NASA Swift Telescope: અમેરિકન એજન્સી નાસાના સ્વિફ્ટ ટેલિસ્કોપને ઊંચી કક્ષામાં પહોંચાડીને બચાવવાના પ્રયાસો બુધવારે બંધ કરી દેવામાં આવ્યા. તેના કારણે આ વર્ષના અંતમાં આ ટેલિસ્કોપ પૃથ્વી પર પડવાનો ખતરો ઊભો થયો છે. જોકે, આ ટેલિસ્કોપ પૃથ્વી પર પડતી વખતે વાતાવરણમાં ઘર્ષણને કારણે બળીને રાખ થઈ જશે અને તેનો થોડો કાટમાળ જ નીચે સુધી પહોંચી શકશે. આ ટેલિસ્કોપની કિંમત 30 બિલિયન ડોલર છે. આટલા પૈસામાં પાકિસ્તાન છ મહિના સુધી વિદેશોમાંથી સામાનની આયાત કરી શકે છે.
નાસા અને કેટાલિસ્ટ સ્પેસ ટેક્નોલોજિસે આ ટેલિસ્કોપને બચાવવા માટે એક મહિના પહેલા ‘લિંક’ રોકેટ લોન્ચ કર્યું હતું, પરંતુ તે કામ આવ્યું નહીં. ત્યારબાદ કેટાલિસ્ટે જણાવ્યું કે ‘લિંક’ના અંતરિક્ષયાનને નિયંત્રિત કરવામાં આવી રહેલી મુશ્કેલીઓને કારણે તે ‘સ્વિફ્ટ ટેલિસ્કોપ’ને ઊંચી કક્ષામાં પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરશે નહીં.
પૃથ્વી પર પડવાનું છે નાસાનું ટેલિસ્કોપ
નાસાએ જણાવ્યું કે તેનો અર્થ એ છે કે બ્રહ્માંડમાં ગામા-રે બર્સ્ટ અને તારાઓના વિસ્ફોટ જેવી કેટલીક સૌથી મોટી ખગોળીય ઘટનાઓ પર 20 વર્ષથી વધુ સમય સુધી નજર રાખ્યા બાદ આ ટેલિસ્કોપ ફરી પૃથ્વી તરફ પડશે અને વાતાવરણમાં ઘર્ષણને કારણે બળીને ખાખ થઈ જશે. નાસાએ આ ટેલિસ્કોપને વધુ સુરક્ષિત અને લાંબા સમય સુધી સ્થિર રહેતી કક્ષામાં પહોંચાડવાના પ્રયાસ માટે કેટાલિસ્ટને 30 મિલિયન ડોલરની ચુકવણી કરી હતી. પરંતુ સૂર્યની તીવ્ર પ્રવૃત્તિઓને કારણે તેની કક્ષાની ઊંચાઈ અપેક્ષા કરતાં વધુ ઝડપથી ઘટી રહી હતી.
સ્વિફ્ટ ટેલિસ્કોપને બચાવવાનું મિશન નિષ્ફળ
30 મિલિયન ડોલરના સ્વિફ્ટ બૂસ્ટ મિશન પ્રોજેક્ટનો કરાર 2025માં એરિઝોના સ્થિત એરોસ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ કેટાલિસ્ટને આપવામાં આવ્યો હતો. યોજના એવી હતી કે આ ખાનગી અંતરિક્ષયાન જૂની થઈ ચૂકેલી વેધશાળા સાથે જોડાઈને તેને ઊંચી કક્ષામાં પહોંચાડશે. સ્વિફ્ટની સમયમર્યાદા પૂરી થાય તે પહેલાં કેટાલિસ્ટના એન્જિનિયરો પાસે મિશનને ડિઝાઇન કરવા અને તેને પૂર્ણ કરવા માટે એક વર્ષથી પણ ઓછો સમય હતો. નાસાના ખગોળ ભૌતિકશાસ્ત્ર વિભાગના નિર્દેશક શૉન ડોમાગલ-ગોલ્ડમૅને નિવેદનમાં કહ્યું, “અમે જાણતા હતા કે આ એક ઉચ્ચ જોખમ અને ઉચ્ચ લાભવાળું મિશન હતું—પોતાની જાતનો પહેલો પ્રયાસ, જેને સૂર્યની પ્રવૃત્તિથી પ્રેરિત અભૂતપૂર્વ સમયમર્યાદામાં વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.”
સ્વિફ્ટ ટેલિસ્કોપ ક્યારે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું?
સ્વિફ્ટ ટેલિસ્કોપને 2004માં કક્ષામાં મોકલવામાં આવ્યું હતું અને તેના વૈજ્ઞાનિક સાધનોને આ વર્ષની શરૂઆતમાં બંધ કરવામાં આવ્યા હતા, જેથી તેના નીચે આવવાની ઝડપને ધીમી કરી શકાય. ગયા અઠવાડિયા સુધી તે પૃથ્વીથી 347 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર પરિભ્રમણ કરી રહ્યું હતું.
