Israel Soldiers PTSD: ગાઝામાંથી ઇઝરાયલે પોતાની સેના હટાવવાનો ઇનકાર કર્યો છે. હમાસે હથિયારો છોડી દેવાની જાહેરાત કરી હોવા છતાં ઇઝરાયલના આ નિર્ણય પર દુનિયાના તમામ દેશો ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને ગાઝામાં છેલ્લા લગભગ ત્રણ વર્ષથી થઈ રહેલી તબાહીના કારણે. આ એવી તબાહી છે જે માત્ર ગાઝાના લોકો માટે જ નહીં, પરંતુ ઇઝરાયલના સૈનિકો માટે પણ મુશ્કેલી બની રહી છે. ટાઇમ્સ ઑફ ઇઝરાયલના એક રિપોર્ટ અનુસાર આ સૈનિકો PTSD એટલે કે પોસ્ટ ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડરથી પીડાઈ રહ્યા છે.
ગાઝામાં તૈનાત રહેલા આ સૈનિકોને PTSDના કારણે વારંવાર યુદ્ધના દૃશ્યો યાદ આવે છે. રાત્રે ખરાબ સપનાઓ પરેશાન કરે છે અને નાનકડા અવાજથી પણ તેઓ ચોંકી જાય છે. આ સાથે સતત ભય અને બેચેની પણ અનુભવે છે. ઓગસ્ટ 2026માં જ ઇઝરાયલી અભ્યાસના એક રિપોર્ટ અનુસાર સૈનિકોની ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ સૈનિકોને થેરાપી આપવામાં આવી રહી છે, જેના સારા પરિણામો પણ મળી રહ્યા છે.
શું છે PTSD, જેના શિકાર ઇઝરાયલના સૈનિકો બન્યા
યુદ્ધના મેદાનમાં શરીર પર લાગેલી ઇજાઓ તો દેખાય છે, પરંતુ મન પર થતા ઘા નજરે પડતા નથી. વિજ્ઞાનની ભાષામાં તેને જ PTSD એટલે કે પોસ્ટ ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડર કહેવામાં આવે છે. આ એક માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા છે, જેમાં કોઈ અત્યંત ભયાનક, હિંસક અથવા જીવલેણ ઘટનાની એવી યાદ મગજમાં વસી જાય છે જે ડરાવે છે. યુદ્ધ, આતંકવાદી હુમલો, બોમ્બમારો, ગોળીબાર અથવા ગંભીર અકસ્માત તેના મુખ્ય કારણો હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે કોઈ આઘાતજનક ઘટના પછી ભય અથવા તણાવ સામાન્ય છે, પરંતુ જ્યારે આ લાગણીઓ ઘણા દિવસો, મહિનાઓ અથવા વર્ષો સુધી રહે છે ત્યારે તે PTSD બની જાય છે.
શું હોય છે તેના લક્ષણો?
- વારંવાર કોઈ ભયાનક ઘટનાની યાદ આવવી.
- ખરાબ સપનાઓ આવવા.
- દરેક સમયે જોખમનો અહેસાસ થવો.
- નાનકડા અવાજથી પણ ચોંકી જવું.
- ઊંઘ ન આવવી અને બેચેની રહેવી.
- ગુસ્સો અને ચીડિયાપણું.
- ડિપ્રેશન અને આત્મહત્યાના વિચારો.
ઇઝરાયલના સૈનિકોમાં PTSD શા માટે વધી રહ્યો છે?
7 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ હમાસના હુમલા બાદ શરૂ થયેલા યુદ્ધે હજારો ઇઝરાયલી સૈનિકોને સીધા યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં પહોંચાડી દીધા. ઘણા સૈનિકોએ પોતાના સાથીઓને મૃત્યુ પામતા જોયા, સતત રોકેટ હુમલા અને લડાઈનો સામનો કર્યો અને મહિનાઓ સુધી અત્યંત તણાવમાં કામ કર્યું. ઇઝરાયલની સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલા આંકડાઓ અનુસાર, 7 ઓક્ટોબર 2023 પછી PTSDના કેસોમાં લગભગ 70% સુધીનો વધારો નોંધાયો છે. નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે ગંભીર યુદ્ધનો સામનો કરનારા લગભગ 15% સૈનિકો લાંબા સમય સુધી તેનો શિકાર રહી શકે છે.
બચાવ માટે આપવામાં આવી રહી છે થેરાપી
PTSD માત્ર માનસિક પરેશાની નથી. તે સૈનિકની નોકરી, પારિવારિક જીવન, સામાજિક સંબંધો અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતાને અસર કરી શકે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં સૈનિકો ફરી ડ્યૂટી પર જવાથી ડરવા લાગે છે અથવા સામાન્ય જીવનમાં પરત ફરી શકતા નથી. આથી ઇઝરાયલમાં સૈનિકોને મનોવૈજ્ઞાનિક કાઉન્સેલિંગ, ગ્રુપ થેરાપી, ટ્રોમા થેરાપી અને પુનર્વસન કાર્યક્રમ સાથે જોડવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી તેઓ પોતાના અનુભવોને સમજી શકે અને તેમાંથી બહાર આવી શકે.
થેરાપીથી મળ્યા ચોંકાવનારા પરિણામો
ઓગસ્ટ 2026માં સામે આવેલા એક ઇઝરાયલી અભ્યાસે દુનિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું. આ અભ્યાસમાં PTSDથી પીડાતા સૈનિકો પર એક આસિસ્ટેડ થેરાપીનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો. રિસર્ચ અનુસાર આ થેરાપીથી 80 ટકા લોકોના લક્ષણોમાં સુધારો જોવા મળ્યો.
PTSDની સારવાર કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
સૌપ્રથમ સંબંધિત સૈનિકને પોતાના અનુભવો અને લાગણીઓ વિશે ખુલ્લેઆમ જણાવવા માટે કહેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તેની નકારાત્મક વિચારસરણી અને વર્તનને બદલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. દર્દીને શીખવવામાં આવે છે કે તે પોતાની પીડાદાયક યાદોનો કેવી રીતે સામનો કરી શકે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં સ્ટ્રેસ, એન્ઝાયટી અને ઊંઘ સંબંધિત દવાઓ પણ આપવામાં આવે છે. એક્સપર્ટ અનુસાર PTSDની સારવાર કરી શકાય છે, પરંતુ ત્યારે જ જ્યારે સમયસર તેની જાણ થાય. જોકે કેટલાક લોકો થોડા મહિનામાં સ્વસ્થ થઈ જાય છે, જ્યારે કેટલાક લોકોને સાજા થવામાં વર્ષો પણ લાગી શકે છે.
