ITR Filing Guide: નોકરિયાત વર્ગને જૂન મહિના દરમિયાન એમ્પ્લોયર (રોજગારદાતા) પાસેથી ફોર્મ ૧૬ મળી ચૂક્યું હશે. જેમને નથી મળ્યું, તેમને પણ થોડા દિવસોમાં મળી જશે. આ ફોર્મમાં જે કર્મચારીઓની ટેક્સની જવાબદારી શૂન્ય છે, તેનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે તેમણે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરવાની જરૂર નથી. ટેક્સપેયર્સે શું કરવું જોઈએ, તે વિશે અમને જણાવી રહ્યા છે આવકવેરા કાયદાના જાણકાર અને ઇન્કમ ટેક્સ કન્સલ્ટિંગ ફર્મ ‘રવિ રાજન એન્ડ કંપની એલએલપી, દિલ્હી’ ના ટેક્સેશન પાર્ટનર સીએ સી. કમલેશ કુમાર.
ITR ભરવાનો સમય આવી ગયો છે
નોકરીપેશા લોકોને તેમની કંપનીઓ તરફથી ફોર્મ ૧૬ મળવા લાગ્યા છે. ઘણા લોકોને ગયા મહિને જ આ કાગળ આપવામાં આવી ચૂક્યો છે. આ વર્ષે પગારદાર અને અન્ય શ્રેણીના કરદાતાઓ માટે આઈટીઆર અથવા ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ભરવાનો સમય આવી ગયો છે. આ શ્રેણીના કરદાતાઓ માટે આઈટીઆર ભરવાની છેલ્લી તારીખ ૩૧ જુલાઈ ૨૦૨૬ છે.
ઝીરો જવાબદારી કોની?
નવી કર પ્રણાલીમાં ઘણા લોકોને ફોર્મ ૧૬ માં ટેક્સની જવાબદારી ઝીરો દેખાઈ રહી છે. તેનો અર્થ એ બિલકુલ નથી કે તમે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરવાથી બચી શકો છો. આવકવેરા કાયદાની કલમ ૮૭એ (87A) તે ભારતીય નિવાસીઓને ટેક્સમાં છૂટ આપે છે જેમની કુલ આવક એક નક્કી મર્યાદાની અંદર છે. આ છૂટ ટેક્સની રકમને ઘટાડી દે છે અને અંતે તમારી ટેક્સ જવાબદારી ઝીરો થઈ જાય છે.
કેટલી આવક પર ટેક્સ નથી?
હાલમાં, કલમ ૮૭એ હેઠળ જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થામાં ૭ લાખ રૂપિયા સુધીની આવક અને નવી ટેક્સ વ્યવસ્થામાં ૧૨ લાખ રૂપિયા સુધીની આવક પર ટેક્સથી બચી શકાય છે. નોકરીપેશા લોકો માટે ૭૫,૦૦૦ રૂપિયાના સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન પછી આ મર્યાદા ૧૨.૭૫ લાખ રૂપિયા છે. આનાથી ઉપરની આવક થવા પર તમારે ઇન્કમ ટેક્સ ચૂકવવો જ પડશે.
આઈટીઆર ભરવું કેમ જરૂરી?
ITR ભરવાની જવાબદારી કરદાતાના આવકના સ્તર અને અન્ય શરતોથી નક્કી થાય છે, ન કે આ વાતથી કે અંતે કેટલો ટેક્સ બન્યો. તેમાં વિદેશી સંપત્તિ, વિદેશી ખાતામાં સાઈનિંગ ઓથોરિટી હોવી અથવા બેંકમાં મોટી રકમ જમા કરવી અથવા ખર્ચ કરવી સામેલ છે. તેથી જ, જો કલમ ૮૭એ ની છૂટ પછી ફોર્મ ૧૬ માં ટેક્સ ઝીરો દેખાઈ રહ્યો છે, તો પણ તમારે ITR ભરવું પડશે જો તમારી આવક બેઝિક છૂટની મર્યાદાથી વધારે છે અથવા તમે કોઈ અન્ય અનિવાર્ય શરતના દાયરામાં આવો છો. કલમ ૮૭એ ની છૂટ કેપિટલ ગેઈન્સ જેવી ખાસ કમાણી પર મળતી નથી.
આઈટીઆર ભરવાના ફાયદા
તમારી ટેક્સ જવાબદારી ઝીરો છે, ત્યારે પણ આઈટીઆર ભરવું ફાયદાકારક હોય છે. જ્યારે તમે કોઈ દેશ માટે વિઝા અરજી કરો છો અથવા લોન લેવા માટે અરજી કરો છો તો તમારી પાસે આઈટીઆર માંગવામાં આવે છે. કેટલાક અન્ય નાણાકીય કામોમાં તમારી કમાણીના પાકા પુરાવા તરીકે આ જ કામ આવે છે. આ એટલા માટે પણ જરૂરી છે કે જો તમારો વધુ ટીડીએસ (TDS) કપાયો છે, તો તમે રિફંડ માંગી શકો છો. સાથે જ, જો તમારા એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) માં કોઈ મોટું વ્યવહાર દેખાઈ રહ્યું છે, તો ITR ભરવાથી વિભાગ તરફથી નોટિસ આવવાનો ખતરો ઓછો થઈ જાય છે.
આવા કિસ્સાઓમાં વધુ ટેક્સ ભરવો પડી શકે છે
પગારદાર માટે ભલે ફોર્મ ૧૬ માં કર જવાબદારી શૂન્ય હોય, પરંતુ કેટલાક લોકોને નીચેના કારણોસર વધુ ટેક્સ ભરવો પડી શકે છે:
બચત બેંક, એફડીઆર (FDR), અન્ય વ્યાજથી આવક
શેર/મ્યુચ્યુઅલ ફંડથી ડિવિડન્ડ
મકાન કે દુકાનથી ભાડાની આવક
શેર/મ્યુચ્યુઅલ ફંડ/સંપત્તિ વગેરેના વેચાણ પર મૂડી લાભ (કેપિટલ ગેઈન્સ)
૩૧ જુલાઈ સુધી ભરી દો આઈટીઆર
આ વર્ષે તમે ૩૧ જુલાઈ સુધી આઈટીઆર રિટર્ન ફાઈલ જરૂર કરી દો. જો તમે આવું નથી કરતા તો ૫,૦૦૦ રૂપિયા સુધીનો દંડ ભરવો પડી શકે છે. આવકવેરા કાયદા મુજબ જો પાછલા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન તમારી આવક પાંચ લાખ રૂપિયા સુધી રહી તો તમારે ૧,૦૦૦ રૂપિયાનો દંડ આપવો પડશે. જો તમારી આવક પાંચ લાખ રૂપિયાથી વધારે છે તો તમારે ૫,૦૦૦ રૂપિયાનો દંડ ભરવો પડશે.
