Moscow Drone Attack: આશરે સાડા ચાર વર્ષથી ચાલી રહેલા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં પ્રથમ વાર મોસ્કોએ તે દ્રશ્ય જોયું, જે અત્યાર સુધી ફક્ત યુક્રેનના શહેરો ભોગવી રહ્યા હતા. ગુરુવારે યુક્રેને રશિયાની રાજધાની પર અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ડ્રોન હુમલો કર્યો. આશરે ૨૦૦ ડ્રોન મોસ્કો તરફ મોકલવામાં આવ્યા, જેમાંથી ઘણા રશિયાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને ભેદીને શહેરની અંદર સુધી પહોંચી ગયા.
- આખરે શું-શું નિશાન બન્યું?
- રશિયાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને યુક્રેને કેવી રીતે ભેદી?
- શું યુક્રેને નવા હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો?
- રશિયા માટે ડ્રોન રોકવા આટલા મુશ્કેલ કેમ છે?
- આ હુમલાની સૌથી મોટી અસર શું હશે?
- મનોવૈજ્ઞાનિક પ્રભાવ ક્યાંય વધુ મોટો
- જેલેન્સ્કીએ હુમલાને કેવી રીતે યોગ્ય ઠેરવ્યો?
- ટ્રમ્પની કોશિશ થઈ રહી છે નાકામ
- હવે પુતિન શું કરી શકે છે?
- જેલેન્સ્કીએ આપી પુતિનને ચેતવણી
હુમલાનું સૌથી મોટું નિશાન મોસ્કોના દક્ષિણ-પૂર્વી વિસ્તાર કપોર્તન્યામાં સ્થિત તેલ રિફાઇનરી બની. હુમલા બાદ આકાશમાં ધુમાડાના વિશાળ ગોટા દેખાયા અને સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ વીડિયોમાં ઇંધણ ટેન્કમાં જોરદાર વિસ્ફોટ અને આગની જ્વાળાઓ સ્પષ્ટ દેખાઈ.
આખરે શું-શું નિશાન બન્યું?
ધ ગાર્ડિયનના રિપોર્ટ મુજબ, યુક્રેનના હુમલાનું મુખ્ય લક્ષ્ય મોસ્કોની સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ રિફાઇનરીઓમાંથી એક હતી. આ રિફાઇનરી રાજધાનીની પેટ્રોલ જરૂરિયાતોના આશરે ૪૦ ટકા અને ડીઝલની આશરે ૫૦ ટકા પૂર્તિ કરે છે.
હુમલામાં રિફાઇનરીના ઇંધણ સંગ્રહ ટેન્કને નુકસાન થયું. વિસ્ફોટ એટલો શક્તિશાળી હતો કે ટેન્કની છત હવામાં ઉછળી ગઈ અને થોડી જ મિનિટોમાં પૂરો ભાગ આગની લપેટમાં આવી ગયો. રશિયન અધિકારીઓ અનુસાર હુમલામાં એક ઊંચી રહેણાંક ઇમારત, એક ઔદ્યોગિક પરિસર અને અનેક ખાનગી મકાનો પણ ક્ષતિગ્રસ્ત થયા. ઓછામાં ઓછા ૧૭ લોકોના ઘાયલ થવાની જાણકારી આપવામાં આવી છે.
રશિયાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને યુક્રેને કેવી રીતે ભેદી?
મોસ્કો રશિયાનું સૌથી સુરક્ષિત શહેર માનવામાં આવે છે. રાજધાનીની ચારે તરફ દેશનું સૌથી ઘટાદાર એર ડિફેન્સ નેટવર્ક તૈનાત છે અને સામાન્ય રીતે યુક્રેનના મોટાભાગના ડ્રોન શહેર સુધી પહોંચતા પહેલા જ તોડી પાડવામાં આવે છે. પરંતુ આ વખતે હુમલો અલગ હતો. નિષ્ણાતો માને છે કે આશરે ૨૦૦ ડ્રોનની સંખ્યાએ રશિયન એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ પર દબાણ વધારી દીધું. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ વીડિયોમાં અનેક ડ્રોન મોસ્કોની ઉપર ઉડતા દેખાયા, જે સંકેત આપે છે કે કેટલાક ડ્રોન બહુસ્તરીય સુરક્ષા ઘેરો પાર કરવામાં સફળ રહ્યા. એક વીડિયોમાં રશિયન સૈનિકને ખભા પર રાખીને દાગવામાં આવતી મેનપેડ્સ મિસાઈલ પ્રણાલીથી ડ્રોનને પાડવાની કોશિશ કરતા જોવામાં આવ્યો. જોકે, ડ્રોન રિફાઇનરી સુધી પહોંચી ગયું અને ત્યાં વિસ્ફોટ થયો.
શું યુક્રેને નવા હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો?
આ હુમલાની સૌથી ખાસ વાત એ રહી કે યુક્રેને ફક્ત પરંપરાગત લાંબી દૂરીના ડ્રોનનો ઉપયોગ નથી કર્યો. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર યુક્રેને જેટ એન્જિનથી સજ્જ મિસાઈલ-ડ્રોન પણ વાપર્યા. આમાં “બાર્સ” (Bars) નામનું હાઈબ્રિડ ડ્રોન-ક્રૂઝ મિસાઈલ સિસ્ટમ સામેલ હતું, જેને યુક્રેને ૨૦૨૪ ના અંતમાં અને ૨૦૨૫ ની શરૂઆતમાં સાર્વજનિક રૂપે રજૂ કર્યું હતું. આ ડ્રોન સામાન્ય પ્રોપેલરવાળા ડ્રોન કરતા ક્યાંય વધુ ઝડપથી ઉડે છે અને તેને રોકવા પણ મુશ્કેલ હોય છે. આ જ કારણ છે કે રશિયાની વાયુ રક્ષા પ્રણાલી માટે આ નવી પડકાર બનીને ઉભર્યા છે.
રશિયા માટે ડ્રોન રોકવા આટલા મુશ્કેલ કેમ છે?
નિષ્ણાતો અનુસાર કોઈ પણ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ માટે સેંકડો હાઈ-ટેક ડ્રોનને એકસાથે રોકવા સરળ હોતા નથી. મોસ્કો જેવા ગીચ વસ્તી ધરાવતા શહેરમાં એક બીજી સમસ્યા છે. જો ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલ લક્ષ્યથી ચૂકી જાય અથવા નષ્ટ કરેલા ડ્રોનનો કાટમાળ નીચે પડે, તો મોટી સંખ્યામાં નાગરિકો જાન ગુમાવી શકે છે. એટલે કે રશિયા સામે બેવડો પડકાર છે, ડ્રોનને પાડવા પણ છે અને નાગરિકોની સુરક્ષા પણ સુનિશ્ચિત કરવાની છે.
આ હુમલાની સૌથી મોટી અસર શું હશે?
ધ ગાર્ડિયનના રિપોર્ટ મુજબ, યુક્રેનનો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત ભૌતિક નુકસાન પહોંચાડવાનો નથી. તે ઈચ્છે છે કે રશિયાના સામાન્ય નાગરિકો પણ યુદ્ધનો પ્રભાવ અનુભવે. જો રિફાઇનરીને ગંભીર નુકસાન થયું છે તો તેનાથી ઇંધણ પૂર્તિ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આ પહેલા પણ રશિયા અને રશિયાના કબજા હેઠળના ક્રિમિયા ક્ષેત્રમાં ઇંધણ સંકટ જોવા મળ્યું હતું, જ્યાં લોકોને પેટ્રોલ પંપો પર કલાકો સુધી લાઈનમાં ઊભા રહેવું પડ્યું હતું.
જોકે, અંતિમ પ્રભાવ આ વાત પર નિર્ભર કરશે કે રિફાઇનરીને કેટલું નુકસાન થયું છે, રશિયા બીજા ક્ષેત્રોથી ઇંધણ પૂર્તિ કેટલી ઝડપથી વધારી શકે છે અને યુક્રેન ભવિષ્યમાં આવા હુમલા કેટલી વાર દોહરાવી શકે છે.
મનોવૈજ્ઞાનિક પ્રભાવ ક્યાંય વધુ મોટો
ધ ગાર્ડિયનના રિપોર્ટ મુજબ, સૈન્ય નિષ્ણાતો માને છે કે આ હુમલાની સૌથી મોટી અસર મનોવૈજ્ઞાનિક હોઈ શકે છે. રશિયાના પૂર્ણ વ્યાપના આક્રમણ શરૂ થયા બાદ પહેલીવાર મોસ્કોના લાખો લોકોએ પોતાની બારીઓમાંથી રાજધાની પર ઉઠતો ધુમાડો જોયો. સોશિયલ મીડિયા પર અનેક વીડિયો સામે આવ્યા જેમાં લોકો ગભરાયેલા દેખાયા. એક વીડિયોમાં એક મહિલા રડતા-રડતા કહે છે, “યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું છે. મારી બારીઓ ધ્રૂજી રહી છે. હવા ધુમાડાથી ભરાઈ ગઈ છે.”
મોસ્કો પાસે સ્થિત બાલાશિખા શહેરના રહેવાસીઓએ “કાળો વરસાદ” થવાની વાત કહી. લોકોએ રસ્તાઓ, ઇમારતો અને કાર પર તેલ જેવા કાળા અવશેષોની તસવીરો શેર કરી. એક સ્થાનિક રહેવાસીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે સવારે તેની આખી ઇમારત ધ્રૂજવા લાગી હતી અને જાગ્યા બાદ તેને બળેલી વસ્તુની ગંધ અનુભવાઈ. તેણે કહ્યું, “પહેલા હું આટલો નથી ડરતો, પરંતુ હવે લગભગ ગભરામણ થવા લાગી છે.”
જેલેન્સ્કીએ હુમલાને કેવી રીતે યોગ્ય ઠેરવ્યો?
યુક્રેની રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર જેલેન્સ્કીએ કહ્યું કે મોસ્કો પર હુમલો કીવના ઐતિહાસિક પેચેર્સ્ક લાવરા પરિસર પર થયેલા રશિયન હુમલાઓનો જવાબ હતો. જોકે, રશિયાએ આ મઠને નિશાન બનાવવાનો ઇનકાર કર્યો છે. જેલેન્સ્કીએ કહ્યું કે રશિયાના યુદ્ધ તંત્રને ચલાવતી સુવિધાઓને નિશાન બનાવવી સંપૂર્ણપણે યોગ્ય પ્રતિક્રિયા છે. તેમણે એ પણ કહ્યું કે હવે રશિયાએ કૂટનીતિક રસ્તો અપનાવીને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની દિશામાં કદમ વધારવા જોઈએ. યુક્રેનના વિદેશ મંત્રી એન્ડ્રી સિબિહાએ પણ મોસ્કોવાસીઓને સંબોધતા કહ્યું, “તમે પૂછી રહ્યા છો કે શું થઈ રહ્યું છે? જવાબ એ છે કે તમારા દેશે અમારી વિરુદ્ધ યુદ્ધ શરૂ કર્યું હતું.”
ટ્રમ્પની કોશિશ થઈ રહી છે નાકામ
ટ્રમ્પ સતત યુદ્ધ સમાપ્ત કરાવવાની કોશિશોનો દાવો કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે હાલના દિવસોમાં તેમની વાત જેલેન્સ્કી અને પુતિન બંને સાથે થઈ છે અને બંને દેશોએ ભારે જાનહાનિ ભોગવી છે. તેમણે વિક્ટ્રી ડે પર ત્રણ દિવસના સીઝફાયર અને કેદીઓની અદલા-બદલી પર સહમતીનો દાવો કર્યો હતો. પરંતુ મોસ્કો પર થયેલા આ મોટા હુમલા અને તે જ રાત્રે યુક્રેન પર રશિયા દ્વારા ૨૦૦ થી વધુ ડ્રોન અને અનેક બેલિસ્ટિક મિસાઈલોથી કરેલા હુમલાએ બતાવી દીધું કે યુદ્ધવિરામની આશાઓ છતાં બંને પક્ષ હજુ પણ એકબીજા પર સતત હુમલા કરી રહ્યા છે.
હવે પુતિન શું કરી શકે છે?
હુમલાના સમયે પુતિન કઝાનમાં એશિયાઈ નેતાઓ સાથે એક શિખર સંમેલનમાં સામેલ હતા. તેમણે તત્કાલ કોઈ સાર્વજનિક પ્રતિક્રિયા આપી નથી. જોકે રશિયન રાષ્ટ્રવાદી ખેમે તત્કાલ જવાબી કાર્યવાહીની માંગ શરૂ કરી દીધી. અનેક પ્રભાવશાળી રાષ્ટ્રવાદી નેતાઓએ યુક્રેન વિરુદ્ધ વધુ કડક સૈન્ય કદમ ઉઠાવવાની માંગ કરી, જ્યારે કેટલાકએ પરમાણુ હથિયારોના ઉપયોગ સુધીની વાત કરી.
જેલેન્સ્કીએ આપી પુતિનને ચેતવણી
કીવ પોસ્ટ અનુસાર જેલેન્સ્કીએ શુક્રવારે ચેતવણી આપી કે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ આવનારા સમયમાં યુક્રેન પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા વધુ તેજ કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે પુતિન રાજનીતિક, સૈન્ય અને શારીરિક રૂપે નબળા પડી રહ્યા છે, તેથી તે યુક્રેન વિરુદ્ધ હુમલાની તીવ્રતા વધારી શકે છે. પત્રકારો સાથે વાતચીતમાં જેલેન્સ્કીએ યુક્રેની નાગરિકોને એર રેડ એલર્ટને ગંભીરતાથી લેવાની અને હુમલાની સ્થિતિમાં સુરક્ષિત શેલ્ટરનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરી. તેમણે કહ્યું, “પુતિન નબળા પડી રહ્યા છે. તે રાજનીતિક રૂપે, યુદ્ધના મેદાનમાં અને શારીરિક રૂપે નબળા પડી રહ્યા છે. આ જ કારણ છે કે તે આપણા લોકો પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા વધારી શકે છે.”
જેલેન્સ્કીએ દાવો કર્યો કે યુક્રેનના સહયોગી દેશો હવે એ સમજવા લાગ્યા છે કે રશિયા વાસ્તવમાં યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માંગતું નથી. તેમના મતે, ક્રેમલિન શાંતિની વાત તો કરે છે, પરંતુ જમીની સ્તર પર સૈન્ય કાર્યવાહીને સતત વધારી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે રશિયાના ઈરાદાઓને લઈને યુક્રેનના સાજેદાર દેશો વચ્ચે હવે ભ્રમની સ્થિતિ નથી. યુક્રેની રાષ્ટ્રપતિએ એ પણ કહ્યું કે તેમનો દેશ શાંતિ સ્થાપિત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી વાતચીત માટે તૈયાર છે, પરંતુ તેના માટે રશિયાએ પણ ગંભીરતા બતાવવી પડશે. જેલેન્સ્કીએ કહ્યું કે યુરોપિયન સંઘ પણ રશિયા વિરુદ્ધ નવા પ્રતિબંધોની તૈયારી કરી રહ્યો છે. તેમણે યુરોપિયન દેશોને યુક્રેનને આર્થિક અને રાજનીતિક સમર્થન વધારવા, રશિયા પર કોઈ પણ અપવાદ વગર કડક પ્રતિબંધ લગાવવા અને યુક્રેન માટે નાણાકીય સહાયતા જારી રાખવાની અપીલ કરી.
