Republic Day Chief Guest Selection: ભારતમાં દર વર્ષે ૨૬ જાન્યુઆરીએ પ્રજાસત્તાક દિવસની ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવણી કરવામાં આવે છે, કારણ કે આ દિવસે ભારત સંપૂર્ણ રીતે પ્રજાસત્તાક બન્યું હતું. આ દિવસે સૌથી ખાસ આયોજન કર્તવ્ય પથ પર થાય છે… જ્યાં ભવ્ય પરેડમાં ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેનાની શક્તિનું પ્રદર્શન કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત પરેડમાં વિવિધ રાજ્યોની સાંસ્કૃતિક ઝાંખીઓ, વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શન અને લોકનૃત્યોનું આકર્ષક આયોજન પણ સામેલ હોય છે.
આ તક દુનિયા સમક્ષ ભારતની શક્તિ અને વિવિધતા દર્શાવવાની હોય છે. આ સમારોહ જોવા માટે માત્ર દેશવાસીઓ જ ત્યાં પહોંચતા નથી, પરંતુ દર વર્ષે આ પરેડમાં એક મુખ્ય અતિથિ (ચીફ ગેસ્ટ) ને આમંત્રિત કરવામાં આવે છે.
આ વર્ષે (૨૦૨૬) યુરોપિયન કમિશનના પ્રેસિડેન્ટ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન અને યુરોપિયન કાઉન્સિલના પ્રેસિડેન્ટ એન્ટોનિયો કોસ્ટા પરેડમાં સામેલ થશે. આવી સ્થિતિમાં દરેકના મનમાં એકવાર તો આ સવાલ જરૂર આવે છે કે આખરે આ દિવસ માટે મુખ્ય અતિથિની પસંદગી કોણ કરે છે? ચાલો આજે અમે તમને જણાવીએ કે આ પ્રક્રિયા કેવી રીતે પૂર્ણ થાય છે.
વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા સંભવિત દેશોની યાદી તૈયાર કરવી
સૌથી પહેલા ચીફ ગેસ્ટની પસંદગી માટે ભારતના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા સંભવિત દેશોની યાદી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ યાદી તે દેશોના પ્રમુખ નેતાઓને આમંત્રિત કરવા માટે બનાવવામાં આવે છે જેમને બોલાવવાથી ભારતના દ્વિપક્ષીય સંબંધો મજબૂત બને છે.
રાષ્ટ્રપતિ ભવન અને વડાપ્રધાન કાર્યાલયની મંજૂરી
વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી યાદી પર રાષ્ટ્રપતિ ભવન અને વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) ની મંજૂરી લેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે પસંદ કરેલા દેશો સાથે ભારતના સંબંધો રાજનીતિ અને વ્યાપારિક દૃષ્ટિકોણથી મજબૂત છે.
તપાસ દરમિયાન એ પરખવામાં આવે છે કે શું ખરેખર યાદીમાં આપેલા નામો આમંત્રણને પાત્ર છે.
દ્વિપક્ષીય સંબંધોનું મૂલ્યાંકન
ચીફ ગેસ્ટની પસંદગીમાં એ જોવામાં આવે છે કે જે દેશના નેતાને આમંત્રિત કરવામાં આવી રહ્યા છે, તે દેશ સાથે ભારતના દ્વિપક્ષીય સંબંધો, વ્યાપારિક અને રાજકીય સહયોગ મજબૂત છે કે નહીં. આ ઉપરાંત એ પણ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે છે કે બંને દેશો વચ્ચે કોઈ પ્રકારની વિવાદિત સ્થિતિ ન હોય.
ઔપચારિક નિમંત્રણ મોકલવું
એકવાર પસંદ કરેલા નેતા વિશે નિર્ણય લેવાઈ જાય પછી, ભારત સરકાર તે દેશના પ્રમુખને ઔપચારિક નિમંત્રણ મોકલે છે.
આ નિમંત્રણ એક સરકારી પત્ર દ્વારા મોકલવામાં આવે છે, જેમાં પ્રજાસત્તાક દિવસના સમારોહમાં સામેલ થવા માટે આહવાન કરવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે આ નિમંત્રણ વિદેશ મંત્રાલય અને રાષ્ટ્રપતિ ભવન દ્વારા મોકલવામાં આવે છે.
ચીફ ગેસ્ટ ક્યાં બેસે છે?
ચીફ ગેસ્ટને કર્તવ્ય પથ પર મુખ્ય સ્થાને બેસવાનું આમંત્રણ આપવામાં આવે છે. તેઓ પરેડની શરૂઆતમાં ભારતીય રાષ્ટ્રપતિની સાથે બેસે છે અને સમગ્ર કાર્યક્રમમાં સામેલ થાય છે.
કોણ હતા પ્રથમ ચીફ ગેસ્ટ?
ઈન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિને ભારતે પોતાના પ્રથમ પ્રજાસત્તાક દિવસ પર મુખ્ય અતિથિ બનાવ્યા હતા.
પ્રજાસત્તાક દિવસ ૨૦૨૫ ના ખાસ પ્રસંગે પણ ઈન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાંતોને ભારતે પોતાના મુખ્ય અતિથિ બનાવ્યા હતા.
