Tejas Dubai Air Show Crash: સંયુક્ત અરબ અમીરાત (UAE) માં આયોજિત દુબઈ એર શો ૨૦૨૫ માં ભારતનું ફાઇટર પ્લેન તેજસ દુર્ઘટનાનો શિકાર બન્યું. સ્વદેશી લડાકુ વિમાન એલસીએ તેજસ (LCA Tejas) નું આ દુર્ઘટનાનો શિકાર બનવું ભારત માટે એક મોટો ઝટકો માનવામાં આવે છે. જોકે, ભારતીય લડાકુ વિમાન તેજસ અનેક બાબતોમાં ખૂબ જ ખાસ માનવામાં આવે છે. સ્વદેશી ફાઇટર પ્લેન એલસીએ તેજસ પ્રત્યે વૈશ્વિક બજારમાં રૂચિ વધી રહી છે. ચાલો જાણીએ કે આ પ્લેનમાં એવું શું છે જે તેને ખાસ બનાવે છે.
૧. તેજસ શા માટે ખાસ છે?
તેજસ ‘સિંગલ એન્જિન’ વાળું બહુહેતુક (Multi-role) લડાકુ વિમાન છે. તેને વધુ જોખમવાળા હવાઈ અભિયાનો માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.
ક્ષમતા: તે એર ડિફેન્સ, દરિયાઈ જાસૂસી અભિયાન અને હુમલો કરવા જેવા અભિયાનોને અંજામ આપવામાં સક્ષમ છે.
સૌથી નાનું અને હળવું: તે પોતાની ક્લાસનું સૌથી હળવું (Lightest) અને સૌથી નાનું (Smallest) મલ્ટી-રોલ સુપરસોનિક ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે.
ડીલ: રક્ષા મંત્રાલયે ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૧ માં HAL સાથે ૪૮,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનો કોન્ટ્રાક્ટ કર્યો હતો, જે અંતર્ગત ૮૩ તેજસ એમકે-૧એ વિમાન ખરીદવાના છે.
એન્જિન: એલસીએ તેજસ એમકે-૧એ ના ૯૭ વિમાનોના નિર્માણ કાર્યક્રમ માટે એન્જિન અને સહયોગી પેકેજની સપ્લાય માટે જનરલ ઇલેક્ટ્રિક કંપની (GE) સાથે કરાર કરવામાં આવ્યો છે.
૨. તેજસની મુખ્ય ખૂબીઓ પર એક નજર
| ફીચર | વિગતો |
| પાયલોટ | સિંગલ પાયલોટ સિંગલ-એન્જિન એરક્રાફ્ટ |
| મહત્તમ પેલોડ ક્ષમતા | ૪૦૦૦ કિલો (૪૦૦૦ kg) |
| મહત્તમ ટેકઑફ વજન | ૧૩,૩૦૦ કિલો (૧૩,૩૦૦ kg) |
| મહત્તમ સ્પીડ | Mach 1.8 (અવાજની ગતિ કરતાં ૧.૮ ગણી વધુ) |
| રેન્જ | જનરલ રેન્જ: ૮૫૦ km, કોમ્બેટ રેન્જ: ૫૦૦ km |
૩. ઓછા ખર્ચે મલ્ટીપર્પઝ પ્લેન
તેજસ એક સરળ ડિઝાઇન વાળું ઓછી કિંમતનું (Low-Cost) એરક્રાફ્ટ છે. આ કારણે, તે એશિયાના કોસ્ટ-કોન્શિયસ (Cost-Conscious) દેશો માટે ખૂબ જ આકર્ષક છે.
વૈશ્વિક રસ: જોકે હાલમાં HAL દ્વારા અન્ય દેશોને તેનું વેચાણ થતું નથી, તેમ છતાં સિંગાપોર, ઇજિપ્ત, શ્રીલંકા, UAE, તુર્કમેનિસ્તાન અને મલેશિયા એ આ એરક્રાફ્ટ ખરીદવામાં રસ દર્શાવ્યો છે.
