Microwave Blast Causes: બ્રાઝિલના બેલેમમાં COP30 આબોહવા શિખર સંમેલન (COP30 Climate Summit) દરમિયાન સ્થળ પર ભીષણ આગ લાગવાની ઘટના સામે આવી છે, જેના કારણે હજારો પ્રતિનિધિઓને તાત્કાલિક બહાર કાઢવા પડ્યા હતા અને ૨૧ લોકો ઘાયલ થયા હતા. મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, આ આગનું કારણ માઇક્રોવેવ બ્લાસ્ટ હોવાનું કહેવાયું હતું.
માઇક્રોવેવ બ્લાસ્ટ થવાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમ કે ધાતુની પ્લેટનો ઉપયોગ, વેવગાઇડ કવરનું ખરાબ થવું, અંદરનું દબાણ વધે તેવી વસ્તુઓ ગરમ કરવી, અથવા મેગ્નેટ્રોનનું ઓવરહીટ થવું. આ કારણોને સમયસર સમજી લેવાથી માઇક્રોવેવ સુરક્ષિત રહે છે અને બ્લાસ્ટ જેવી ઘટનાઓથી બચી શકાય છે.
ચાલો જાણીએ કે માઇક્રોવેવમાં બ્લાસ્ટ કેમ થાય છે અને તેનાથી બચવાના યોગ્ય રસ્તાઓ ક્યા છે.
૧. માઇક્રોવેવમાં બ્લાસ્ટ થવાના મુખ્ય કારણો
માઇક્રોવેવમાં બ્લાસ્ટ થવાનું મુખ્ય કારણ ખોરાકની અંદર વરાળનું દબાણ (Steam Pressure) ખૂબ વધી જવું હોઈ શકે છે.
દબાણ સંભાળવું: માઇક્રોવેવ ખોરાકને ઝડપથી ગરમ કરે છે. જો અંદર વરાળનું દબાણ વધારે થઈ જાય અને માઇક્રોવેવ તેને સંભાળી ન શકે, તો તે ફાટી શકે છે.
૨. કઈ ખાદ્ય વસ્તુઓ બ્લાસ્ટનું કારણ બની શકે છે?
આ ઘટના ખાસ કરીને તે ખાદ્ય વસ્તુઓ સાથે થાય છે, જેમાં બહારનું પડ અથવા છાલ (Outer Layer or Peel) હોય છે અને અંદર વરાળને બહાર નીકળવાની જગ્યા મળતી નથી:
ઇંડા (Eggs)
બટાકા (Potatoes)
કેટલીક ફ્રોઝન વસ્તુઓ (Frozen Items)
જો આવી વસ્તુઓ ગરમ કરવી હોય, તો છરી વડે તેમાં નાના કાણાં (Prick) કરી દેવા જોઈએ જેથી વરાળ બહાર નીકળી શકે.
૩. કયા વાસણો બ્લાસ્ટનું કારણ બની શકે છે?
તમે માઇક્રોવેવમાં કયા વાસણો મૂકો છો તે બ્લાસ્ટ માટેનું એક મોટું કારણ છે. આ વસ્તુઓ ક્યારેય માઇક્રોવેવમાં ન મૂકવી:
ધાતુ (Metal)
સ્ટીલ (Steel)
એલ્યુમિનિયમ ફોઈલ (Aluminum Foil)
ગોલ્ડ ડિઝાઇનવાળી પ્લેટ (Gold-designed plates)
કારણ: માઇક્રોવેવમાંથી નીકળતી તરંગો (Waves) ધાતુને પોતાની તરફ ખેંચે છે. આનાથી તણખા (Spark) અને ક્યારેક નાના બ્લાસ્ટ થઈ શકે છે.
૪. માઇક્રોવેવના કયા પાર્ટ્સ બ્લાસ્ટનું કારણ બની શકે છે?
માઇક્રોવેવના આંતરિક પાર્ટ્સની જાળવણી ન થવાથી પણ જોખમ વધી શકે છે:
વેવગાઇડ કવર (Waveguide Cover): આ એક નાનું, હીટ-રેસિસ્ટન્ટ પેનલ છે જે મેગ્નેટ્રોનને ખોરાકના કણો અને ભેજથી બચાવે છે. જ્યારે આ કવર ગંદુ, બળી ગયેલું અથવા ખરાબ થઈ જાય, ત્યારે તેને બદલી નાખવું જોઈએ. તેના ખરાબ થવાથી તણખા નીકળી શકે છે અને આગ લાગવાનું જોખમ વધે છે.
મેગ્નેટ્રોન (Magnetron): આ માઇક્રોવેવનું હૃદય છે. આ હાઇ-પાવર વેક્યૂમ ટ્યૂબ છે જે ખોરાકને ગરમ કરવા માટે માઇક્રોવેવ્સ ઉત્પન્ન કરે છે. જો તેમાં કાર્બન જામી જાય કે તે ખરાબ થઈ જાય, તો સ્પાર્ક અને બ્લાસ્ટ થઈ શકે છે.
૫. માઇક્રોવેવનો ઉપયોગ કરતી વખતે શું ધ્યાન રાખવું?
માઇક્રોવેવમાં હંમેશા માઇક્રોવેવ-સપોર્ટેડ વાસણો જ ઉપયોગ કરો.
તેમાં બંધ અથવા એરટાઇટ (Airtight) ડબ્બાઓ ન રાખો. વરાળ બહાર નીકળી ન શકવાના કારણે દબાણ વધીને વિસ્ફોટ થઈ શકે છે.
જો ટપ-ટપ જેવો અવાજ કે સ્પાર્ક થાય, તો તેને નજરઅંદાજ ન કરો. તરત જ માઇક્રોવેવ બંધ કરી દો અને સર્વિસ કરાવો.
