જર્મનીના ફેલિક્સ ફિંકબાઇનરના એક સ્કૂલ પ્રોજેક્ટથી શરૂ થયું ‘પ્લાન્ટ-ફૉર-ધ-પ્લેનેટ’, અત્યાર સુધી કરોડો વૃક્ષો વાવવામાં આવ્યા
Felix Finkbeiner Tree Plantation: જાન્યુઆરી 2007માં જર્મનીમાં નવ વર્ષના ફેલિક્સ ફિંકબાઇનર ચોથા ધોરણમાં હતા ત્યારે તેમને ક્લાઇમેટ ચેન્જ (જળવાયુ પરિવર્તન) પર પ્રેઝન્ટેશન આપવાનું હતું. આ વિષયનો અભ્યાસ કરતાં તેમને વંગારી માથાઈની કહાણી વિશે જાણવા મળ્યું, જેમના ગ્રીન બેલ્ટ મૂવમેન્ટે કેન્યામાં મહિલાઓને 3 કરોડ વૃક્ષો વાવવામાં મદદ કરી હતી. ફેલિક્સે પોતાના પ્રેઝન્ટેશનનો અંત એ સૂચન સાથે કર્યો કે દરેક દેશના બાળકોએ 10 લાખ વૃક્ષો વાવવા જોઈએ. ત્યારબાદ આ એક એવું આંદોલન બની ગયું, જેના કારણે 1 ટ્રિલિયન વૃક્ષો વાવવાનું શાનદાર કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ફેલિક્સે પોતાના પ્રેઝન્ટેશન બાદ 28 માર્ચ 2007ના રોજ પોતાના સહાધ્યાયીઓ સાથે સ્કૂલની બહાર પહેલું વૃક્ષ વાવ્યું, જેના કારણે ‘પ્લાન્ટ-ફૉર-ધ-પ્લેનેટ’ની શરૂઆત થઈ. યુનાઇટેડ નેશન્સ એન્વાયરમેન્ટ પ્રોગ્રામ (UNEP) અનુસાર, જે વસ્તુ એક સ્કૂલ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ થઈ હતી, તે માત્ર ત્રણ વર્ષ બાદ એક મોટી ઉપલબ્ધિ સુધી પહોંચી, જ્યારે આ પહેલ હેઠળ જર્મનીમાં 10 લાખમું વૃક્ષ વાવવામાં આવ્યું.
વૃક્ષો વાવવાનો હેતુ શું છે?
ફેલિક્સ દ્વારા પહેલું વૃક્ષ વાવ્યા બાદ 20 વર્ષ પછી ‘પ્લાન્ટ-ફૉર-ધ-પ્લેનેટ’ નામથી શરૂ થયેલી આ પહેલનો હેતુ ઘણો મોટો થઈ ગયો છે. આ પહેલનો હેતુ દુનિયાને 1 ટ્રિલિયન (10 ખરબ) વૃક્ષો ફરીથી ઉગાડવામાં મદદ કરવાનો છે. આ એક વૈશ્વિક લક્ષ્ય છે, એવું કોઈ વચન નથી કે એક જ સંસ્થા પોતે તમામ વૃક્ષો વાવશે.
સ્કૂલમાં ભણતા આ છોકરાએ 13 વર્ષની ઉંમરે પોતાનો સંદેશ યુનાઇટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલી સુધી પહોંચાડ્યો. આજે, ફિંકબાઇનર સંસ્થાની પૉલિસી ટીમ સાથે મળીને વૃક્ષો વાવવા અને સંરક્ષણનું કામ આગળ વધારી રહ્યા છે. પ્લાન્ટ-ફૉર-ધ-પ્લેનેટે પ્રોજેક્ટમાં 3.6 કરોડથી વધુ વૃક્ષો વાવ્યાં છે, જ્યારે તેના પ્લેટફોર્મ દ્વારા 110 મિલિયન (11 કરોડ) વૃક્ષો માટે ફંડિંગ કરવામાં આવ્યું છે. તેના વૃક્ષો વાવવાના અને સંરક્ષણના કામોમાં મેક્સિકો, ઘાના અને સ્પેનના પ્રોજેક્ટ સામેલ છે.
ચોકલેટ સાથે પણ જોડાણ
2012માં શરૂ થયેલી ધ ચેન્જ ચોકલેટે 10 મિલિયન (1 કરોડ)થી વધુ વૃક્ષો વાવવા માટે ફંડ એકત્ર કરવામાં મદદ કરી છે. ચોકલેટ બાર ખરીદવું ચોક્કસપણે તેમાં સામેલ થવાની એક સરળ રીત છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ જ્યાં માટીમાં બીજ હાજર હોય અને આસપાસ સ્વસ્થ જંગલો હોય, ત્યાં પુનઃપ્રાપ્તિમાં અવરોધ ઊભો કરતા કારણોને દૂર કર્યા બાદ વૃક્ષો ક્યારેક પોતાની રીતે ફરીથી ઉગી શકે છે. વધુ ખરાબ થઈ ચૂકેલા વિસ્તારોમાં વૃક્ષો વાવવાની જરૂર પડી શકે છે.
1 ટ્રિલિયન વૃક્ષોનો આંકડો એક લક્ષ્ય છે અને વૃક્ષો ફરીથી ઉગાડવાની ક્ષમતાના અંદાજ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. સંસ્થા આ વાત પર ભાર મૂકે છે કે જંગલો ફરીથી ઉગાડવા એ ફૉસિલ-ફ્યુઅલ (અશ્મિભૂત ઇંધણ)થી થતા ઉત્સર્જનને ઘટાડવાનો વિકલ્પ બની શકે નહીં. હાલના જંગલોને બચાવી રાખવા પણ જરૂરી છે. નવા વાવેલા છોડને જૂના વૃક્ષ જેટલું કાર્બન સંગ્રહિત કરવામાં અનેક દાયકાઓ લાગી જાય છે. તેને જમીનમાં રોપવું તો માત્ર શરૂઆત છે.
