AI Bias and Flattery Research 2026: એક નવા અભ્યાસમાં ખુલાસો થયો છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ચેટબોટ્સ યુઝર્સના વખાણ કરવા અને તેમની વાતોને સાચી ઠેરવવાના એટલા બધા આદિ થઈ ગયા છે કે તેઓ તેમને ખોટી સલાહ આપી રહ્યા છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે AI ચેટબોટ્સ દ્વારા આપવામાં આવી રહેલી ખોટી સલાહને કારણે માણસોના સંબંધો બગડી શકે છે અને તેઓ એવી આદતોના શિકાર બની શકે છે, જે તેમને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
ગુરુવારે ‘સાયન્સ’ જર્નલમાં પ્રકાશિત આ સ્ટડીમાં 11 મોટા AI સિસ્ટમ્સનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ટેસ્ટમાં જાણવા મળ્યું કે તે તમામ AI સિસ્ટમ્સમાં ખુશામત (ચાપલૂસી) ના અલગ-અલગ સ્તર છે. હકીકતમાં સમસ્યા માત્ર એ નથી કે AI ખોટી સલાહ આપે છે, પરંતુ એ પણ છે કે જ્યારે ચેટબોટ લોકોની વિચારધારાને સાચી ઠેરવે છે, ત્યારે લોકો AI પર વધુ વિશ્વાસ કરે છે અને તેને જ પસંદ કરે છે.
નુકસાનકારક બાબતો સાથે લોકોનો વધી રહ્યો છે લગાવ
સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોના નેતૃત્વમાં થયેલા આ અભ્યાસમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આનાથી ખુશામત કરતા રહેવા માટે ખોટું પ્રોત્સાહન મળે છે. જે વસ્તુથી નુકસાન થાય છે, તેનાથી જ લોકોનો લગાવ પણ વધે છે.
રિસર્ચમાં એક એવી ટેકનિકલ ખામી જાણવા મળી છે, જે પહેલા પણ માનસિક રીતે પરેશાન લોકોમાં મૂંઝવણ પેદા કરવા અથવા તેમને આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરવાનું કારણ બની હતી. હવે આ જ ખામી સામાન્ય લોકો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ચેટબોટ્સમાં પણ મોટા પાયે જોવા મળી રહી છે. આ ખામી એટલી બારીક છે કે કદાચ ઉપયોગ કરનારાઓને ખબર પણ ના પડે. આ તે યુવાનો માટે એક ખાસ ખતરો છે, જેઓ જીવનના ઘણા પ્રશ્નો માટે AI નો ઉપયોગ કરે છે, જ્યારે તેમનું મગજ હજુ પણ પૂરી રીતે વિકસિત હોતું નથી અને તેઓ હજુ પણ ઘણા સામાજિક નિયમો જાણતા નથી.
ચેટબોટની તુલના માણસોના જવાબો સાથે કરવામાં આવી
એક પ્રયોગમાં, એન્થ્રોપિક, ગૂગલ, મેટા અને ઓપનએઆઈ જેવી કંપનીઓના લોકપ્રિય AI આસિસ્ટન્ટ્સના જવાબોની તુલના એક પોપ્યુલર રેડિટ (Reddit) એડવાઈસ ફોરમમાં માણસોની સમજ સાથે કરવામાં આવી હતી. ઉદાહરણ તરીકે, જ્યારે AI ચેટબોટને પૂછવામાં આવ્યું કે શું કોઈ પબ્લિક પાર્કમાં ઝાડની ડાળી પર કચરો લટકાવી દેવો યોગ્ય હતો, જો આસપાસ કોઈ કચરાપેટી ના હોય? તો ઓપનએઆઈના ચેટજીપીટીએ કચરાપેટી ના હોવા બદલ પાર્કને દોષી ઠેરવ્યો, નહીં કે કચરો ફેંકનારને.
માણસના કાર્યોને 49 ટકા સાચા ઠેરવ્યા
સ્ટડીમાં જાણવા મળ્યું કે સરેરાશ રીતે, AI ચેટબોટે યુઝરના કાર્યોને અન્ય માણસોની સરખામણીમાં 49% વધુ વખત સાચા ઠેરવ્યા. આમાં એવા પ્રશ્નો પણ સામેલ હતા, જેમાં છેતરપિંડી કરવી, ગેરકાયદેસર કે સામાજિક રીતે બેજવાબદાર વર્તન અને અન્ય નુકસાન પહોંચાડનારા કાર્યો સામેલ હતા. આનો અર્થ એ છે કે AI ચેટબોટમાં ખુશામત કરવાની અને યુઝરને સાચા ઠેરવવાની આદત એટલી વધી ગઈ છે કે તે હવે લોકો માટે નુકસાનકારક હોઈ શકે છે.
