Ant Grooming Symbiosis Research: આ દુનિયા અજબ-ગજબ નવાઈઓથી ભરેલી છે. હવે કીડીઓની દુનિયાનું એક રહસ્ય સામે આવ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોએ કીટ એટલે કે ઈન્સેક્ટ્સની દુનિયામાં પોતાની રીતે પ્રથમ અને ખૂબ જ દુર્લભ વ્યવહાર જોયો છે. એરિઝોનાના રણમાં એક સવારે અચાનક થયેલી એક શોધે દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. અહીં મોટી ‘હારવેસ્ટર કીડીઓ’ પોતાને સાફ કરાવવા માટે નાની કીડીઓની હારમાં ઉભેલી જોવા મળી. પ્રકૃતિના આ ‘નેચર વોશ’ અથવા ‘ગ્રૂમિંગ સર્વિસ’ની અનોખી પ્રક્રિયાએ કીટકોના રહસ્યને ખોલ્યું છે.
સ્મિથસોનિયન નેશનલ મ્યુઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રીના કીટવિજ્ઞાની માર્ક મોફેટ આ અનોખી ઘટના ત્યારે જોઈ, જ્યારે તેઓ એરિઝોનાના ચિરીકાહુઆ પહાડોમાં પોતાની સવારની કોફી પી રહ્યા હતા. તેમણે જોયું કે મોટી હારવેસ્ટર કીડીઓ, ‘કોન કીડીઓ’ના નાના માળા પાસે બિલકુલ શાંત ઉભી છે. શરૂઆતમાં લાગ્યું કે કદાચ બંને વચ્ચે લડાઈ થઈ રહી છે, પરંતુ કેમેરાથી નજીકથી જોતા હકીકત કંઈક અલગ જ નીકળી.
વૈજ્ઞાનિક માર્કે જણાવ્યું કે પ્રકૃતિમાં નવી પ્રજાતિઓ અને વર્તણૂકોની શોધ માટે આપણે નાની વસ્તુઓ પર બારીકાઈથી ધ્યાન આપવાની જરૂર હોય છે, જેમાં કીડીઓ પણ સામેલ છે. મોફેટે ઘણા દિવસો સુધી આવી ૯૦ થી વધુ ઘટનાઓ રેકોર્ડ કરી. તેમના રિપોર્ટ અનુસાર, મોટી હારવેસ્ટર કીડી નાની કોન કીડીઓના માળા પાસે જઈને ટટ્ટાર ઉભી રહી જાય છે. લગભગ એક મિનિટની અંદર, નાની કોન કીડીઓ બહાર આવે છે અને મોટી કીડીના શરીર પર રિંગતા તેને ચાટવાનું અને કુતરવાનું શરૂ કરી દે છે.
અહીં મોટી હારવેસ્ટર કીડીઓ પોતાને સાફ કરાવવા માટે નાની કીડીઓની હારમાં ઉભી જોવા મળી. આ સફાઈ એટલી ઊંડી હોય છે કે તેઓ મોટી કીડીના ખુલ્લા જડબાની વચ્ચેથી પણ ગંદકી સાફ કરી દે છે. હવે કામ પૂરું થયા પછી, હારવેસ્ટર કીડી તેમને પોતાના શરીર પરથી ખંખેરી નાખે છે અને પોતાના કામે નીકળી જાય છે. ભવિષ્યના સંશોધનમાં એ જોવામાં આવશે કે શું આ ‘મિત્રતા’થી આ કીડીઓના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થાય છે કે ચેપ ઓછો થાય છે.
આ શોધ સાબિત કરે છે કે લેબની બહાર કુદરતમાં હજુ પણ ઘણા રહસ્યો છુપાયેલા છે. દરિયા જેવો નજારો હવે જમીન પર દેખાવા લાગ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આ વર્તણૂક બિલકુલ તેવી જ છે જેવી સમુદ્રમાં જોવામાં આવે છે. ત્યાં મોટી માછલીઓ અને શાર્ક ‘ક્લીનિંગ સ્ટેશન’ પર જાય છે, જ્યાં નાની માછલીઓ અને ઝીંગા તેમના શરીર પરથી પરજીવીઓ અને મૃત ત્વચાને ખાય છે. કીટ જગતમાં આવું પ્રથમ વખત નોંધાયું છે.
આ પ્રક્રિયાથી બંનેનો ફાયદો છે. એકને ખોરાક અને બીજાને સફાઈ મળે છે. આ રિસર્ચ ‘ઇકોલોજી એન્ડ ઇવોલ્યુશન’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે કોન કીડીઓને મોટી કીડીઓના શરીર પર ચોંટેલા સૂક્ષ્મ ખાદ્ય કણો મળી જાય છે. હારવેસ્ટર કીડીઓને તે જગ્યાઓ પર સફાઈ મળી જાય છે, જ્યાં તેઓ પોતે અથવા તેમની પ્રજાતિની અન્ય કીડીઓ પહોંચી શકતી નથી.
