Donald Trump On US-Iran Talks: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે જિનીવામાં થનારી વાતચીતને તેઓ સમર્થન આપે છે અને પોતે પણ પરોક્ષ રીતે તેમાં જોડાયેલા રહેશે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ વખતે બંને દેશો કોઈ સમજૂતી પર પહોંચી શકે છે.
ટ્રમ્પે ઈરાનને ચેતવણી પણ આપી
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાન ખૂબ જ કડક વાટાઘાટો કરનાર દેશ છે, પરંતુ તેમને આશા છે કે તે આ વખતે વધુ સમજદારી બતાવશે. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જો સમજૂતી નહીં થાય, તો તેના ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે. ટ્રમ્પનો દાવો છે કે જો અમેરિકાએ તાજેતરમાં સૈન્ય કાર્યવાહી ન કરી હોત, તો ઈરાન એક મહિનામાં પરમાણુ હથિયાર બનાવી શક્યું હોત.
વાતચીતનો મુદ્દો શું છે?
આ વાતચીત મુખ્યત્વે આ મુદ્દાઓ પર થઈ રહી છે:
ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ
પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ
અમેરિકાના આર્થિક પ્રતિબંધો
પહેલા પણ ઘણી વખત વાતચીત થઈ, પરંતુ કાં તો સમજૂતીઓ તૂટી ગઈ અથવા ફક્ત કામચલાઉ ઉકેલ જ મળી શક્યો હતો.
અમેરિકા-ઈરાન વિવાદની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
પહેલા ઈરાનમાં અમેરિકા-સમર્થિત રાજા (શાહ) હતા. 1979માં ઈસ્લામિક ક્રાંતિ થઈ અને નવી સરકાર બની જે અમેરિકાની વિરુદ્ધ હતી. સૌથી મોટો ટકરાવ ત્યારે થયો જ્યારે ઈરાની વિદ્યાર્થીઓએ અમેરિકી દૂતાવાસ પર કબજો કરી લીધો અને 52 અમેરિકી નાગરિકોને 444 દિવસ સુધી બંધક બનાવ્યા. અહીંથી જ બંને દેશોના સંબંધો બગડ્યા હતા.
પરમાણુ વિવાદ કેમ શરૂ થયો?
2000 પછી અમેરિકાને શંકા ગઈ કે ઈરાન ગુપ્ત રીતે પરમાણુ હથિયારો બનાવી રહ્યું છે. જોકે, ઈરાન કહે છે કે તેનો કાર્યક્રમ માત્ર વીજળી અને શાંતિપૂર્ણ કાર્યો માટે છે. 2015માં અમેરિકા, યુરોપ અને ઈરાન વચ્ચે મોટી ડીલ (JCPOA) થઈ હતી, જે મુજબ ઈરાન પરમાણુ કાર્યક્રમ મર્યાદિત કરશે અને બદલામાં અમેરિકા પ્રતિબંધો હટાવશે.
ટ્રમ્પે ડીલ કેમ તોડી?
જ્યારે ટ્રમ્પ પહેલીવાર રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે આ ખરાબ સમજૂતી છે. 2018માં અમેરિકા આ ડીલમાંથી બહાર નીકળી ગયું. ત્યારબાદ અમેરિકાએ ઈરાન પર કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવી દીધા.
આજની સ્થિતિ
2020માં અમેરિકાએ ઈરાનના ટોપ જનરલ કાસિમ સુલેમાનીને ડ્રોન હુમલામાં મારી નાખ્યા હતા. ત્યારથી બંને દેશોમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ બની ગઈ હતી. અત્યારે પરિસ્થિતિ એવી છે કે ઈરાન પરમાણુ કાર્યક્રમ ઝડપથી વધારી રહ્યું છે અને અમેરિકા તેને રોકવા માટે ફરીથી જિનીવામાં વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે.
