Canada History: કેનાડા ક્યારેક એક નાનું ગામ હતું, જે આજે એટલો મોટો દેશ બની ગયો છે કે અમેરિકા સાથે પંગો લેવા માટે તૈયાર છે. તાજેતરમાં આ ત્યારે જોવા મળ્યું જ્યારે ટ્રમ્પે કેનેડાથી આયાત થતા ઓટોમોબાઇલ અને ઓટો પાર્ટ્સ પર ટેરિફ બમણો કરવાની જાહેરાત કરી. તેના જવાબમાં કેનેડાના પ્રધાનમંત્રી માર્ક કાર્નીએ પણ અમેરિકન પ્રોડક્ટ્સ પર જવાબી ટેરિફની જાહેરાત કરી. બંને દેશો વચ્ચે તાજેતરમાં નિષ્ફળ થયેલી ટ્રેડ ડીલ બાદ વધેલા તણાવ સાથે તેને જોડવામાં આવી રહ્યું છે.
કેનાડાની સ્થાપના એક દેશ તરીકે 1 જુલાઈ 1867ના રોજ થઈ હતી. તે સમયે કેનેડા એક મોટા વિસ્તારમાં ફેલાઈ ચૂક્યું હતું, પરંતુ સંપૂર્ણ રીતે સ્વતંત્ર નહોતું. કેનેડા સરકારની ઓફિશિયલ વેબસાઇટ મુજબ જ્યારે ફ્રેન્ચ શોધક જેક્સ કાર્ટિયરે તેની શોધ કરી હતી, ત્યારે તે એક નાનું ગામ હતું, જેને સ્ટેન્ડાકોના કહેવામાં આવતું હતું. 1535માં બે આદિવાસી યુવકોએ કાર્ટિયરને આ વિસ્તાર વિશે જણાવ્યું હતું. તે સમયે સ્ટેન્ડાકોના અને તેના મુખિયા ડોનાકોનાના અધિકાર હેઠળ જે જમીન હતી, તેને કાર્ટિયરે કનાટા કહ્યું હતું, આ જ શબ્દ બાદમાં કેનેડા બન્યો.
કેવી રીતે એક ગામમાંથી દેશ બન્યું કેનેડા
ફ્રાન્સના રાજા ફ્રાન્સિસ પ્રથમએ 1534માં શોધક જેક્સ કાર્ટિયરને સોનું અને મસાલાના વેપાર માટે એશિયા સુધીનો માર્ગ શોધવા માટે એક અભિયાન પર મોકલ્યા હતા. આ દરમિયાન જેક્સ ઉત્તર અમેરિકામાં પહોંચી ગયા. તેમણે સેન્ટ લોરેન્સ નદીના કિનારા સુધીની યાત્રા કરી. કાર્ટિયર જે વિસ્તારમાં પહોંચ્યા હતા તે એક વસાહત હતી, જેનું નામ સ્ટેડાકોના હતું. કાર્ટિયરે ફ્રાન્સના રાજા માટે આ જમીન પર પોતાનો દાવો રજૂ કર્યો. કેનેડાની ઓફિશિયલ વેબસાઇટ મુજબ કાર્ટિયર સાથે બે માર્ગદર્શક પણ આવ્યા હતા, જેઓ આદિવાસી યુવક હતા. કાર્ટિયરે આ યુવકો પાસેથી ઇરોક્વોઇયન શબ્દ કનાટા સાંભળ્યો, જેનો અર્થ ગામ અથવા વસાહત થાય છે. કાર્ટિયરે કનાટાને કેનેડા કહેવાનું શરૂ કર્યું.
1550 સુધી નકશાઓ પર દેખાવા લાગ્યું કેનેડા
કાર્ટિયર જે વિસ્તારને કેનેડા કહેતા હતા તે સ્ટેડાકોના ગામ અને તેના મુખિયા ડોનાકોનાનો અધિકાર વિસ્તાર હતો. જોકે જ્યારે નકશા પર કેનેડા દર્શાવવામાં આવ્યું, ત્યારે તેમાં સેન્ટ લોરેન્સ નદીની ઉત્તરે આવેલો એક મોટો વિસ્તાર સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો. કાર્ટિયરે સેન્ટ લોરેન્સ નદીને રિવિયેર ડુ કેનેડા પણ કહી હતી. 1608માં આ જ વિસ્તારમાં ક્યુબેક શહેર વસાવવામાં આવ્યું, જેને ન્યૂ ફ્રાન્સની રાજધાની બનાવવામાં આવ્યું. જોકે નકશા પર તે કેનેડા તરીકે જ નોંધાયેલું રહ્યું. 1763માં સાત વર્ષ સુધી ચાલેલા યુદ્ધ બાદ ફ્રાન્સે કેનેડાનો આ વિસ્તાર બ્રિટનને સોંપી દીધો.
બે ભાગમાં વહેંચાયું, પછી એક બન્યું
બ્રિટને 1791માં કેનેડાને બે વિસ્તારોમાં વહેંચ્યું. ઓન્ટારિયો વિસ્તારને અપર કેનેડા કહેવામાં આવ્યો અને ક્યુબેકને લોઅર કેનેડા. આ અલગ-અલગ બ્રિટિશ કોલોનીઓ હતી, જેને એકબીજા સાથે જોડવાની માંગ ઉઠી, જેથી વેપાર સરળ બને અને તેને એક મજબૂત ઓળખ મળે. આવી સ્થિતિમાં પહેલા 1841માં બંનેને જોડીને પ્રોવિન્સ ઓફ કેનેડા બનાવવામાં આવ્યું. ત્યારબાદ 1 જુલાઈ 1867ના રોજ આધુનિક કેનેડાની સ્થાપના સમયે તેમાં બ્રિટિશ અમેરિકાના બે પ્રાંત નોવા સ્કોશિયા અને ન્યૂ બ્રન્સવિક જોડવામાં આવ્યા. આ દિવસ આજે પણ કેનેડા ડે તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. જોકે તે સમયે પણ આ સંઘ બ્રિટનના આધિપત્ય હેઠળ એક ડોમિનિયન હતો. તેનો અર્થ એ હતો કે આંતરિક શાસન અહીંનું પ્રશાસન કરશે, પરંતુ સુરક્ષા અને નાણાકીય બાબતો બ્રિટનના હાથમાં હતી.
વાતચીતથી મળી આઝાદી
કેનેડામાં ધીમે-ધીમે મેનિટોબા, બ્રિટિશ કોલંબિયા, પ્રિન્સ એડવર્ડ આઇલેન્ડ જેવા પ્રાંતો અને યુકોન, નોર્થવેસ્ટ ટેરિટરીઝ, નુનાવુટ જેવા વિસ્તારો જોડાતા ગયા અને તે દુનિયાનો વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ બીજો સૌથી મોટો દેશ બની ગયો. ખાસ વાત એ છે કે કેનેડાને આઝાદી કોઈ સંઘર્ષથી નહીં પરંતુ વાતચીત દ્વારા મળી. 1931માં તેને વેસ્ટમિન્સ્ટર કાયદા હેઠળ પોતાના કાયદા પોતે બનાવવાનો અધિકાર મળ્યો. 1982માં તેને બંધારણીય રીતે સંપૂર્ણ રાષ્ટ્ર માનવામાં આવ્યું. જોકે કેનેડા આજે પણ બ્રિટિશ રાજશાહીને પોતાના ઔપચારિક રાષ્ટ્રપ્રમુખ તરીકે માને છે. હાલમાં તેના રાજા કિંગ ચાર્લ્સ તૃતીય છે.
શા માટે ખાસ છે કેનેડા?
કેનેડાની વસ્તી માત્ર 4 કરોડ છે, છતાં તે દુનિયાની ટોચની 10 અર્થવ્યવસ્થાઓમાં ગણાય છે. અહીં તેલ, ગેસ, યુરેનિયમ, નિકલ અને પોટાશનો વિશાળ ભંડાર છે. અલ્બર્ટા પ્રાંતનો ઓઇલ સેન્ડ ભંડાર દુનિયાના સૌથી મોટા તેલ ભંડારોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. અહીં ઇમિગ્રેશન સરળ હોવાના કારણે દુનિયાભરના કુશળ લોકો આવીને વસે છે. ભારતમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો દર વર્ષે કેનેડા જાય છે. જો વિસ્તારની વાત કરીએ તો રશિયા બાદ કેનેડા દુનિયાનો બીજો સૌથી મોટો દેશ છે.
