India France rafale deal: ભારત હવે રક્ષા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનવાની દિશામાં ઝડપથી કદમ વધારી રહ્યું છે. મોદી સરકારનું પૂરું ધ્યાન હવે માત્ર વિદેશી હથિયારો ખરીદવા પર નથી. સરકાર હવે દેશની અંદર જ હથિયારોના સહ-વિકાસ અને તેના નિર્માણ પર ભાર મૂકી રહી છે. ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે રાફેલ લડાયક વિમાનોને લઈને ચાલી રહેલી વાતચીતમાં આ રણનીતિ સ્પષ્ટ દેખાય છે. વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતની પ્રાથમિકતા હવે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાનને ઝડપથી આગળ વધારવાની છે.
ફ્રાન્સ પ્રવાસ અને રક્ષા સહયોગનો નવો નકશો
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ફ્રાન્સ પ્રવાસના પ્રથમ તબક્કા બાદ વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ દેશના આ નવા વ્યૂહાત્મક વિઝનને સામે રાખ્યું. તેમણે નીસમાં એક વિશેષ બ્રીફિંગ દરમિયાન કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત માત્ર વિમાન ખરીદવા સુધી સીમિત નથી. ભારત હવે સહ-વિકાસ, સહ-ડિઝાઇન, સહ-ઉત્પાદન અને સહ-વિનિર્માણના સિદ્ધાંત પર આગળ વધવા માંગે છે.
ભારતીય વાયુસેના પહેલાથી જ રાફેલ વિમાનોનો ઉપયોગ કરી રહી છે. તેને લઈને બંને દેશોની સરકારો અને વાયુસેનાઓ વચ્ચે સતત વાતચીત ચાલી રહી છે. ભારતનો મુખ્ય મકસદ કોઈપણ રક્ષા સોદા હેઠળ સ્થાનિક સામગ્રીના ઉપયોગ અને ઘરેલુ વિનિર્માણને સૌથી ઊંચા સ્તર સુધી લઈ જવાનો છે. આ જ વિચારને ધ્યાનમાં રાખીને બંને દેશો વચ્ચે ભવિષ્યના રક્ષા સહયોગની રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.
૩.૨૫ લાખ કરોડ રૂપિયાની મેગા ડીલ
ભારતે પોતાની વાયુસેના માટે ૧૧૪ નવા રાફેલ લડાયક વિમાન ખરીદવા માટે ફ્રાન્સને સત્તાવાર રીતે અનુરોધ પત્ર (LoR) મોકલી દીધું છે. આશરે ૩.૨૫ લાખ કરોડ રૂપિયાનો આ મોટો સોદો સંપૂર્ણ રીતે સરકાર-થી-સરકાર (G2G) ના સ્તર પર હશે. આ સોદાની સૌથી મોટી વાત એ છે કે કુલ ૧૧૪ વિમાનોમાંથી ૯૪ વિમાન ભારતમાં જ બનાવવામાં આવશે.
ફ્રાન્સની કંપની ડસોલ્ટ એવિએશન એક ભારતીય કંપની સાથે મળીને આ વિમાનોનું નિર્માણ ભારતમાં જ કરશે. રાફેલના ઇતિહાસમાં આ પહેલીવાર હશે જ્યારે આ વિમાનોને ફ્રાન્સની બહાર કોઈ બીજા દેશમાં બનાવવામાં આવશે. આ આખા પ્રોજેક્ટમાં ૫૦ ટકા સુધી સ્થાનિકીકરણ એટલે કે ભારતમાં બનેલી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. આની સાથે જ ભારતને આ વિમાનોમાં પોતાના સ્વદેશી હથિયારો અને પ્રણાલીઓ લગાવવાનો પૂરો અધિકાર મળશે.
ઘટતા સ્ક્વોડ્રન અને વિમાનોની તાત્કાલિક જરૂરિયાત
ભારતીય વાયુસેના આ સમયે લડાયક વિમાનોના સ્ક્વોડ્રનની ભારે અછતનો સામનો કરી રહી છે. આ અછતને દૂર કરવા માટે સાડા ચાર પેઢીના આધુનિક રાફેલ વિમાનોને મોટી સંખ્યામાં કાફલામાં સામેલ કરવા ખૂબ જરૂરી બની ગયા છે. ભારત પહેલાથી જ વાયુસેના અને નૌસેના માટે ૬૨ રાફેલ વિમાનોનો ઓર્ડર આપી ચૂક્યું છે. હવે આ નવા ૧૧૪ વિમાનો મળ્યા બાદ દેશમાં રાફેલની કુલ સંખ્યા ૧૭૬ થઈ જશે.
ભારતીય નૌસેના પણ સમુદ્રી સુરક્ષાના પડકારોને પહોંચી વળવા માટે ૩૧ વધુ રાફેલ વિમાન લેવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી ચૂકી છે. જો આ પણ જોડાઈ જાય તો દેશમાં કુલ રાફેલ વિમાનોની સંખ્યા ૨૦૦ ને પાર થઈ શકે છે. રક્ષા મંત્રાલયના સૂત્રો અનુસાર, આગામી બે-ત્રણ મહિનામાં ફ્રાન્સ તરફથી ભારતના અનુરોધ પત્રનો જવાબ મળી જશે. બંને દેશો આગામી એક વર્ષની અંદર આ સમજૂતીને અંતિમ રૂપ આપી શકે છે. આ ડીલ ફાઈનલ થયાના આશરે સાડા ત્રણ વર્ષ પછી ભારતમાં બનેલા પહેલા રાફેલ વિમાન વાયુસેનાને મળવા શરૂ થઈ જશે.
આ પણ વાંચો: Israel-Hamas war: ઈઝરાયેલ-હમાસ સંઘર્ષ, યુદ્ધમાં પેલેસ્ટિનિયન મૃતકોનો આંકડો ૭૩ હજારને પાર – Newz Cafe
