Supreme Court Religious Regulations: સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે કહ્યું કે કોઈ ધાર્મિક સંસ્થાના સંચાલનના અધિકારનો અર્થ એ નથી કે તેના સંચાલન માટે કોઈ માળખું ન હોય અને મેનેજમેન્ટને લઈને અરાજકતાની સ્થિતિ ન હોઈ શકે. કોર્ટે કહ્યું કે આવી સંસ્થાઓના કામકાજ માટે એક વ્યવસ્થા અને નિયમો હોવા જોઈએ.
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે કરી ટિપ્પણી
સીજેઆઈ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી નવ જજોની બંધારણીય બેંચે આ ટિપ્પણી કેરળના શબરીમાલા મંદિર સહિત ધાર્મિક સ્થળો પર મહિલાઓ સાથેના ભેદભાવ અને વિવિધ ધર્મોમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના વ્યાપ સાથે જોડાયેલી અરજીઓ પર સુનાવણી દરમિયાન કરી હતી.
વકીલે કોર્ટમાં કહી આ વાત
હઝરત ખ્વાજા નિઝામુદ્દીન ઓલિયાની દરગાહ સાથે જોડાયેલી ચિશ્તી નિઝામી પરંપરાના વંશજ પીરઝાદા સૈયદ અલ્તમશ નિઝામી વતી હાજર રહેલા વકીલ નિઝામ પાશાએ કહ્યું કે દરગાહ એ સ્થાન હોય છે, જ્યાં કોઈ સંતને દફનાવવામાં આવ્યા હોય. ઇસ્લામમાં મૃત્યુ પછી સંતોની સ્થિતિને લઈને અલગ-અલગ મતો છે, પરંતુ સૂફી આસ્થા પ્રણાલીમાં તે સ્થાન પ્રત્યે ઊંડી શ્રદ્ધા હોય છે, જ્યાં કોઈ સંતને દફનાવવામાં આવે છે.
સૂફી આસ્થા પ્રણાલીમાં છે અનેક પરંપરાઓ
તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં સૂફી આસ્થા પ્રણાલીમાં ચિશ્તીયા, કાદરીયા, નક્ષબંદિયા અને સુહરાવર્દિયા સહિત અનેક અગ્રણી પરંપરાઓ સામેલ છે. વર્તમાન મામલો ચિશ્તીયા વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલો છે. મારું કહેવું છે કે આ વ્યવસ્થા સ્પષ્ટપણે એક ધાર્મિક સંપ્રદાય છે. જો હઝરત નિઝામુદ્દીન ઓલિયાના શિક્ષણને જોવામાં આવે, તો તેમાં રોઝા, નમાઝ, હજ, ઝકાત અને સૌથી વધુ આસ્થા જેવી ઇસ્લામી પરંપરાઓના પાલન પર ભાર છે.
વકીલે કોર્ટ રૂમમાં આપી આ દલીલ
વકીલ પાશાએ દલીલ કરી કે કોઈ ધાર્મિક સંસ્થામાં પ્રવેશને વિનિયમિત કરવાનો અધિકાર સંચાલનનો ભાગ છે. આના પર જસ્ટિસ અમાનુલ્લાએ કહ્યું કે સંચાલનના અધિકારનો અર્થ માળખાનો અભાવ હોઈ શકે નહીં અને દરેક વસ્તુ માટે એક વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.
કાર્યોના સંપાદનનો હશે ક્રમ
જસ્ટિસ અમાનુલ્લાએ કહ્યું કે અરાજકતા ન હોઈ શકે. ભલે દરગાહ હોય કે મંદિર, સંસ્થા સાથે જોડાયેલા તત્વો હશે, ધાર્મિક ક્રિયાઓની એક રીત હશે અને કાર્યોના સંપાદનનો ક્રમ હશે. કોઈને કોઈએ આને વિનિયમિત (રેગ્યુલેટ) કરવું પડશે. એવું ન થઈ શકે કે દરેક જણ કહે કે હું જે ઈચ્છીશ તે કરીશ અથવા દ્વાર દરેક સમયે કોઈ પણ નિયંત્રણ વિના ખુલ્લા રહે.
બંધારણીય સીમાઓનું ઉલ્લંઘન કરી શકે નહીં
તેમણે કેસની સુનાવણી કરતા કહ્યું કે તેથી સવાલ એ છે કે સંચાલન કરનારું મંડળ કોણ છે. અહીં જ સંરક્ષણની વાત આવે છે, કારણ કે નિયમન આવશ્યક છે. સાથે જ, તે બંધારણીય સીમાઓનું ઉલ્લંઘન કરી શકે નહીં. વ્યાપક બંધારણીય ધોરણો પર ભેદભાવ ન હોઈ શકે.
દરેક સંસ્થા માટે હોવા જોઈએ નિયમ
જસ્ટિસ અમાનુલ્લાએ કહ્યું કે દરેક સંસ્થા માટે નિયમો હોવા જોઈએ અને તેને પ્રત્યેક વ્યક્તિ પોતપોતાની રીતે નક્કી ન કરી શકે. આ મામલે સુનાવણી ચાલુ છે. કોર્ટે આ પહેલા કહ્યું હતું કે કોઈ ધાર્મિક સંપ્રદાયની કોઈ પ્રથાને આવશ્યક અથવા બિન-આવશ્યક જાહેર કરવા માટે માપદંડ નક્કી કરવા ન્યાયિક મંચ માટે, જો અશક્ય નહીં, તો અત્યંત મુશ્કેલ છે.
