Umar Khalid Documentary: IIIT-હૈદરાબાદમાં છ વર્ષથી કોઈ સુનાવણી વિના જેલમાં બંધ વિદ્યાર્થી કાર્યકર ઉમર ખાલિદ પર બનેલી એક ડોક્યુમેન્ટરીની સ્ક્રીનિંગ કદાચ રદ કરી દેવામાં આવી છે.
કેન્દ્રીય ફિલ્મ પ્રમાણન બોર્ડ (CBFC)એ આ કાર્યક્રમ અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. બોર્ડનું કહેવું છે કે સર્ટિફિકેટ વિનાની ફિલ્મને સૌની સામે દર્શાવવી સિનેમેટોગ્રાફ એક્ટનું ઉલ્લંઘન છે, જ્યાં સુધી તેના માટે કોઈ ખાસ છૂટ લેવામાં આવી ન હોય.
રિપોર્ટ મુજબ, ‘પ્રિઝનર નંબર 626710 ઇઝ પ્રેઝન્ટ’ નામની આ ડોક્યુમેન્ટરીનું ડાયરેક્શન ફિલ્મકાર લલિત વચાનીએ કર્યું છે. તેને શુક્રવારે રાત્રે 8 વાગ્યે ઇન્સ્ટિટ્યૂટના KRB ઓડિટોરિયમમાં વિદ્યાર્થીઓના એક ગ્રુપ દ્વારા દર્શાવવાની હતી.
CBFCએ X પર પોસ્ટ કરીને કહ્યું, ‘આવી ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મની પબ્લિક સ્ક્રીનિંગ, જેને CBFCએ હજુ સુધી પ્રમાણિત કરી નથી, સિનેમેટોગ્રાફ કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે, જ્યાં સુધી કાયદા હેઠળ કોઈ ખાસ છૂટ લેવામાં આવી ન હોય.’
Public Screening of a Documentary film that has not yet been Certified by the CBFC is a violation of the Cinematograph Act unless a specific exemption has been sought under the Act. Authorities of @iiit_hyderabad may take note for necessary action. pic.twitter.com/KeZlkbqrFn
— CBFC केंद्रीय फिल्म प्रमाणन बोर्ड (@CBFC_Bharat) September 17, 2026
તેણે IIIT-હૈદરાબાદને પણ ટૅગ કરીને કહ્યું કે ઇન્સ્ટિટ્યૂટના અધિકારીઓ ‘જરૂરી કાર્યવાહી માટે આ બાબત પર ધ્યાન આપી શકે છે.’
કેન્દ્રીય ફિલ્મ પ્રમાણન બોર્ડ (CBFC) કેન્દ્રીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય હેઠળ કામ કરે છે.
સૂત્રોના હવાલાથી PTIએ જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓએ સ્ક્રીનિંગ રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
સ્ક્રીનિંગ માટે મોકલવામાં આવેલા આમંત્રણમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેનું આયોજન ‘પોલિટિકલ પ્રિઝનર્સ ડે’ (રાજકીય કેદી દિવસ)ના અવસરે કરવાની યોજના હતી. તેમાં જતીન્દ્ર નાથ દાસની પુણ્યતિથિનો પણ ઉલ્લેખ હતો, જેઓ ભગત સિંહના સાથી હતા અને 1929માં લાહોર જેલમાં લાંબી ભૂખ હડતાળ બાદ તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.
રિપોર્ટ મુજબ, આ દરમિયાન IIIT-હૈદરાબાદે પ્રસ્તાવિત સ્ક્રીનિંગથી પોતાને અલગ કરી લીધું અને કહ્યું કે ન તો ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને ન તો તેના કોઈ માન્યતા પ્રાપ્ત વિદ્યાર્થી સંગઠને કોઈ સર્ટિફિકેટ વિનાની ફિલ્મની સ્ક્રીનિંગનું આયોજન કે હોસ્ટિંગ કર્યું હતું.
એક નિવેદનમાં ઇન્સ્ટિટ્યૂટે કહ્યું કે તે ‘સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે ન તો ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને ન તો તેના કોઈ માન્યતા પ્રાપ્ત વિદ્યાર્થી ક્લબ, સેલ અથવા સંગઠને CBFC પાસેથી સર્ટિફિકેટ ન મેળવનારી કોઈ ફિલ્મની સ્ક્રીનિંગનું આયોજન કે હોસ્ટિંગ કર્યું છે.’
ઇન્સ્ટિટ્યૂટે કહ્યું, ‘IIIT-હૈદરાબાદે કેમ્પસમાં યોજાતા સત્તાવાર કાર્યક્રમો અને પ્રવૃત્તિઓ માટે નિયમો નક્કી કર્યા છે. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અથવા તેના દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત વિદ્યાર્થી સંગઠનો સાથે કોઈ અનધિકૃત અથવા અસંબંધિત પ્રવૃત્તિને જોડતો કોઈપણ દાવો તથ્યાત્મક રીતે ખોટો છે.’
આ ઘટનાક્રમ બેંગલુરુમાં નેશનલ લો સ્કૂલ ઓફ ઇન્ડિયા યુનિવર્સિટી (NLSIU)માં ડોક્યુમેન્ટરીની પ્રસ્તાવિત સ્ક્રીનિંગને ટાળવામાં આવ્યા બાદ થયો છે. આ નિર્ણય RSS સાથે જોડાયેલા અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP)ના વાંધા બાદ લેવામાં આવ્યો હતો. ABVPનો દાવો હતો કે સ્ક્રીનિંગને મંજૂરી આપવાનો અર્થ કેમ્પસનો ઉપયોગ રાજકીય પ્રચાર માટે કરવાનો રહેશે.
ત્યારબાદ વિદ્યાર્થી સમિતિએ ‘લોજિસ્ટિકલ અને સુરક્ષા કારણો’નો હવાલો આપીને સ્ક્રીનિંગ ટાળી દીધી હતી અને કહ્યું હતું કે તેનું આયોજન ટ્રાઇમેસ્ટરમાં બાદમાં કરવામાં આવશે.
જણાવી દઈએ કે ‘પ્રિઝનર નંબર 626710 ઇઝ પ્રેઝન્ટ’ JNUના પૂર્વ રિસર્ચ સ્કોલર ઉમર ખાલિદ પર આધારિત છે. સપ્ટેમ્બર 2020માં ઉત્તર-પૂર્વી દિલ્હીનાં રમખાણો પાછળ કથિત મોટી સાજિશના સંબંધમાં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
ખાલિદ પર આ મામલામાં ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ (UAPA) અને અન્ય જોગવાઈઓ હેઠળ આરોપ મૂકવામાં આવ્યા છે અને ધરપકડ બાદથી જ તેઓ કસ્ટડીમાં છે.
