Republic Day Facts India: ભારતીયો માટે ૨૬ જાન્યુઆરી માત્ર એક તારીખ નથી, પરંતુ લોકશાહી અને બંધારણની તાકાતનું પ્રતિક છે. આ જ દિવસે ભારતે પોતાને એક સાર્વભૌમ, સમાજવાદી, બિનસાંપ્રદાયિક અને લોકશાહી પ્રજાસત્તાક જાહેર કર્યું હતું.
દર વર્ષે આ દિવસે ભવ્ય પરેડ, ટેબ્લો (ઝાંખી) અને દેશભક્તિથી ભરેલા કાર્યક્રમો યોજાય છે, પરંતુ તેની પાછળ છુપાયેલા અનેક રસપ્રદ અને ઓછા જાણીતા કિસ્સાઓ વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે. ૨૬ જાન્યુઆરી જ કેમ પસંદ કરવામાં આવી, બંધારણ લાગુ કરવામાં કેટલો સમય લાગ્યો અને પહેલી પરેડ સાથે જોડાયેલા તથ્યો આ દિવસને વધુ ખાસ બનાવે છે.
આ કિસ્સાઓ માત્ર આપણને આઝાદીના સંઘર્ષની યાદ નથી અપાવતા, પરંતુ એ પણ જણાવે છે કે ભારતનું બંધારણ કેટલું વિચારપૂર્ણ અને મજબૂત છે. ચાલો જાણીએ ૨૬ જાન્યુઆરી સાથે જોડાયેલા કેટલાક રોચક તથ્યો.
કેમ ૨૬ જાન્યુઆરીએ જ બંધારણ લાગુ થયું?
ભારતનું બંધારણ નવેમ્બર ૧૯૪૯ માં જ તૈયાર થઈ ગયું હતું, પરંતુ તેને લાગુ કરવા માટે જાણીજોઈને ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૫૦ ની તારીખ પસંદ કરવામાં આવી હતી. તેનું કારણ એ હતું કે ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૩૦ ના રોજ દેશે આઝાદીના લક્ષ્ય તરીકે ‘પૂર્ણ સ્વરાજ’ નો સંકલ્પ લીધો હતો. આ ઐતિહાસિક તારીખને સન્માન આપવા માટે પ્રજાસત્તાક બનવાનો દિવસ પણ આ જ રાખવામાં આવ્યો.
ક્યાં યોજાયો હતો પહેલો પ્રજાસત્તાક દિવસ સમારોહ?
બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે પહેલીવાર પ્રજાસત્તાક દિવસનું આયોજન કર્તવ્ય પથ પર થયું નહોતું. વર્ષ ૧૯૫૦ માં તેનો પહેલો કાર્યક્રમ દિલ્હીના ઈરવિન સ્ટેડિયમમાં કરવામાં આવ્યો હતો, જેને આજે મેજર ધ્યાનચંદ નેશનલ સ્ટેડિયમ કહેવામાં આવે છે. આ કાર્યક્રમમાં ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે દેશના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે પદ સંભાળ્યું હતું.
વિદેશી મહેમાનને બોલાવવાની પરંપરા
પ્રજાસત્તાક દિવસ પર કોઈ વિદેશી રાષ્ટ્રાધ્યક્ષને મુખ્ય અતિથિ બનાવવાની પરંપરા ભારતની રાજદ્વારી વિચારધારાને દર્શાવે છે. આનાથી ભારત પોતાના આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોને મજબૂત કરવાનો સંદેશ આપે છે.
પરેડ પાછળ મહિનાઓની મહેનત
પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડ માત્ર એક દિવસનું આયોજન નથી. તેની તૈયારી દર વર્ષે અનેક મહિનાઓ પહેલા શરૂ થઈ જાય છે. તેમાં સામેલ જવાનો દરરોજ કઠિન અભ્યાસ કરે છે અને પરેડના દિવસે વહેલી સવારે આયોજન સ્થળે પહોંચી જાય છે.
સન્માન અને શૌર્યનો સંગમ
૨૬ જાન્યુઆરીએ દેશને ગૌરવ અપાવનાર નાગરિકોને પદ્મ પુરસ્કારોથી નવાજવામાં આવે છે. પરેડ દરમિયાન રાષ્ટ્રગીત સમયે આપવામાં આવતી તોપોની સલામી અને હવાઈ સન્માન પણ આ દિવસની ખાસ ઓળખ છે.
