Password Vs Passkey: પાસવર્ડ (Password) શબ્દથી તો તમે સારી રીતે પરિચિત હશો, પણ શું તમે Passkey (પાસ-કી) નું નામ સાંભળ્યું છે? આ તમને ફોન કે લેપટોપ પર ક્યાંક ને ક્યાંક સાઇન-ઇન (Sign-in) કરતાં જરૂર દેખાયું હશે, પણ શું તમે જાણો છો કે Passkey હોય શું છે? આ ઉપરાંત, પાસવર્ડ અને Passkey વચ્ચે શું ફરક છે અને આપણે આ બંનેમાંથી શું ઉપયોગ કરવો જોઈએ?
આજના AI યુગમાં પાસવર્ડ્સને સુરક્ષિત નથી માનવામાં આવતા. તેને ચોરી કરવાની સાથે-સાથે અનુમાન લગાવીને તોડી (ક્રૅક) પણ શકાય છે. વળી, Passkey સાથે આવું નથી થઈ શકતું. ચાલો, ડિટેલમાં Passkey વિશે બધું જાણીએ અને ખબર પાડીએ કે આખરે તમારે પાસવર્ડ અને Passkey માંથી શું ઉપયોગ કરવો જોઈએ?
શું હોય છે Passkey અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
Passkey (પાસ-કી) ને તમે પાસવર્ડનું જ એડવાન્સ (ઉન્નત) રૂપ માની શકો છો. સરળ ભાષામાં આ પણ કોઈ વેબસાઇટ કે એપમાં લોગ-ઇન કરવાની ચાવીના તરીકે જ ઉપયોગ થાય છે. જોકે, તેના કામ કરવાની રીત પાસવર્ડથી ઘણી અલગ છે. દરઅસલ, એક Passkey બે કોડથી મળીને બને છે. તેમાંથી એક કોડ એપ કે વેબસાઇટના સર્વર પર રહે છે, વળી બીજો કોડ તમારા ડિવાઇસ જેમ કે લેપટોપ કે ફોન પર રહે છે.
જ્યારે તમે કોઈ વેબસાઇટ કે એપમાં લોગ-ઇન કરો છો, તો તે ફેસ અનલોક, ફિંગરપ્રિન્ટ કે PIN (પિન) દ્વારા એ વાતની જાણ કરે છે કે તમે જ તે યુઝર છો, જેના એકાઉન્ટમાં તમે લોગ-ઇન કરવા માગો છો. જ્યારે બંને કોડ મેચ (મેળવે) થાય છે, ત્યારે જ લોગ-ઇન સફળ થઈ શકે છે. આ ટેક્નોલોજીને ટેક્નિકલ ભાષામાં પબ્લિક-કી ક્રિપ્ટોગ્રાફી (Public-Key Cryptography) કહેવામાં આવે છે.
આ ટેક્નોલોજીની ખાસ વાત એ છે કે Passkey ના કોડનો એક ભાગ હંમેશા તમારા ડિવાઇસમાં રહે છે અને ક્યારેય પણ ઇન્ટરનેટ પર નથી જતો. આ કારણથી તેને પાસવર્ડની જેમ ચોરવો લગભગ અશક્ય છે અને તેના ઉપયોગથી પાસવર્ડની તુલનામાં સુરક્ષા અનેક ગણી વધી જાય છે.
Passkeys અને Passwords માં શું ફરક છે?
સરળ ભાષામાં, પાસવર્ડને તમે એક એવો શબ્દ માની શકો છો, જેને તમે અને વેબસાઇટ કે પછી એપ બંને જ જાણે છે. આ એક એવા શેયર્ડ સિક્રેટ (વહેંચાયેલું રહસ્ય) ની જેમ હોય છે, જેને ચોરી શકાય છે. આવું ડેટા લીક, હેકિંગ કે પછી ખોટી લિંક પર પાસવર્ડ નાખવાને કારણે થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે ટેક્નોલોજીના તરીકે પાસવર્ડ ઘણીવાર નિષ્ફળ થઈ જાય છે.
વળી, Passkey (પાસ-કી) એક એવી ડિજિટલ ચાવી છે, જેના માટે યુઝરને કોઈ પણ પ્રકારનો કોઈ ખાસ શબ્દ કે નંબર યાદ નથી રાખવો પડતો. આ ઉપરાંત, Passkey ને હેકર્સ પણ ચોરી નથી શકતા. જો હેકર્સ આવું કરવાની કોશિશ પણ કરે, તો તે સાઇટ કે એપની પાસે મોજૂદ અડધા કોડનો જ પત્તો લગાવી શકે છે, જ્યારે Passkey ના કોડનો બીજો હિસ્સો યુઝરના ડિવાઇસ પર મોજૂદ હોય છે. આ કારણથી પાસવર્ડની તુલનામાં Passkey ફિશિંગ કે પાસવર્ડ ગેસિંગ જેવા હુમલાઓથી સુરક્ષિત રહે છે.
શું Passkey માં કોઈ પ્રકારની ખામી હોય છે?
દરઅસલ, Passkey ને એક ડિવાઇસ પર બનાવવામાં આવે છે, તેથી તેને સીધે-સીધા બીજા ડિવાઇસ પર ઉપયોગ નથી કરી શકાતો. કહેવાનો મતલબ છે કે જો તમે કોઈ એક ફોન પર પોતાના ફેસબુક એકાઉન્ટ માટે Passkey બનાવો છો, તો કોઈ બીજા ડિવાઇસ પર તે Passkey દ્વારા ફેસબુક એકાઉન્ટમાં લોગ-ઇન નહીં કરી શકો.
બીજા ડિવાઇસ પર Passkey નો ઉપયોગ કરતાં લોગ-ઇન કરવા માટે તમારે QR કોડ સ્કેન કરવો પડે છે અને પછી ફેસ અનલોક કે ફિંગરપ્રિન્ટથી ઓળખ કરવી પડે છે. જણાવી દઈએ કે એન્ડ્રોઇડ ફોન પર તમે પિન કે પેટર્નનો ઉપયોગ કરી શકો છો, જ્યારે વિન્ડોઝ લેપટોપમાં Windows Hello કે Microsoft Authenticator ઉપયોગ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
સરળ ભાષામાં, Passkey ની આખી સિસ્ટમ તમારા ફિઝિકલ ડિવાઇસ પર નિર્ભર કરે છે. આનાથી તમારી સિક્યોરિટી (સુરક્ષા) સારી થાય છે અને આ રીત પાસવર્ડથી ક્યાંય વધારે સરળ અને ઝડપી છે.
તમારે શું ઉપયોગ કરવો જોઈએ?
ફિલહાલ Passkey ઉપયોગ કરવાનો ઓપ્શન (વિકલ્પ) દરેક વેબસાઇટ કે એપ પર ઉપલબ્ધ નથી. એવામાં પાસવર્ડની જરૂરિયાત હજી પણ છે. જોકે, જ્યાં ક્યાંય પણ તમને Passkey ઉપલબ્ધ છે ત્યાં તમારે પાસવર્ડની જગ્યાએ તેનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ. ફિલહાલ કેટલીક એપ્સ જેમ કે બેન્કિંગ, પેમેન્ટ એપ્સ અને સોશિયલ મીડિયા તેને અપનાવી રહ્યા છે અને તમારે પણ આ એપ્સ માટે પાસવર્ડની જગ્યાએ Passkey નો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
