Nepal General Election 2026: નેપાળમાં 5 માર્ચ 2026 ના રોજ સામાન્ય ચૂંટણી માટે મતદાન થયું. આ ચૂંટણી ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં થયેલા મોટા યુવા આંદોલન બાદ થઈ રહી છે, જેણે તત્કાલીન વડાપ્રધાન કે. પી. શર્મા ઓલીની સરકારને તોડી પાડી હતી. યુવા નેતૃત્વવાળા આ વિરોધ પ્રદર્શનોમાં નોકરીની તકો વધારવા અને રાજકારણને ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. આંદોલન દરમિયાન ઘણા લોકોના મોત પણ થયા, જેના પછી સરકારે રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. હવે હિમાલયી દેશ નેપાળમાં સત્તાનું નવું ચિત્ર નક્કી કરવા માટે મતદારો મતદાન કરી રહ્યા છે. આ ચૂંટણીમાં ખાસ કરીને યુવા મતદારોની મોટી ભૂમિકા માનવામાં આવી રહી છે. હવે સૌની નજર એ વાત પર છે કે શું પીએમની ખુરશી પર યુવા અવસ્થાના પૂર્વ રેપર બાલેન શાહનો કબજો થશે કે પછી કે. પી. શર્મા ઓલીના વયોવૃદ્ધ નેતૃત્વ પર જ દેશ ભરોસો જતાવશે.
નેપાળમાં રાજકીય અસ્થિરતાનો લાંબો ઇતિહાસ
1990 માં લોકશાહીની પુનઃસ્થાપના પછી નેપાળમાં રાજકીય અસ્થિરતા સતત બની રહી છે. છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં દેશમાં 32 વાર સરકાર બદલાઈ ચૂકી છે. આ અસ્થિરતાની અસર દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર પણ પડી છે. નેપાળની અર્થવ્યવસ્થા હજુ પણ મુખ્યત્વે કૃષિ આધારિત છે અને રોજગારની તકો મર્યાદિત હોવાને કારણે લાખો નેપાળી નાગરિકો વિદેશમાં કામ કરવા માટે મજબૂર છે.
ચૂંટણીમાં મુખ્ય મુદ્દાઓ શું છે?
વિશ્લેષકોના મતે આ ચૂંટણીમાં ઘણા મહત્વના મુદ્દાઓ દાવ પર છે:
ભ્રષ્ટાચાર પર અંકુશ મેળવવો અને રોજગારની તકો વધારવી.
યુવાનો માટે વધુ સારા પગારવાળી નોકરીઓ અને ગરીબીમાં ઘટાડો.
ભારત અને ચીન સાથેના સંબંધો (નેપાળનો 2/3 વેપાર ભારત સાથે થાય છે, જ્યારે ચીનનો હિસ્સો 14% છે અને તેણે $130 મિલિયનથી વધુનું દેવું આપ્યું છે).
વડાપ્રધાન પદની રેસમાં મુખ્ય ચહેરાઓ:
બાલેન શાહ (35): પૂર્વ રેપરથી રાજનેતા બનેલા બાલેન શાહ પીએમ પદના પ્રબળ દાવેદાર છે. સિવિલ એન્જિનિયર રહી ચૂકેલા શાહ 2022 માં કાઠમંડુના પ્રથમ સ્વતંત્ર મેયર બનીને ચર્ચામાં આવ્યા હતા. તેમણે ટેક્સ ચોરી વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી અને કચરા વ્યવસ્થાપનમાં સુધારા કર્યા છે. ડિસેમ્બર 2025 માં તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP) માં જોડાયા હતા.
ગગન થાપા (49): તેઓ પોતાની જાતને નવી પેઢીના નેતૃત્વનો ચહેરો ગણાવે છે. થાપા જાન્યુઆરીમાં નેપાળી કોંગ્રેસના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા હતા. તેઓ ભૂતકાળમાં સ્વાસ્થ્ય મંત્રી પણ રહી ચૂક્યા છે અને 1990 થી રાજકારણમાં સક્રિય છે.
કે. પી. શર્મા ઓલી (74): નેપાળના રાજકારણના દિગ્ગજ નેતા ઓલી ફરી એકવાર પીએમ બનવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે. તેઓ ચાર વખત વડાપ્રધાન રહી ચૂક્યા છે અને લગભગ 14 વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા છે. જોકે, ગયા વર્ષના યુવા આંદોલન બાદ યુવા મતદારોને મનાવવા તેમના માટે મોટો પડકાર છે.
કેટલા મતદારો કરી રહ્યા છે મતદાન?
નેપાળની આશરે 3 કરોડની વસ્તીમાં લગભગ 1.9 કરોડ મતદારો મતદાન કરવા પાત્ર છે. આ મતદારો 275 સભ્યોની સંસદની ચૂંટણી કરશે, જેમાં 165 સભ્યો સીધી ચૂંટણી દ્વારા અને 110 સભ્યો પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ પ્રણાલી (PR System) દ્વારા ચૂંટાશે. આ વખતે 10 લાખ નવા યુવા મતદારો ઉમેરાયા છે.
યુવાનોનો ખાસ પ્રભાવ
આ ચૂંટણીને ‘Gen-Z મુવમેન્ટ’ નું પરિણામ માનવામાં આવે છે. યુવાનોનું કહેવું છે કે દેશને એવા નેતાઓની જરૂર છે જે રોજગાર પેદા કરે અને શ્રમિકોને યોગ્ય વેતન આપે. સાત પ્રાંતો (કોશી, મધેશ, બાગમતી, ગંડકી, લુમ્બિની, કર્ણાલી અને સુદૂરપશ્ચિમ) માં ફેલાયેલા આ મુકાબલામાં હવે જોવાનું એ રહેશે કે નેપાળની જનતા પરિવર્તનને પસંદ કરે છે કે અનુભવને.
