25th Amendment Donald Trump Removal: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ 25મો સુધારો લાગુ કરવાની માંગ થઈ રહી છે. ટ્રમ્પે ઈસ્ટરની સવારે ઈરાનને નિશાન બનાવીને અપશબ્દોથી ભરેલી એક પોસ્ટ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર કરી હતી. આ પછી અમેરિકી કાયદા ઘડનારાઓ (Lawmakers) તેમની વિરુદ્ધ 25મો સુધારો લાગુ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. અમેરિકી કોંગ્રેસના લોકોનું કહેવું છે કે ટ્રમ્પ કદાચ માનસિક રીતે ઠીક નથી. હવે ખુલ્લેઆમ એ ચર્ચા થઈ રહી છે કે શું ટ્રમ્પને 25મા સુધારા હેઠળ પદ પરથી હટાવી શકાય છે. ખાસ કરીને ડેમોક્રેટિક સેનેટર ક્રિસ મર્ફી અને સેનેટર ક્રિસ વેન હોલેને આ મુદ્દો જાહેરમાં ઉઠાવ્યો છે.
વિવાદિત કલમ
25મા સુધારાની સૌથી વિવાદિત કલમ 4 છે. તેનો ઉપયોગ અત્યાર સુધી કોઈ વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિને હટાવવા માટે કરવામાં આવ્યો નથી. જો ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને કેબિનેટના સભ્યો આ ઔપચારિક રીતે જાહેર કરે છે કે રાષ્ટ્રપતિ પોતાની જવાબદારીઓ નિભાવવામાં સક્ષમ નથી, તો ઉપરાષ્ટ્રપતિ કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ બની શકે છે. જોકે, આ પ્રક્રિયા ઘણી જટિલ છે. જો રાષ્ટ્રપતિ પોતાને સક્ષમ ગણાવે છે અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ તથા કેબિનેટ અસંમત હોય છે, તો નિર્ણય બહુમતીથી લેવાય છે.
શું ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હટશે?
ધ્યાન આપવા જેવી બાબત એ છે કે કલમ 4 નો ઉપયોગ અત્યાર સુધી કોઈ રાષ્ટ્રપતિને તેમની ઈચ્છા વિરુદ્ધ હટાવવા માટે કરવામાં આવ્યો નથી. આનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કામચલાઉ ધોરણે શક્તિઓ સોંપવાના સંદર્ભમાં જ થયો છે. વર્તમાન સ્થિતિમાં, ભલે ડેમોક્રેટિક નેતાઓ ટ્રમ્પને હટાવવા અંગે નિવેદનો આપી રહ્યા હોય, પરંતુ ન તો ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ કે ન તો કેબિનેટના અન્ય સભ્યો તરફથી આવો કોઈ સંકેત મળ્યો છે.
25મો સુધારો શું છે?
અમેરિકી બંધારણનો 25મો સુધારો રાષ્ટ્રપતિ અથવા ઉપરાષ્ટ્રપતિના નિધન, પદ પરથી હટાવવા, રાજીનામું અથવા અસમર્થતાની સ્થિતિમાં ઉત્તરાધિકારની પ્રક્રિયા નક્કી કરે છે.
કલમ 1: આ મુજબ, જો રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવે છે, તેમનું મૃત્યુ થાય છે અથવા તેઓ રાજીનામું આપે છે, તો ઉપરાષ્ટ્રપતિ રાષ્ટ્રપતિ બની જાય છે.
કલમ 2: આ ઉપરાષ્ટ્રપતિનું પદ ખાલી હોવા પર લાગુ થાય છે, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ કોઈ વ્યક્તિને નામાંકિત કરે છે અને તેને કોંગ્રેસની મંજૂરી લેવી પડે છે.
કલમ 3: આ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ પોતાની ઈચ્છાથી કામચલાઉ ધોરણે પોતાની શક્તિઓ ઉપરાષ્ટ્રપતિને સોંપી શકે છે.
શું છે ઇતિહાસ?
25મો સુધારો 1967 માં રાષ્ટ્રપતિ જોન એફ. કેનેડીની હત્યા બાદ લાવવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે ઉત્તરાધિકારને લઈને ભ્રમ પેદા થયો હતો.
પ્રથમ ઉપયોગ 1973 માં થયો, જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ રિચર્ડ નિક્સને ઉપરાષ્ટ્રપતિ સ્પાયરો એગ્ન્યુના રાજીનામા પછી જેરાલ્ડ ફોર્ડને નામાંકિત કર્યા.
આના એક વર્ષ પછી નિક્સનના રાજીનામા બાદ ફોર્ડ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, ત્યારે પણ કલમ 1 લાગુ થઈ હતી.
રોનાલ્ડ રીગન, જ્યોર્જ ડબ્લ્યુ. બુશ અને જો બાઈડને કલમ 3 નો ઉપયોગ કર્યો છે.
