Cyber Fraud Golden Hour: ડિજિટલ વર્લ્ડમાં સાયબર ઠગી ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે. સાયબર ઠગ કોઈને શિકાર બનાવી લે છે, ત્યારબાદ તેમને પકડવા પણ ઘણીવાર મુશ્કેલ બની જાય છે.
પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે સાયબર ઠગી થયા પછીના કેટલાક કલાકો ‘ગોલ્ડન અવર્સ’ માં આવે છે. આ સમયગાળામાં જો તમે ફરિયાદ કરી દો, તો શક્ય છે કે તમારા પૈસા પાછા આવી જાય. જોકે, ઘણા લોકોને ઠગી થયાના થોડા દિવસો પછી પણ એ ખબર નથી પડતી કે તેમની સાથે છેતરપિંડી થઈ છે.
ચાલો જાણી લઈએ કે ગોલ્ડન અવર્સ શું છે અને કેટલા મિનિટમાં ફરિયાદ કરવાથી પૈસા પાછા આવવાની સંભાવના વધી જાય છે.
જ્યારે ₹14 લાખ અને ₹93 હજાર પાછા મળ્યા
કર્ણાટકનો કિસ્સો:
અહેવાલ મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2025 માં કર્ણાટકના એક સાંસદના પત્ની પ્રીતિને ઠગોએ ફોન કર્યો. ઠગ પોતાને મુંબઈ સાયબર ક્રાઇમ પોલીસ જણાવી રહ્યા હતા. ડરાવી-ધમકાવીને પ્રીતિએ ડરથી ₹14 લાખ ઠગોના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી દીધા. થોડીવાર પછી તેમને સમજાયું કે ઠગી થઈ છે. તેમણે તરત જ 1930 નંબર પર ફોન કર્યો અને ફરિયાદ નોંધાવી. પોલીસે તરત કાર્યવાહી કરી, ઠગનું ખાતું ફ્રીઝ કરાવ્યું અને પૂરા ₹14 લાખ પાછા મળી ગયા.
મુંબઈનો કિસ્સો:
ઓક્ટોબરમાં મુંબઈની એક મહિલા ઑનલાઇન હોટેલ બુક કરી રહી હતી. ઠગોએ તેમને ફસાવ્યા અને ₹93 હજાર લઈ લીધા. મહિલા અને તેમના પતિએ ઠગી સમજતા જ બેંક અને પોલીસને ફોન કરી દીધો. બંનેએ ગોલ્ડન અવર્સની અંદર ફરિયાદ કરી. પોલીસે ઠગોનું ‘મ્યુલ એકાઉન્ટ’ ફ્રીઝ કરાવ્યું અને પૂરી રકમ પાછી મળી ગઈ.
‘ગોલ્ડન અવર્સ’ શું છે?
પહેલાં ઠગી થયા પછીના પહેલા ત્રણ કલાકને ગોલ્ડન અવર્સ કહેવામાં આવતા હતા, પરંતુ હવે મોટાભાગના નિષ્ણાતો કહે છે કે તમારી પાસે માત્ર 60 મિનિટનો સમય છે.
આજકાલ UPI અને ફાસ્ટ પેમેન્ટને કારણે પૈસા સેકન્ડોમાં અનેક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે. તેથી, જેટલી જલદી ફરિયાદ કરશો, તેટલું સારું છે.
સાયબર એક્સપર્ટ દીપેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું કે, હવે બધું તરત જ થઈ જાય છે. જો પહેલા કલાક એટલે કે 60 મિનિટમાં ફરિયાદ આવી જાય, તો પૈસા હજી પહેલા કે બીજા ખાતામાં જ હોય છે. બેંક અને પોલીસ તેને સરળતાથી રોકી લે છે.
ગોલ્ડન અવર્સમાં ફરિયાદ કરવાથી શું થાય છે?
નાગપુરના સાયબર ડીસીપી લોહિત મતાની કહે છે કે, 1930 પર કોલ આવતા જ અમે તરત પૈસાનો રસ્તો જોઈએ છીએ. જ્યાં-જ્યાં પૈસા ગયા છે, તે તમામ ખાતા પર ‘લિયન’ (રોક) લગાવી દેવામાં આવે છે. પૈસા નીકળી શકતા નથી. પછી કોર્ટના આદેશથી તે પૈસા પીડિતના ખાતામાં પાછા આવી જાય છે.
પરંતુ જો મોડું થઈ ગયું અને ઠગે કેશ કાઢી લીધી તો પછી પૈસા પાછા મળવા ખૂબ મુશ્કેલ થઈ જાય છે.
ઠગી થઈ જાય તો શું કરવું?
સૌથી પહેલાં 1930 ડાયલ કરો (આ નંબર આખા દેશમાં કામ કરે છે).
સાથે જ cybercrime.gov.in પર જઈને ઑનલાઇન ફરિયાદ નોંધાવો.
તમારી બેંકને પણ તરત ફોન કરો અને ટ્રાન્ઝેક્શન રોકવા માટે કહો.
જેટલી જલદી કરશો, તેટલી વધારે સંભાવના છે કે તમારા પૈસા બચી જશે.
