Bank FD Succession Rules: દાદા-દાદીની FD પર તમારો હક છે કે નહીં? વસીયત વગર કેવી રીતે મેળવશો બેંકમાં જમા પૈસા? જાણો કાયદેસરનો રસ્તો

Bank FD Succession Rules: અવારનવાર ઘરની સફાઈ કે અલમારી ઠીક કરતી વખતે અચાનક આપણને કેટલીક FD રસીદો અથવા પાસબુક મળી જાય છે. પહેલા તો એ જ સમજાતું નથી કે પૈસા હજુ છે કે નહીં અને પછી મગજમાં સવાલ આવે છે કે આખરે હવે આ પૈસા કોને મળશે? ખાસ કરીને જ્યારે દાદા-દાદી આ દુનિયામાં નથી હોતા ત્યારે પરિવારમાં મૂંઝવણ વધી જાય છે. સૌથી વધુ મુંઝવણ પૌત્ર-પૌત્રીઓને થાય છે કે શું તેમનો પણ આના પર હક બને છે કે નહીં. આવી સ્થિતિમાં તમને સાચી જાણકારી હોવી ખૂબ જ જરૂરી છે.

શું પૌત્ર-પૌત્રીઓ FD ક્લેમ કરી શકે છે?

ઘણીવાર લોકોને લાગે છે કે માત્ર દીકરા-દીકરીઓ જ આ પૈસાના હકદાર હોય છે, પરંતુ સત્ય થોડું અલગ છે. જો દાદા-દાદી હિન્દુ હતા તો તેમના કિસ્સામાં હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ ૧૯૫૬ લાગુ પડે છે. આ કાયદા મુજબ:

• ક્લાસ ૧ વારસદારો (પત્ની, દીકરા-દીકરીઓ, માતા) ને સમાન હિસ્સો મળે છે.

• જો દીકરા કે દીકરીનું મૃત્યુ થઈ ગયું હોય, તો તેમના બાળકો એટલે કે પૌત્ર-પૌત્રીઓ પણ ક્લાસ ૧ વારસદાર બની જાય છે.

• આવી સ્થિતિમાં તેમને પણ સમાન અધિકાર મળે છે.

જો FD માં નોમિની હોય તો શું થશે?

ઘણીવાર લોકો FD માં નોમિની પહેલેથી જ નોંધાવી લે છે, પરંતુ અહીં એક જરૂરી વાત સમજવી જરૂરી છે.

• નોમિની તે પૈસાનો માલિક હોતો નથી, પરંતુ માત્ર એક ટ્રસ્ટી હોય છે.

• આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે બેંક પૈસા નોમિનીને આપે છે, પરંતુ નોમિનીએ આ રકમ અસલી કાયદેસરના વારસદારોમાં વહેંચવાની હોય છે.

• નોમિની પાસેથી બેંક સામાન્ય રીતે આ દસ્તાવેજો માંગે છે: મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર, એફિડેવિટ, ઇન્ડેમ્નિટી બોન્ડ અને KYC ડોક્યુમેન્ટ્સ.

જો નોમિની નથી તો શું કરવું?

જો FD માં કોઈ નોમિની નથી અથવા તેનું મૃત્યુ થઈ ચૂક્યું છે, તો પણ પૈસા ખતમ થતા નથી. આવી સ્થિતિમાં કાયદેસરનો વારસદાર સીધો બેંક પાસેથી ક્લેમ કરી શકે છે. આ માટે આ જરૂરી દસ્તાવેજો લાગે છે:

• જમાકર્તાનું મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર

• સક્સેશન સર્ટિફિકેટ અથવા લીગલ હેર સર્ટિફિકેટ

• એફિડેવિટ અને ઇન્ડેમ્નિટી બોન્ડ

• તમામ વારસદારોના KYC ડોક્યુમેન્ટ્સ

વિલંબ કેમ થાય છે?

ઘણા લોકો એવું વિચારે છે કે બેંક જાણી જોઈને વિલંબ કરે છે, પરંતુ મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં વિલંબ કાગળની પ્રક્રિયા પૂરી ન થવાને કારણે થાય છે. બેંક નિયમોના આધારે જ પૈસા જાહેર કરે છે, લાગણીઓના આધારે નહીં.

પરિવારો માટે જરૂરી વાતો

કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, જો સમય રહેતા:

• સાધારણ વસીયત બનાવી લેવામાં આવે.

• સાચું નોમિનેશન કરી દેવામાં આવે.

• રોકાણની જાણકારી પરિવાર સાથે શેર કરી દેવામાં આવે.