Men’s Mental Health: પતિ છે એટલે પથ્થર નથી! સ્ત્રીની આંખનાં આંસુ દેખાય છે, પણ પુરુષની અંદરની ચીસ કેમ કોઈને સંભળાતી નથી?
ભાવનગરના યુવક વિશ્વરાજસિંહ ગોહિલના કરુણ મોત અને તેમના વાયરલ વીડિયોએ સમાજ સામે એક એવો સવાલ ઊભો કર્યો છે, જેને લાંબા સમયથી અવગણવામાં આવે છે. લગ્નજીવનના ત્રાસના આક્ષેપો વચ્ચે એક યુવકનું જીવન સમાપ્ત થઈ ગયું. તેમના વીડિયોમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપોની સત્યતા તપાસનો વિષય છે, પરંતુ આ ઘટના પુરુષોની માનસિક પીડા વિશે ગંભીરતાથી વિચારવાની ફરજ પાડે છે.
પુરુષ એટલે માત્ર કમાવવાનું મશીન?
બાળપણથી જ પુરુષને શીખવવામાં આવે છે કે પરિવારની જવાબદારી ઉઠાવવી, મુશ્કેલીમાં મજબૂત રહેવું, દુઃખ થાય તો પણ ચહેરા પર હાસ્ય રાખવું અને કોઈ પણ સંજોગોમાં હાર ન માનવી. તે પિતા બને, પતિ બને કે દીકરો—દરેક ભૂમિકામાં તેની પાસે જવાબદારીઓની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.
પરંતુ આ બધી જવાબદારીઓ નિભાવતા પુરુષના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે, તે જાણવાની કોશિશ કેટલી વાર થાય છે?
જે પુરુષ આખો દિવસ પરિવાર માટે દોડધામ કરે છે, તે રાત્રે માનસિક રીતે તૂટી રહ્યો હોય તો તેની વાત સાંભળનાર કોણ છે? જે પતિ લગ્નજીવનમાં સતત તણાવ અનુભવે છે, તેને પોતાની પીડા વ્યક્ત કરવાનો અધિકાર નથી? જે પુરુષ પોતાની સાથે થતા અન્યાયની વાત કરે, તેને તરત જ દોષિત માનવો કેટલો યોગ્ય છે?
સ્ત્રીની પીડા પીડા છે, તો પુરુષની પીડા શું છે?
મહિલાઓ સામે ઘરેલુ હિંસા થાય ત્યારે તેમની સુરક્ષા માટે અવાજ ઉઠાવવો અત્યંત જરૂરી છે. પરંતુ પુરુષો સાથે માનસિક ત્રાસ, અપમાન કે અન્યાય થતો હોય તો તેની પણ નિષ્પક્ષ તપાસ થવી જોઈએ. ન્યાયની વાત લિંગ જોઈને ન થવી જોઈએ.
કેટલાક પુરુષો સમાજના ડરથી પોતાની સમસ્યા વિશે કોઈને કહેતા નથી. તેમને ડર હોય છે કે લોકો મજાક ઉડાવશે, તેમની મર્દાનગી પર સવાલ કરશે અથવા તેમની વાત સાંભળ્યા વિના જ તેમને દોષિત ઠેરવી દેશે.
આ જ માનસિકતા સૌથી ખતરનાક છે. કારણ કે દરેક વખતે માણસને સલાહની જરૂર નથી હોતી; ક્યારેક તેને માત્ર કોઈ એવી વ્યક્તિની જરૂર હોય છે જે તેની વાત શાંતિથી સાંભળે, તેને સમજવાનો પ્રયાસ કરે અને મુશ્કેલીમાંથી બહાર આવવામાં મદદ કરે.
લગ્નજીવન પ્રેમનું બંધન છે કે માનસિક સંઘર્ષનું મેદાન?
લગ્ન પછી પતિ અને પત્ની બંને એકબીજાના જીવનસાથી બને છે, એકબીજાના દુશ્મન નહીં. પરંતુ જ્યારે સંબંધમાં વિશ્વાસ તૂટે, અપમાન વધે અને વિવાદો માનસિક શાંતિ છીનવી લે, ત્યારે બંનેમાંથી કોઈ એક વ્યક્તિ અંદરથી તૂટી શકે છે.
કાયદાનો ઉપયોગ ન્યાય માટે થવો જોઈએ, કોઈને હેરાન કરવા માટે નહીં. સાથે જ, કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલા દરેક આક્ષેપને પુરાવાના આધારે તપાસવા જોઈએ. કોઈ વ્યક્તિ સામે આક્ષેપ થયો એટલે તે દોષિત નથી, અને કોઈ પુરુષે પોતાની પીડા વ્યક્ત કરી એટલે તેના તમામ દાવા આપોઆપ સાચા પણ નથી.
ન્યાયનો અર્થ છે બંને પક્ષને સાંભળવા અને સત્ય સુધી પહોંચવું.
ભાવનગરના યુવકની ઘટના માત્ર એક પરિવારનો પ્રશ્ન નથી; તે પુરુષોની માનસિક પીડા, સંબંધોમાં વધતા સંઘર્ષ અને સમયસર મદદ મેળવવાની જરૂરિયાત વિશે ચર્ચા કરવાનો અવસર છે.
એક વ્યક્તિનું જીવન પાછું લાવી શકાતું નથી. પરંતુ તેની ઘટના પરથી સમાજ કંઈક શીખી શકે છે—પીડા વ્યક્ત કરનાર વ્યક્તિને મજાકમાં ન ઉડાવો, તેની વાતને હળવાશથી ન લો અને કોઈ વ્યક્તિ નિરાશામાં હોય ત્યારે તેને એકલા ન છોડો.
યાદ રાખજો, પુરુષની આંખમાં આંસુ ન દેખાય એટલે તેના મનમાં દુઃખ નથી એવું નથી. તે મૌન છે એટલે તેને કોઈ તકલીફ નથી એવું પણ નથી.
છેલ્લો સવાલ સમાજને:
શું આપણે પુરુષને માત્ર પરિવારની જવાબદારી ઉઠાવનાર વ્યક્તિ તરીકે જ જોઈએ છીએ? શું તેને પણ દુઃખી થવાનો, મદદ માગવાનો અને પોતાના સંબંધોમાં ન્યાય મેળવવાનો અધિકાર નથી?
સ્ત્રી હોય કે પુરુષ—કોઈની પીડા અદૃશ્ય ન રહેવી જોઈએ. કારણ કે સમાનતાનો સાચો અર્થ એકની પીડાને ઓળખવી અને બીજાની પીડાને અવગણવી નથી; બંનેને સમાન સંવેદનાથી સાંભળવી છે.
તમારો અભિપ્રાય જણાવો: શું આજના સમાજમાં પુરુષોની પીડાને પૂરતું મહત્ત્વ મળે છે?
