આગ ચાંપી દીધી. પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે પોલીસ અને અર્ધલશ્કરી દળોએ ટીયર ગેસનો ઉપયોગ કરવો પડ્યો. અથડામણમાં ચાર વિરોધીઓ માર્યા ગયા, અને 30 પોલીસ કર્મચારીઓ સહિત 80 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા.
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા એક નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સોનમ વાંગચુકે પોતાના ભડકાઉ નિવેદનોથી ટોળાને ઉશ્કેર્યા હતા. હિંસક ઘટનાઓ વચ્ચે, તેમણે ઉપવાસ તોડ્યો અને પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે કોઈ નોંધપાત્ર પ્રયાસો કર્યા વિના એમ્બ્યુલન્સમાં પોતાના ગામ જવા રવાના થયા.
