Hypersonic Brahmos Missile: રશિયાની હાઇપરસોનિક મિસાઇલ બનાવતી કંપની NPO માશનોસ્ટ્રોયેનિયાના ડાયરેક્ટર જનરલ અને ચીફ ડિઝાઇનર એલેક્ઝાન્ડર લિયોનોવે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ પર મોટી ખુશખબર આપી છે. તેમણે શુક્રવારે કહ્યું છે કે રશિયા અને ભારત બ્રહ્મોસ ક્રૂઝ મિસાઇલોને અપગ્રેડ કરવા અને તેની સ્પીડ વધારવા માટે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું છે કે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ, જેની અત્યારે સુપરસોનિક સ્પીડ છે, તેને હાઇપરસોનિક સ્પીડ પર લઈ જવા માટે મળીને કામ કરી રહ્યા છે.
બ્રહ્મોસ મિસાઇલને દુનિયાની સૌથી ઘાતક ક્રૂઝ મિસાઇલોમાં ગણવામાં આવે છે અને પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ સંઘર્ષમાં તે પોતાની ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરી ચૂકી છે. રશિયાની સરકારી ન્યૂઝ એજન્સી સ્પુતનિકના રિપોર્ટ મુજબ એલેક્ઝાન્ડર લિયોનોવે મોસ્કોમાં કહ્યું કે “અમે આ મિસાઇલ સિસ્ટમના સતત આધુનિકીકરણ અને પરફોર્મન્સને બહેતર બનાવવામાં લાગેલા છીએ. બ્રહ્મોસ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ચાલી રહેલા પ્રયાસોમાં કોમ્પેક્ટ મિસાઇલ અને હાઇપરસોનિક હથિયાર વિકસાવવાનું સામેલ છે.”
બ્રહ્મોસ મિસાઇલને હાઇપરસોનિક કેવી રીતે બનાવવામાં આવી રહી છે?
ભારત અને રશિયાએ ૧૯૯૮માં બ્રહ્મોસ મિસાઇલ બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો હતો. ભારતની ત્રણેય સેનાઓ બ્રહ્મોસ મિસાઇલનો ઉપયોગ કરે છે. NPO માશનોસ્ટ્રોયેનિયા, મિસાઇલ નિર્માણમાં માહેર છે. તેણે જિરકોન હાઇપરસોનિક મિસાઇલ, ઓનિક્સ ક્રૂઝ મિસાઇલ અને બેસ્ટિયન કોસ્ટલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ બનાવી છે. આ ઉપરાંત આ જ કંપની UR-100N UTTKh બેલેસ્ટિક મિસાઇલોની ઓપરેશનલ તૈયારીઓને પણ સંભાળવાનું કામ કરે છે. આ માટે તે પૃથ્વીની દેખરેખ માટે રડાર સેટેલાઇટ ડિઝાઇન કરે છે.
બ્રહ્મોસ હાઇપરસોનિક મિસાઇલને બ્રહ્મોસ-૨ પ્રોજેક્ટના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ એક નેક્સ્ટ જનરેશન મિસાઇલ છે, જેની સ્પીડ મેક-૫ થી મેક-૭ ની વચ્ચે હોઈ શકે છે. હાલની બ્રહ્મોસ મિસાઇલની સ્પીડ મેક ૨.૮ થી વધુ છે અને અત્યારે જ તેને કોઈ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ માટે ઇન્ટરસેપ્ટ (રોકવી) કરવી મુશ્કેલ છે.
બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસના પૂર્વ ડાયરેક્ટર અને DRDO ના વૈજ્ઞાનિક અતુલ દિનકર રાણેએ પાછલા દિવસોમાં કહ્યું હતું કે બ્રહ્મોસ મિસાઇલને આવતા ઓછામાં ઓછા ૫-૭ વર્ષો સુધી દુનિયાની કોઈ પણ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ઇન્ટરસેપ્ટ કરી શકતી નથી. તેમણે પુષ્ટિ કરી હતી કે બ્રહ્મોસ હાઇપરસોનિક મિસાઇલનો ડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યો છે.
રિપોર્ટ મુજબ બ્રહ્મોસ-૨ માં સ્ક્રેમજેટ એન્જિન લગાવવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ એક એડવાન્સ એર-બ્રીધિંગ એન્જિન ટેકનોલોજી છે જે મિસાઇલને સતત હાઇપરસોનિક સ્પીડ જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. આ જોઈન્ટ વેન્ચરનું લક્ષ્ય આશરે ૧૫૦૦ કિલોમીટર સુધી માર કરનારી બ્રહ્મોસ મિસાઇલનું નિર્માણ કરવાનું છે.
રશિયા પાસે એડવાન્સ હાઇપરસોનિક મિસાઇલ બનાવવાનો ઘણો અનુભવ છે. તેણે જિરકોન મિસાઇલ બનાવી છે. ભારત તે અનુભવનો ફાયદો ઉઠાવી શકે છે, જેમાં એડવાન્સ પ્રોપલ્શન અને એરોડાયનેમિક ટેકનોલોજી સામેલ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ૨૦૩૧ સુધીમાં ભારતીય સેનાની ત્રણેય શાખાઓમાં બ્રહ્મોસ-૨ મિસાઇલોનું ઇન્ટિગ્રેશન શરૂ થઈ શકે છે. બ્રહ્મોસ-II હાઇપરસોનિક પ્રોગ્રામમાં હાઇ-ટેમ્પરેચર મટીરિયલ, એડવાન્સ એરોડાયનેમિક્સ, ગાઇડન્સ સિસ્ટમ અને સ્ક્રેમજેટ એન્જિન સામેલ છે. આ બધી અત્યંત મુશ્કેલ ટેકનોલોજી છે. તેની ઓપરેશન ક્ષમતાઓને સો ટકા હાંસલ કરવા માટે તેના પ્રોગ્રામને વારંવાર અપગ્રેડ કરવો પડે છે અને તેમાં સુધારો લાવવો પડે છે.
ભારત જો બ્રહ્મોસ-૨ બનાવવામાં સફળતા મેળવી લે છે તો હાથમાં એક એવું હથિયાર હશે, જે ચીન સામે ઘણું વધારે અસરકારક સાબિત થશે. ચીનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ હાલની બ્રહ્મોસને ઇન્ટરસેપ્ટ કરી શકતી નથી, પરંતુ તે બ્રહ્મોસને રોકવા માટે એર ડિફેન્સ બનાવવા પર કામ કરી રહ્યું છે. ભવિષ્યમાં ચીન તે ક્ષમતા હાંસલ કરી શકે છે. પરંતુ જો બ્રહ્મોસ-૨ સફળ થઈ જાય છે તો ચીન માટે આવતા ઘણા વર્ષો સુધી તેને રોકવું સંભવ નહીં હોય. તિબેટની સાથે સાથે પશ્ચિમ ચીનના ઘણા સૈન્ય ટાર્ગેટ બ્રહ્મોસ મિસાઇલના નિશાના પર હશે. આ ચીનના વેસ્ટર્ન થિયેટર કમાન્ડ અને તેની રોકેટ ફોર્સ વ્યૂહરચનાનો બેજોડ તોડ છે.
