Income Tax Reforms: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતના ઇન્કમ ટેક્સ સિસ્ટમમાં જે ફેરફારો થયા છે, તેણે ન માત્ર ટેક્સ ભરવાની રીત બદલી છે, પરંતુ સામાન્ય માણસના ખિસ્સામાં વધુ પૈસા પણ બચાવ્યા છે. 2019 થી 2025 વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે જે નિર્ણયો લીધા, તેણે જૂની જટિલ સિસ્ટમને હટાવીને એક એવું સ્ટ્રક્ચર તૈયાર કર્યું છે જેને સમજવું હવે દરેક માટે સરળ છે.
પહેલા ટેક્સ બચાવવા માટે લોકો LIC, PF અને હોમ લોન પાછળ દોડતા હતા, પરંતુ હવે સિસ્ટમ ‘છૂટછાટ’ ને બદલે ‘ઓછા ટેક્સ રેટ’ પર શિફ્ટ થઈ ગઈ છે.
2019-2020: ટેક્સ સિસ્ટમમાં સુધારાની શરૂઆત
આ સફરની શરૂઆત 2019 થી થઈ જ્યારે સરકારે ઘર ખરીદનારાઓને હોમ લોન પર એક્સ્ટ્રા છૂટ આપી. આના તરત પછી 2020 માં એક મોટું કદમ ઉઠાવવામાં આવ્યું – ‘નવી ઇન્કમ ટેક્સ સિસ્ટમ’. આમાં ટેક્સ રેટ તો ઓછા રાખવામાં આવ્યા, પરંતુ રોકાણ પર મળતી છૂટછાટો હટાવી દેવામાં આવી. જોકે શરૂઆતમાં લોકોને આ થોડું અજીબ લાગ્યું, પણ સરકારનો ઇરાદો સાફ હતો કે એક એવી સિસ્ટમ બનાવવી જેમાં કાગળ ઓછા અને કામ વધુ હોય.
ફેસલેસ એસેસમેન્ટ: ખતમ થયા કચેરીઓના ધક્કા
આ દરમિયાન સરકારે વધુ એક મોટું કામ કર્યું – ‘ફેસલેસ એસેસમેન્ટ’. હવે તમારે ઇન્કમ ટેક્સ ઓફિસરની સામે જવાની કે કચેરીઓના ધક્કા ખાવાની જરૂર રહી નથી. બધું જ ઓનલાઇન થઈ ગયું. કોમ્પ્યુટર દ્વારા કેસ એલોટ થવા લાગ્યા અને સુનાવણી પણ ડિજિટલ થવા લાગી. આનાથી અધિકારીઓ અને ટેક્સપેયર વચ્ચેનો સીધો સંપર્ક ખતમ થયો, જેનાથી ભ્રષ્ટાચાર ઘટ્યો અને લોકોનો સિસ્ટમ પર ભરોસો વધ્યો.
2023 ના બજેટે નવી ટેક્સ વ્યવસ્થાને ‘ડિફોલ્ટ’ બનાવી દીધી અને 7 લાખ રૂપિયા સુધીની કમાણીને સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી કરી દીધી. ત્યારબાદ 2024 માં સરકારે જૂના કાયદાઓને જ બદલવાનું કામ શરૂ કર્યું. ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ 1961 ને ફરીથી લખવાની જાહેરાત કરવામાં આવી જેથી ગૂંચવણભરી ભાષાને સરળ બનાવી શકાય. કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સને પણ સરળ કરવામાં આવ્યો જેથી શેર બજાર અને જમીન વેચનારાઓને મૂંઝવણ ન થાય.
2025 નું બજેટ: સૌથી મોટી રાહત અને નવો કાયદો
2025 નું વર્ષ ટેક્સપેયર્સ માટે સૌથી મોટું ‘વરદાન’ સાબિત થયું. નવી ટેક્સ વ્યવસ્થામાં 12 લાખ રૂપિયા સુધીની વાર્ષિક કમાણીને ટેક્સ ફ્રી કરવાનો પ્રસ્તાવ આવ્યો, જેણે મિડલ ક્લાસને મોટી તાકાત આપી. હવે 2026 થી નવો ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ લાગુ થવા જઈ રહ્યો છે. સરકારનો દાવો છે કે તેની ભાષા એટલી સરળ હશે કે સામાન્ય માણસ પોતે પોતાનો ટેક્સ સમજી શકશે અને કાનૂની ગૂંચવણો પણ ઓછી થશે.
બજેટ 2026 થી શું છે અપેક્ષા
આજે મોટાભાગના ટેક્સપેયર નવી સિસ્ટમને અપનાવી ચૂક્યા છે કારણ કે આમાં કોઈ પણ રોકાણ વગર જ ટેક્સ બચી રહ્યો છે. હવે સૌની નજર 2026-27 ના બજેટ પર છે. જાણકારોનું માનવું છે કે સરકાર હાલમાં આ સુધારાઓને સ્થિર રાખશે.
