દેશમાં જાણે રાજનીતિની દશા અને દિશા બદલાઈ હોય તેવું આ બન્ને રાજ્યોના ચૂંટણી પરિણામો જોતા લાગે છે.પ્રજા કોની સાથે છે અને કોની સાથઈ નહીં ? તે કળવું મુશ્કેલ છે.હરિયાણામાં ભાજપે સતત ત્રીજી વખત જીત મેળવી છે, પરંતુ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પણ આ વખતે ભાજપ એકલા હાથે સરકાર બનાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે. નેશનલ કોન્ફરન્સ (NC) અને કોંગ્રેસ ગઠબંધન સરકાર બનાવવા જઈ રહી છે. કોંગ્રેસ ગઠબંધનને કુલ 48 બેઠકો મળી હતી, જેમાં નેશનલ કોન્ફરન્સને 42 અને કોંગ્રેસને 6 બેઠકો મળી હતી. જ્યારે ભાજપે 29 બેઠકો પર ચૂંટણી જીતી છે. પીડીપીને 3 બેઠકો મળી હતી. એક-એક સીટ આમ આદમી પાર્ટી અને જેપીસીને ગઈ. 7 અપક્ષો પણ ચૂંટણી જીત્યા હતા.
જમ્મુ-કાશ્મીરનો મુદ્દો હંમેશા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાતો રહ્યો છે. ભાજપે નેશનલ કોન્ફરન્સ અને પીડીપી બંને સાથે ગઠબંધન સરકાર બનાવી છે. જો કે હજુ સુધી ભાજપની સરકાર પોતાના દમ પર બની શકી નથી.
નેશનલ કોન્ફરન્સના ચીફ ફારૂક અબ્દુલ્લાએ જાહેરાત કરી છે કે ઓમર અબ્દુલ્લા જમ્મુ અને કાશ્મીરના આગામી મુખ્યમંત્રી હશે. ઓમર અબ્દુલ્લાએ બડગામ અને ગાંદરબલ બે બેઠકો જીતી છે. એનસીએ તેના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં કેટલીક મોટી જાહેરાતો કરી હતી. ઉદાહરણ તરીકે, તેમણે કલમ 370-35A ને પુનઃસ્થાપિત કરવા અને 5 ઓગસ્ટ, 2019 પહેલાની જેમ રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાની વાત કરી. ખીણની જેલોમાં બંધ કેદીઓની મુક્તિ સુનિશ્ચિત કરવાનું પણ વચન આપ્યું હતું.
સરકાર બનાવવા માટે 48 સીટોની જરૂર છે
જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં સરકાર બનાવવા માટે પાંચ સભ્યોના નામાંકન બાદ વિધાનસભામાં સંખ્યાબળ 95 થઈ જશે. અહીં સરકાર બનાવવા માટે કોઈપણ પક્ષને 48 બેઠકોનો બહુમતીનો આંકડો જોઈએ. જમ્મુ અને કાશ્મીર વિધાનસભા પુડુચેરી વિધાનસભા પર આધારિત છે, જ્યાં ત્રણ નામાંકિત સભ્યો ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યોની જેમ કાર્ય કરે છે અને ગૃહમાં મતદાનનો અધિકાર ધરાવે છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કોંગ્રેસ ગઠબંધનની જીતનું કારણ શું છે?
એબીપી ન્યૂઝ સાથે વાત કરતા રાજકીય વિશ્લેષક મોહમ્મદ શોએબે કોંગ્રેસ ગઠબંધનની જીતનું કારણ જણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે, કાશ્મીરના લોકો પહેલા પોતાને કાશ્મીરી માને છે. જો કાશ્મીરના લોકો ભાજપની યોજનાઓની તરફેણમાં હોત તો તેઓએ ચૂંટણીમાં તેમનું સમર્થન કર્યું હોત. જો ભાજપને સમર્થન ન મળે તો તેનો અર્થ એ છે કે કાશ્મીરીઓ ભાજપની યોજનાઓથી ખુશ નથી.
જો કે, એનસીના મેનિફેસ્ટો પર મોહમ્મદ શોએબે કહ્યું કે ભાજપે કલમ 370 હટાવવા, નોટબંધી, જીએસટીનો અમલ જેવા મોટા નિર્ણયો લીધા છે જે અન્ય કોઈ રાજકીય પક્ષ માટે શક્ય નહોતા. તેમ જ અન્ય કોઈ પક્ષ સરકાર બનાવે તો આ નિર્ણયોમાં ફેરફાર કરવો શક્ય નથી. કોઈપણ સરકારના શાસનમાં ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત 400 રૂપિયાથી વધીને 1100 રૂપિયા થઈ ગઈ છે, તો એવું બિલકુલ શક્ય નથી કે જો બીજી પાર્ટીની સરકાર બનશે તો ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત ફરીથી 400 રૂપિયા થઈ જશે.
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં હજુ સુધી ભાજપ કેમ જીતી શક્યું નથી?
એબીપી ન્યૂઝે આ મુદ્દે રાજકીય વિશ્લેષક વિષ્ણુ શર્મા સાથે વાત કરી. તેમનું કહેવું છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીર એક મુસ્લિમ પ્રભુત્વ ધરાવતો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે અને કેન્દ્રમાં ભાજપની સરકાર જમ્મુ-કાશ્મીરના વિકાસ માટે ગમે તેટલું કામ કરે, ભાજપ માટે હજુ પણ પોતાના દમ પર સરકાર બનાવવી આસાન નથી. ખીણ આ અશક્ય જેવું છે. આ માટે ભાજપે કાશ્મીરી પંડિતો અને દલિતોને એક કરવા પડશે. મુસ્લિમ સમાજ એક થઈને વોટ આપે છે. તેમને વિકાસની ચિંતા નથી. કોંગ્રેસ તેનો રાજકીય લાભ ઉઠાવે છે.
કલમ 370 નાબૂદ કર્યા પછી, જમ્મુ-કાશ્મીરને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવામાં આવ્યું. ઘાટીમાં ઘણા સમયથી પ્રતિબંધો હતા. લોકોએ આતંકવાદ, અલગતાવાદ અને પથ્થરબાજી સામે કેન્દ્ર સરકારના કડક વલણને સમર્થન આપ્યું હતું, પરંતુ મોટાભાગના લોકોને એવું પણ લાગ્યું હતું કે ડર બતાવીને વિરોધને દબાવવામાં આવી રહ્યો છે. ખીણમાં ભાજપને મત ન મળવાનું આ પણ એક મોટું કારણ હતું.
હવે કાશ્મીર બનશે બીજી દિલ્હી!
વિષ્ણુ શર્મા કહે છે કે આટલો મોટો બદલાવ નહીં આવે. પરંતુ હવે જમ્મુ-કાશ્મીર બીજી દિલ્હી બનશે. અહીં મુસ્લિમ સમુદાયને લગતા વધુ મુદ્દાઓ હોવાથી આવા કેટલાક મુદ્દા ઉઠાવવામાં આવશે જે કેન્દ્ર સાથે સંઘર્ષમાં પરિણમી શકે છે. દિલ્હીની જેમ અહીં પણ સંઘર્ષ જોવા મળી શકે છે. ભાજપ રાજ્યમાં કામ થવા દેતું નથી તેવો આક્ષેપ કરવામાં આવશે. રાજ્યની ચૂંટાયેલી સરકારને હેરાન કરવામાં આવી રહી હોવાનું પણ કહેવામાં આવશે. પરંતુ જો જોવામાં આવે તો કેન્દ્ર સરકાર પણ જનતા દ્વારા ચૂંટાયેલી છે. આવા અનેક મુદ્દા રાજકીય બની શકે છે. કેટલાક કારણોસર કેટલાક રાજ્યોને બંધારણમાં સંપૂર્ણ અધિકારો આપવામાં આવ્યા નથી.
“કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનો સીધો અર્થ એ છે કે અહીંનો બોસ ‘કેન્દ્ર’ હશે. લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર કેન્દ્ર સરકારના પ્રતિનિધિ છે. કેટલાક રાજ્યોને બંધારણમાં સંપૂર્ણ અધિકારો આપવામાં આવ્યા નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ દિલ્હી કેસ પર આ કહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પણ આમ આદમી પાર્ટી અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે સંઘર્ષ જોવા મળી શકે છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આતંકવાદ પર નિષ્ણાતોએ શું કહ્યું?
કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર અવારનવાર દાવો કરે છે કે કલમ 370 નાબૂદ થયા બાદ ઘાટીમાં આતંકવાદમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે અને પથ્થરબાજીનો અંત આવ્યો છે. સરકારી આંકડા પણ આ જ દર્શાવે છે. જો કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં છેલ્લા 5 વર્ષથી રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગુ છે. આ પહેલા ભાજપની ગઠબંધન સરકાર હતી.
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં નવી સરકારને લઈને આતંકવાદ અંગે વિષ્ણુ શર્માએ કહ્યું કે, એવું ન કહી શકાય કે કોંગ્રેસની ગઠબંધન સરકાર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપશે, પરંતુ તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ ચોક્કસપણે થશે. ઘાટીમાં આતંકવાદની ઘટનાઓમાં ઘટાડો થયો છે પરંતુ હજુ પણ સમાપ્ત થયો નથી. નેશનલ કોન્ફરન્સે જે રીતે પોતાનો ઢંઢેરો બહાર પાડ્યો હતો, તેનાથી શંકા ઉભી થાય છે કે હવે તેમની સરકાર અલગતાવાદને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે. તમે તમારી વોટ બેંકને ખુશ કરવા માટે આવું કંઈક કરવાનો પ્રયાસ કરી શકો છો.
