Iran Drone Attack Azerbaijan: ઈરાને અઝરબૈજાનમાં થયેલા ડ્રોન હુમલા માટે ઈઝરાયેલને જવાબદાર ઠેરવ્યું છે. ઈરાને કહ્યું છે કે ઈઝરાયેલ પાડોશી દેશો સાથે તેના સંબંધો બગાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. અઝરબૈજાનના વિદેશ મંત્રી જેહુન બાયરામોવ સાથે ફોન પર વાત કરતા ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અરાઘચીએ ઈઝરાયેલ પર આ આક્ષેપો કર્યા છે. તેમણે અઝરબૈજાન પર કોઈપણ પ્રકારના હુમલાનો ઇનકાર કર્યો છે.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના એક નિવેદન મુજબ તેમણે કહ્યું કે ઈરાન પ્રત્યે લોકોનો અભિપ્રાય બદલવા માટે અને પાડોશી દેશો સાથેના તેના સંબંધો ખતમ કરવા માટે ઈઝરાયેલ આવા હુમલા કરી રહ્યું છે અને ઈરાન આવા હુમલાઓની નિંદા કરે છે. તમને જણાવી દઈએ કે અઝરબૈજાનમાં ઈરાનની સરહદને અડેલા વિસ્તારમાં થયેલા ડ્રોન હુમલામાં ઓછામાં ઓછા ચાર લોકો ઘાયલ થયા હતા.
ઈઝરાયેલનું ફોલ્સ ફ્લેગ ઓપરેશન કે જૂઠું બોલી રહ્યું છે ઈરાન?
ઈરાને અઝરબૈજાન પરના હુમલામાં ઈઝરાયેલ પર દોષારોપણ કર્યું છે પરંતુ તે પહેલા તે પોતે તુર્કી પર બેલેસ્ટિક મિસાઈલ હુમલો કરી ચૂક્યું છે જેને નાટો (NATO) દેશોની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે રોક્યો હતો. નાટોના પ્રવક્તાએ તુર્કીના તે આરોપને ખોટો ગણાવ્યો છે કે આ મિસાઈલ સાયપ્રસમાં એક મિલિટરી બેઝ તરફ જઈ રહી હતી. નાટોના પ્રવક્તા એલિસન હાર્ટે તુર્કી પર ઈરાનના હુમલાની નિંદા કરી છે.
આ પહેલા ગુરુવારે તુર્કીના સંરક્ષણ મંત્રીએ કહ્યું હતું કે NATO ની ડિફેન્સ સિસ્ટમે “ઈરાનથી ફાયર કરવામાં આવેલી એક બેલેસ્ટિક મિસાઈલને ઇન્ટરસેપ્ટ કરીને નિષ્ફળ બનાવી દીધી હતી જે તુર્કી તરફ વધી રહી હતી” પરંતુ તેમણે આ સિવાય અન્ય કોઈ જાણકારી આપી નહોતી.
અઝરબૈજાને બદલો લેવાની કસમ ખાધી
અઝરબૈજાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈલ્હામ અલીયેવે ઈરાન પર ‘આતંકવાદ’ ફેલાવવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમણે ડ્રોન હુમલા બાદ બદલો લેવાની કસમ ખાધી છે. બાકુએ કહ્યું છે કે હુમલામાં ઓછામાં ઓછા ચાર ડ્રોન સામેલ હતા જે ઈરાનથી અઝરબૈજાનની બોર્ડર સાથે જોડાયેલા નખિચેવન વિસ્તારમાં ઘૂસ્યા. રાષ્ટ્રપતિ અલીયેવે તાત્કાલિક બોલાવેલી સિક્યોરિટી કાઉન્સિલની બેઠકમાં કહ્યું કે “આજે, ઈરાન તરફથી અઝરબૈજાનના વિસ્તાર વિરુદ્ધ એક આતંકવાદી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.”
તેમણે કહ્યું કે અઝરબૈજાનની સેનાને “વળતી કાર્યવાહી કરવા માટે તૈયાર રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે, તેમને મોબિલાઈઝેશન લેવલ નંબર વન પર રાખવામાં આવ્યા છે અને તેમણે કોઈપણ ઓપરેશન કરવા માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ.” તમને જણાવી દઈએ કે ઈઝરાયેલ અને અઝરબૈજાન વચ્ચે અત્યંત ગાઢ સંરક્ષણ સંબંધો છે. બંને દેશો વચ્ચે મજબૂત સંબંધો છે અને તેથી જ અઝરબૈજાન ઈરાની અને ઈઝરાયેલી ડ્રોન વચ્ચેનો તફાવત ઓળખી શકે છે.
ઈઝરાયેલની તેલ સપ્લાય લાઇન પર હુમલો કરશે ઈરાન?
ઈરાને અઝરબૈજાન પરના હુમલામાં ઈઝરાયેલને ઘસડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે પરંતુ અઝરબૈજાનને ઈરાની દાવાઓ પર વિશ્વાસ નથી. અઝરબૈજાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અયખાન હાજીજાદાએ સમાચાર એજન્સી AFP ને જણાવ્યું છે કે “અમે ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન પાસે માંગ કરી છે કે તે ઓછામાં ઓછા સમયમાં આ મામલે સ્પષ્ટ જાણકારી આપે અને તપાસ કરે.”
જિયો-પોલિટિકલ એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે કે અઝરબૈજાનની બાકુ-ત્બિલિસી-સેહાન ઓઈલ પાઈપલાઈન, જે પાડોશી જ્યોર્જિયા અને તુર્કીમાંથી પસાર થાય છે અને ઈઝરાયેલની તેલ આયાતનો લગભગ ત્રીજો ભાગ પહોંચાડે છે, તેના પર હવે ઈરાની સેના હુમલો કરી શકે છે. બાકુમાં સ્થિત સેન્ટર ફોર ઓઈલ રિસર્ચના ડાયરેક્ટર ઈલ્હામ શાબાને AFP ને જણાવ્યું કે ૨૦૨૪ માં અઝરબૈજાને બાકુ-ત્બિલિસી-સેહાન પાઈપલાઈન દ્વારા ઈઝરાયેલને ૨.૩૭ મિલિયન ટન તેલ નિકાસ કર્યું. ઈઝરાયેલ પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ ૪૦% કાચું તેલ અઝરબૈજાનથી ખરીદે છે.
શું અઝરબૈજાનથી ઈરાન પર હુમલો કરશે ઈઝરાયેલ?
ઈલ્હામ શાબાને કહ્યું કે “પાઈપલાઈન તેના મોટાભાગના રસ્તે જમીનની અંદર દબાયેલી છે જેનાથી તેને બંધ કરવી મુશ્કેલ છે પરંતુ જમીનની ઉપરની જગ્યાઓ જેવી કે ટર્મિનલ અને પમ્પિંગ સ્ટેશન, હજુ પણ ઈરાની ડ્રોન હુમલાનો શિકાર બની શકે છે.” બીજી તરફ ઈરાને લાંબા સમયથી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે ઈઝરાયેલ – અઝરબૈજાનનો નજીકનો સાથી અને હથિયારોનો એક મહત્વનો સપ્લાયર છે અને તે ઈરાન પર હુમલો કરવા માટે અઝરબૈજાની વિસ્તારનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
જોકે ગયા વર્ષે જૂનમાં અઝરબૈજાને ઈરાનને ખાતરી આપી હતી કે તે પોતાના વિસ્તારનો ઉપયોગ ઈરાન વિરુદ્ધ નહીં કરવા દે. પરંતુ ઈરાન, અઝરબૈજાન અને ઈઝરાયેલ બંનેને પોતાના માટે પડકાર માને છે. અઝરબૈજાનના ઈરાન સાથે ઐતિહાસિક અને સરહદી વિવાદો રહ્યા છે. ઈઝરાયેલ અઝરબૈજાનને ઈરાનની સરહદો પર એક ગુપ્તચર પોસ્ટ તરીકે જુએ છે જ્યાંથી તે ઈરાનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખી શકે છે.
