Daughter Property Rights India: અવારનવાર સમાજમાં એવું સાંભળવા મળે છે કે દીકરીઓ લગ્ન પછી પોતાના સાસરે જતી રહે છે, તેથી પિયરની સંપત્તિમાં તેમનો હિસ્સો હોતો નથી. આ વિચારધારાને કારણે ઘણા લોકો માની લે છે કે પિતાની સંપત્તિ પર માત્ર પુત્રોનો જ અધિકાર હોય છે. પરંતુ વાસ્તવમાં કાયદો શું કહે છે અને દીકરીઓને કેટલો હક મળે છે, તે સમજવું જરૂરી છે. આવો જાણીએ સંપત્તિમાં દીકરીઓના અધિકાર વિશે.
કાયદો બદલાયા પછી દીકરીઓને મળ્યો બરાબરીનો હક
પહેલાના સમયમાં નિયમો અલગ હતા. ૧૯૫૬ ના હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા હેઠળ દીકરીઓને પિતાની સંપત્તિમાં કોઈ અધિકાર મળતો નહોતો. આ કારણે લાંબા સમય સુધી સંપત્તિને લઈને દીકરા-દીકરીઓમાં તફાવત રહ્યો. જોકે, વર્ષ ૨૦૦૫ માં કાયદામાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો. નવા નિયમો હેઠળ દીકરીઓને પણ પિતાની સંપત્તિમાં દીકરાઓની બરાબર અધિકાર આપી દેવામાં આવ્યો છે. હવે દીકરીઓને પણ દીકરાઓની જેમ જ સમાન હિસ્સેદાર માનવામાં આવે છે.
આ કિસ્સાઓમાં સંપત્તિમાં અધિકાર મળતો નથી
૧. જો પિતાએ પોતાની કમાણીથી બનાવેલી સંપત્તિ પર વસીયત બનાવી હોય અને વસીયતમાં પૂરી સંપત્તિ દીકરાના નામે કરી દીધી હોય, તો દીકરી તે સંપત્તિ પર દાવો કરી શકતી નથી. વસીયત મુજબ જ વહેંચણી થશે. પરંતુ જો વસીયત ન હોય, તો દીકરી બરાબરની હકદાર છે.
૨. જો પિતાનું મૃત્યુ ૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૫ પહેલા થઈ ગયું હોય અને સંપત્તિની વહેંચણી પણ થઈ ચૂકી હોય, તો આ સ્થિતિમાં દીકરી પિતાની સંપત્તિ પર ક્લેમ કરી શકતી નથી.
૩. જો પિતાએ પોતાની મહેનતથી કોઈ સંપત્તિ બનાવી છે, તો તેના પર તેમનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. પિતા પોતાની મરજીથી નક્કી કરી શકે છે કે તેઓ આ સંપત્તિ કોને આપવા માંગે છે.
લગ્ન પછી પણ મળે છે હક
૨૦૦૫ ના સુધારા બાદ દીકરીઓના સંપત્તિ અધિકારો મજબૂત થયા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દીકરીને જન્મથી જ આ અધિકાર મળે છે. એટલે કે તેને પેતૃક સંપત્તિમાં દીકરા જેટલો જ સમાન હક છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ અધિકાર તેના લગ્ન થવા કે ન થવા પર બદલાતો નથી. એટલે કે પરિણીત, વિધવા કે છૂટાછેડા લીધેલ દીકરીનો પણ પિતાની સંપત્તિ પર સમાન અધિકાર જળવાઈ રહે છે.
