China Philippines Sea Dispute: દુનિયાના અનેક દેશોમાં સરહદને લઈને વિવાદ છે. ચીન અને ફિલિપાઇન્સ વચ્ચે 50 કરતાં વધુ વર્ષોથી વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે દરિયાઈ અને જમીની સરહદને લઈને ઝઘડો છે. આ ઝઘડો દક્ષિણ ચીન સમુદ્ર (સાઉથ ચાઇના સી) ના દ્વીપ (શોલ) – સ્કાર્બોરો શોલ અને સેકન્ડ થોમસ શોલ જેવા વિસ્તારો પર માલિકીના દાવાને લઈને છે. વર્ષોથી ચાલી રહેલા આ વિવાદમાં ક્યારેક નરમાઈ જોવા મળી છે તો ક્યારેક કડકાઈ. હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધી ગયો છે. ચીને આ મુદ્દે નવા કાયદા અમલમાં મૂક્યા છે. ચીને સ્કાર્બોરો શોલ એટલે કે હુઆંગયાન દાઓ નેશનલ નેચર રિઝર્વની સુરક્ષા માટે કડક નવા કાયદા લાગુ કર્યા છે. આ કાયદા હેઠળ તેમાં પરવાનગી વિના માછીમારી કરવા, માઇનિંગ કરવા અને કોરલ કાઢવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. સાથે જ વિવાદિત વિસ્તાર પર પોતાનો નિયંત્રણ જાળવી રાખવા માટે કોસ્ટ ગાર્ડની નિયમિત પેટ્રોલિંગ પણ શરૂ કરવામાં આવી છે.
અહેવાલ મુજબ, આ પગલાથી ફિલિપાઇન્સ સાથે ચીનનો દરિયાઈ વિવાદ વધુ વધવાની શક્યતા છે, કારણ કે ફિલિપાઇન્સ પણ આ દ્વીપ પર પોતાનો દાવો કરે છે. ચીને સત્તાવાર જાહેરાતમાં જણાવ્યું છે કે આ કાયદા હુઆંગયાન દાઓના પ્રાકૃતિક ઇકોસિસ્ટમ (ઇકોસિસ્ટમ) ની વિવિધતા, સ્થિરતા અને સંતુલનનું સંરક્ષણ કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
ચીનના આ કાયદામાં શું છે:
નિયમિત પેટ્રોલિંગ થશે (Routine Patrol System): ચીન નિયમોના ઉલ્લંઘનની તાત્કાલિક તપાસ કરવા અને કાયદા મુજબ કાર્યવાહી કરવા માટે નિયમિત પેટ્રોલિંગ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરશે.
જવાબદારી અને કડક નિયમો: શિનહુઆના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રાકૃતિક સંસાધન મંત્રાલય, નેશનલ ફોરેસ્ટ્રી એડમિનિસ્ટ્રેશન, ચાઇના કોસ્ટ ગાર્ડ અને હૈનાન પ્રાંતીય સરકાર દ્વારા સંયુક્ત રીતે જાહેર કરવામાં આવેલા આ નિયમો હેઠળ નિયમોના ઉલ્લંઘન કરનારાઓને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવશે.
પ્રતિબંધિત પ્રવૃત્તિઓ: પૂર્વ મંજૂરી (prior approval) વિના માછીમારી, માઇનિંગ અને કોરલ, રીફ અથવા જાયન્ટ ક્લેમ્સ કાઢવા જેવી કોઈપણ પ્રવૃત્તિ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જે દુર્લભ દરિયાઈ પ્રજાતિઓ અને પ્રાકૃતિક ઇકોસિસ્ટમને નુકસાન પહોંચાડે છે.
પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ: તેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે કોઈપણ વ્યક્તિ અથવા સંસ્થાને રિઝર્વમાં પ્રવેશ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં, જ્યાં સુધી કાયદા અને નિયમો દ્વારા છૂટ આપવામાં ન આવી હોય અથવા સંરક્ષણ અને વ્યવસ્થાપનના હેતુસર પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન ન કરવામાં આવ્યું હોય. ચીને જાહેરાત બાદ તરત જ શોલની આસપાસ નૌકાદળ અને વાયુસેનાનું સંયુક્ત યુદ્ધ અભ્યાસ પણ કર્યો. એટલું જ નહીં, ચીને ફિલિપાઇન્સની તાજેતરની દરિયાઈ સરહદ રેખા અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રને સોંપવામાં આવેલા સત્તાવાર દરિયાઈ નકશાને ગેરકાયદેસર અને અમાન્ય જાહેર કર્યો છે.
ચીન અને ફિલિપાઇન્સ વચ્ચેનો વિવાદ
સ્કાર્બોરો શોલ (હુઆંગયાન દાઓ): આ વિસ્તાર ફિલિપાઇન્સના એક્સક્લૂસિવ ઇકોનોમિક ઝોન (EEZ) માં આવે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તેના પર બેઇજિંગનો નિયંત્રણ છે. ચીન અહીં વારંવાર વોટર કેનનનો ઉપયોગ, નાકાબંધી અને સંરક્ષણના નામે લોકોની પહોંચ પર પ્રતિબંધ જેવી કાર્યવાહી કરતું હોવાનું કહેવાય છે.
સેકન્ડ થોમસ શોલ (આયુંગિન શોલ): આ એક વિવાદિત વિસ્તાર છે, જ્યાં ફિલિપાઇન્સની સેનાએ બીજા વિશ્વયુદ્ધના સમયનું એક જહાજ, બીઆરપી સીએરા માદ્રે, ઉભું રાખીને પોતાની હાજરી જાળવી રાખી છે. આ કારણે ત્યાં જરૂરી સામગ્રી પહોંચાડવાના મિશન દરમિયાન વારંવાર ટકરાવ થતો રહે છે.
2016નો મધ્યસ્થતા નિર્ણય: હેગમાં આવેલી એક આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રિબ્યુનલએ UNCLOS હેઠળ નિર્ણય આપ્યો હતો કે ચીનનો ‘નાઇન-ડેશ લાઇન’ આધારિત માલિકીના હક્કનો દાવો કાનૂની રીતે માન્ય નથી. જોકે, ચીન આ નિર્ણયને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢે છે.
