Gold Storage Rules: ભારતમાં સોનું માત્ર રોકાણ નથી, પણ પરંપરા અને સંસ્કૃતિનો ભાગ છે. લગ્ન, તહેવારો અને પારિવારિક પ્રસંગોએ દાગીના આપવા એ સામાન્ય વાત છે. આ જ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે, જેથી સામાન્ય પરિવારોને મુશ્કેલી ન પડે.
સોના પ્રત્યેનો લગાવ અને કાયદો
દેશમાં સોનાને લઈને લોકોમાં હંમેશા ખાસ રસ રહ્યો છે. કેટલાક લોકો સોનું પહેરવાના શોખીન હોય છે, તો કેટલાક તેને ઘરે સુરક્ષિત રાખીને ભવિષ્ય માટે સાચવી રાખવાનું પસંદ કરે છે. વધતી કિંમતો વચ્ચે એ સવાલ પણ ઊભો થાય છે કે આખરે ઘરે કેટલું સોનું રાખવું સુરક્ષિત છે અને નિયમો શું કહે છે.
શું છે સોનું રાખવાની મર્યાદા?
ઘણા લોકોને ખબર નથી હોતી કે ઘરે કેટલું સોનું રાખી શકાય અને તેના માટે શું લિમિટ નક્કી કરવામાં આવી છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ માટે ઇનકમ ટેક્સ વિભાગ દ્વારા નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં કિંમત નહીં પણ કુલ વજનને આધાર માનવામાં આવે છે.
ગ્રામ મુજબ નક્કી કરેલી લિમિટ
એટલે કે સોનું કેટલા રૂપિયાનું છે તેના પર તપાસ નથી થતી, પણ કેટલા ગ્રામ છે તે જોવામાં આવે છે. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસ (CBDT) એ એક લિમિટ નક્કી કરી છે:
પરિણીત મહિલા: ૫૦૦ ગ્રામ સુધીના દાગીના.
અપરિણીત મહિલા: ૨૫૦ ગ્રામ સુધીના દાગીના.
પુરૂષ સભ્ય: ૧૦૦ ગ્રામ સુધીના દાગીના.
બિલ અને સિક્કાઓ માટેના નિયમો
આ લિમિટની અંદર સામાન્ય રીતે જપ્તી કરવામાં આવતી નથી, ભલે તમારી પાસે બિલ ન હોય. પરંતુ ધ્યાન આપવા જેવી વાત એ છે કે આ રાહત માત્ર દાગીના (જ્વેલરી) પર લાગુ થાય છે. જો તમારી પાસે સોનાના સિક્કા, બિસ્કિટ કે બાર હોય, તો તેના માટે ખરીદીનું બિલ અથવા તે ખરીદવાનો સ્ત્રોત (Source) જણાવવો જરૂરી છે.
વધુ સોનું હોય તો શું કરવું?
જો તપાસમાં નક્કી કરેલી સીમા કરતા વધુ સોનું મળે છે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. વિભાગ સ્પષ્ટીકરણ આપવાની તક આપે છે. વારસો, ગિફ્ટ કે જાહેર કરેલી આવક (Declared Income) માંથી ખરીદેલા સોનાના દસ્તાવેજો રજૂ કરી શકાય છે. પારિવારિક કાગળો પણ પુરાવા બની શકે છે.
રેકોર્ડ રાખવો છે હિતાવહ
કાયદો સોનું રાખવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી લગાવતો. જો ખરીદી તમારી જાહેર કરેલી આવકમાંથી થઈ હોય અને રેકોર્ડ સાફ હોય, તો લિમિટ પર પાબંધી નથી. શ્રેષ્ઠ એ જ રહેશે કે નવા દાગીના બિલ સાથે જ લેવા. જૂના ઘરેણાંની જાણકારી અને દસ્તાવેજો સાચવીને રાખવા, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.
