Dhvani Hypersonic Missile India: ભારત તેની હાઇપરસોનિક શસ્ત્રોની દોડમાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) ‘ધ્વનિ’ નામની નવી પેઢીની મિસાઇલનું પરીક્ષણ માટેની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ મિસાઇલ લગભગ 7,400 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ઉડશે. ભારત-રશિયનની બ્રહ્મોસ મિસાઇલ કરતાં વધુ ઝડપી અને તેની રેન્જ લાંબી હશે. જેના માટે 2025ના અંત સુધીમાં પહેલું પ્રદર્શન પરીક્ષણ થઈ શકે છે. આ ભારતની ઝડપી હુમલો કરવાની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવશે.
ધ્વનિ મિસાઇલની મહત્ત્વની વિગતો વિશે જાણો
ધ્વનિ DRDOના હાઇપરસોનિક ટૅક્નોલૉજી ડેમોન્સ્ટ્રેટર વ્હીકલ (HSTDV) પ્રોગ્રામ પર આધારિત છે. 2020માં, HSTDV એ સ્ક્રેમજેટ એન્જિનનું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ધ્વનિ એક હાઇપરસોનિક ગ્લાઇડ વ્હીકલ (HGV) છે, જે બેલિસ્ટિક બૂસ્ટરથી ઊંચાઈ સુધી પહોંચે છે અને પછી હવામાં ગ્લાઇડ કરે છે.
ગતિ અને રેન્જ: અવાજની ગતિથી છ ગણી ઝડપી.
આ દુશ્મનોને પ્રતિક્રિયાનો ઓછો સમય આપે છે.
ઉપયોગો:
સામાન્ય અને રણનીતિક હુમલા માટે. તે દુશ્મનના પ્રદેશમાં ઊંડે સુધી ચોકસાઈપૂર્વક પ્રહારો કરશે.
પ્રગતિ:
ડીઆરડીઓએ હાલમાં જ સ્ક્રેમજેટનું લાંબા અંતરનું પરીક્ષણ કર્યું છે, જે હાઇપરસોનિક પ્રોપલ્શન માટેનું એક મોટું પગલું છે.
આ મિસાઇલ હવા, સમુદ્ર અને જમીન પરથી છોડી શકાય છે. તેની રેન્જ 1,500 કિલોમીટર સુધીની છે. એરોનોટિકલ રિસર્ચ ઍન્ડ ડેવલપમેન્ટ સેન્ટર (ARDC) અને ડિફેન્સ મેટલર્જિકલ રિસર્ચ લેબોરેટરી (DMRL) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે, તેમાં હીટ-રેઝિસ્ટેંટ સિરામિક્સ અને ઉચ્ચ તાપમાનનો સામનો કરવા માટે કોટિંગ્સ છે.
બ્રહ્મોસ સાથે તુલના
બ્રહ્મોસ ભારત-રશિયનની સંયુક્ત મિસાઇલ છે, જે મેક 3 (370 કિમી/કલાક)ની ઝડપે 290-600 કિલોમીટર દૂર હુમલો કરી શકે છે. તે Su-30MKI વિમાન અને INS વિક્રાંત જેવા જહાજો પર માઉન્ટ થયેલ છે. જો કે, ધ્વનિ મેક 5થી ઉપર ઉડે છે, 10 મિનિટમાં દૂરના લક્ષ્ય સુધી પહોંચે છે.
બ્રહ્મોસ એક ‘સ્કેલ્પેલ’ છે, પરંતુ ધ્વનિ એક ‘પડછાયો’ છે – અસર સુધી અદૃશ્ય.
ધ્વનિની ગ્લાઇડ પાથ અનિયમિત છે, જે રડારથી બચાવે છે. બ્રહ્મોસની રેમજેટ પ્રોફાઇલ વધુ સરળતાથી ટ્રેક કરી શકાય છે.
S-400 જેવા હવાઈ સંરક્ષણ સામે ધ્વનિ વધુ ઘૂસી જશે.
DRDOના એક વૈજ્ઞાનિકે કહ્યું કે, બ્રહ્મોસ સચોટ છે, પરંતુ ધ્વનિ અદૃશ્ય રીતે પહોંચે છે.
કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ છે: વૈશ્વિક શક્તિ તરીકે ભારતનું સ્થાન
જો ધ્વનિ સફળ થાય છે, તો ભારત અમેરિકા, રશિયા અને ચીન જેવા દેશોના પસંદગીના દેશોમાં સામેલ થશે. હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો દુશ્મનનો જવાબ આપવાનું મુશ્કેલ બનાવે છે. આ આધુનિક યુદ્ધમાં સંતુલન બદલી નાખશે. અફઘાન સરહદ નજીકના વિસ્તારો જ્યાં પાકિસ્તાન આતંકવાદી અડ્ડા બનાવી રહ્યું છે તે પણ તેની રેન્જમાં છે.
