Supreme Court On SIR: સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે ચૂંટણી પંચ (EC) ને 9 ઓગસ્ટ સુધીમાં બિહારની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવેલા લગભગ 65 લાખ મતદારોની સંપૂર્ણ વિગતો રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે આ માહિતી તે રાજકીય પક્ષો તેમજ એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ (ADR) નામની NGO ને આપવી જોઈએ, જેણે આ મુદ્દે અરજી દાખલ કરી છે.
શું મામલો છે?
ચૂંટણી પંચે 24 જૂને બિહારમાં ‘સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન કેમ્પેઇન (SIR)’ શરૂ કરી હતી. આ અંતર્ગત, 1 ઓગસ્ટે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી બહાર પાડવામાં આવી હતી, જેમાં 7.24 કરોડ મતદારો દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ તેમાંથી 65 લાખથી વધુ મતદારોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે આ લોકો કાં તો મૃત્યુ પામ્યા છે, કાયમી ધોરણે બીજી જગ્યાએ ગયા છે, અથવા નામ બે જગ્યાએ હતા.
કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન શું થયું?
ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ઉજ્જવલ ભૂયાન અને એન. કોટિશ્વર સિંહની બેન્ચે ચૂંટણી પંચને કહ્યું, ‘અમને દરેક મતદાર વિશે માહિતીની જરૂર છે જેનું નામ દૂર કરવામાં આવ્યું છે. જુઓ કે કયા આધારે નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે.’ NGO વતી વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે કહ્યું, ‘દૂર કરાયેલા મતદારોની યાદી રાજકીય પક્ષોને આપવામાં આવી છે, પરંતુ તેમાં એ નથી જણાવવામાં આવ્યું કે કોણ મૃત્યુ પામ્યું છે, કોણ સ્થળાંતર થયું છે, અથવા કોનું નામ ખોટી રીતે દૂર કરવામાં આવ્યું છે.’ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને 9 ઓગસ્ટ સુધીમાં પોતાનો જવાબ દાખલ કરવા કહ્યું, જેથી 12-13 ઓગસ્ટે આ મામલાની સંપૂર્ણ સુનાવણી થઈ શકે.
ADRની અરજીમાં શું માંગ કરવામાં આવી હતી?
એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સે માંગ કરી છે કે દૂર કરાયેલા 65 લાખ નામોની સંપૂર્ણ યાદી પ્રકાશિત કરવામાં આવે. દરેક નામની સાથે, તે પણ જણાવવું જોઈએ કે તેને કેમ દૂર કરવામાં આવ્યું, મૃત્યુ, કાયમી ટ્રાન્સફર કે અન્ય કોઈ કારણ.
ચૂંટણી પંચે કોર્ટમાં શું કહ્યું?
ચૂંટણી પંચે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સોગંદનામું દાખલ કરીને કહ્યું, ‘અમે મતદાર યાદી સાફ કરવાનું કામ કરી રહ્યા છીએ. અમારો ઉદ્દેશ્ય અયોગ્ય લોકોને દૂર કરવાનો છે અને મતદાર યાદીમાં ફક્ત યોગ્ય લોકો જ રહેવા જોઈએ.’
એસઆઈઆર દરમિયાન કમિશને શું ડેટા આપ્યો હતો
આમાં, મૃત્યુને કારણે લગભગ 22.34 લાખ મતદારોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. તે જ સમયે, લગભગ 36.28 લાખ મતદારોના નામ પણ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે જેઓ કાયમી રીતે અન્ય જગ્યાએ સ્થળાંતર કરી ગયા છે. તે જ સમયે, બે જગ્યાએ નામ ધરાવતા મતદારોની સંખ્યા લગભગ 7.01 લાખ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ શું ટિપ્પણી કરી હતી?
આ પહેલા 29 જુલાઈના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે જો આ પ્રક્રિયામાં મોટી સંખ્યામાં નામ દૂર કરવામાં આવે છે, તો તે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરશે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે આધાર કાર્ડ અને મતદાર ઓળખપત્રને માન્ય દસ્તાવેજો તરીકે ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ અને તેમને દૂર કરવાને બદલે નામ ઉમેરવાની પ્રક્રિયા પર ભાર મૂકવો જોઈએ.
