Legal Rights for Women after Divorce: દર વર્ષે 8 માર્ચના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ મહિલાઓની સિદ્ધિઓને સન્માન આપવાની સાથે-સાથે તેમના અધિકારો વિશે જાગૃતિ ફેલાવવાનો પણ અવસર છે. સમાજમાં આજે પણ એવી ઘણી મહિલાઓ છે જેમને એ ખબર હોતી નથી કે તલાક બાદ કાયદો તેમને અનેક પ્રકારની સુરક્ષા અને અધિકાર આપે છે. જો મહિલાઓને તેમના અધિકારોની સાચી જાણકારી હોય, તો તેઓ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ આત્મનિર્ભર અને સુરક્ષિત રહી શકે છે. આ કડીમાં અહીં અમે તમને કેટલાક એવા જ અધિકારો વિશે જણાવી રહ્યા છીએ.
તલાક બાદ આર્થિક મદદનો અધિકાર
તલાક બાદ સૌથી મોટી ચિંતા ઘણીવાર આર્થિક સુરક્ષાની હોય છે. આ જ કારણે કાયદો મહિલાઓને ભરણપોષણ (ગુજરા ભથ્થું) લેવાનો અધિકાર આપે છે. જો મહિલાની આવક ઓછી હોય અથવા તે પોતે પોતાનો ખર્ચ ચલાવી શકતી ન હોય, તો તે અદાલત પાસે આર્થિક સહાયની માંગ કરી શકે છે. અદાલત આ નક્કી કરતી વખતે અનેક બાબતો જુએ છે, જેમ કે પતિ અને પત્નીની કમાણી, લગ્ન કેટલા સમય સુધી ચાલ્યા, બંનેની ઉંમર અને સ્વાસ્થ્ય તથા બાળકોની જવાબદારી કોની પાસે છે. અનેક કિસ્સાઓમાં અદાલત દર મહિને એક નિશ્ચિત રકમ આપવાનો આદેશ આપે છે, જ્યારે કેટલાક કિસ્સાઓમાં એક સામટી પૂરી રકમ પણ નક્કી કરી શકાય છે. જો પતિ નક્કી કરેલી રકમ આપવાનો ઇનકાર કરે છે, તો અદાલત તેની સામે કાનૂની પગલાં લઈ શકે છે.
રહેવા માટે સુરક્ષિત જગ્યાનો અધિકાર
તલાકની પ્રક્રિયા દરમિયાન અનેક મહિલાઓને એ ડર રહે છે કે તેમને ઘરમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવશે. પરંતુ ભારતીય કાયદો મહિલાઓને આ બાબતમાં સુરક્ષા આપે છે. મહિલાને તે ઘરમાં રહેવાનો અધિકાર હોય છે જ્યાં તે પોતાના પતિ સાથે રહેતી હતી, ભલે તે ઘરનો માલિકી હક તેના નામે ન હોય. જો સાસરી પક્ષ તરફથી કોઈ પણ પ્રકારનું દબાણ, ઝઘડો કે ઘરેલું હિંસા થાય છે, તો મહિલા અદાલત પાસે સુરક્ષાની માંગ કરી શકે છે. જરૂર પડ્યે અદાલત મહિલા માટે અલગ સુરક્ષિત રહેવાની વ્યવસ્થા પણ કરાવી શકે છે.
બાળકોની દેખભાળ અને કસ્ટડી સાથે જોડાયેલા અધિકાર
તલાકના કેસોમાં બાળકોની જવાબદારી સૌથી જરૂરી મુદ્દાઓમાંથી એક હોય છે. અદાલત નિર્ણય લેતી વખતે માતા-પિતાની ઈચ્છા કરતા બાળકના હિતને વધુ પ્રાથમિકતા આપે છે. બાળકની ઉંમર, તેનો અભ્યાસ, દેખભાળ અને ભાવનાત્મક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવામાં આવે છે. ઘણીવાર નાના બાળકોની કસ્ટડી માતાને આપવામાં આવે છે, કારણ કે માનવામાં આવે છે કે શરૂઆતની ઉંમરમાં માતાની દેખભાળ વધુ જરૂરી હોય છે. જોકે, દરેક કેસમાં અદાલત પરિસ્થિતિઓના આધારે નિર્ણય લે છે. કસ્ટડીમાં એ પણ નક્કી થાય છે કે બાળકના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો કોણ લેશે અને બાળક કોની સાથે રહેશે. મહિલા દિવસના અવસરે એ સમજવું જરૂરી છે કે કાયદો મહિલાઓને અનેક પ્રકારની સુરક્ષા આપે છે. પોતાના અધિકારોની જાણકારી હોવાથી મહિલાઓ જીવનના પડકારોનો સામનો વધુ આત્મવિશ્વાસ અને મજબૂતી સાથે કરી શકે છે.
