New Sea Route With Nuclear Explosions: હોર્મુઝ સંકટે દુનિયાના મોટાભાગના દેશોને તેલ અને ગેસના સંકટમાં ફસાવી દીધા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ઈરાને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ બંધ કરી રાખ્યું છે. જ્યારે દુનિયા આવા સંકટોમાં ફસાય છે ત્યારે ઘણા એવા વિચારો પણ સામે આવવા લાગે છે જે ચોંકાવનારા હોય છે. આવો જ એક પ્રસ્તાવ વૈકલ્પિક દરિયાઈ માર્ગ બનાવવા માટે પરમાણુ વિસ્ફોટોનો ઉપયોગ કરવાનો છે. જોકે આ એક કાલ્પનિક વાર્તા લાગે છે પરંતુ એક સમયે પરમાણુ ધડાકાથી નવો દરિયાઈ માર્ગ બનાવવા પર ખૂબ જ ગંભીરતાથી વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો.
‘ધ કન્વર્સેશન’ ના એક રિપોર્ટ મુજબ આ વિચારના મૂળ ‘પ્રોજેક્ટ પ્લાઉશેર’ માં મળે છે. આ 1950 ના દાયકાના અંતમાં શરૂ કરવામાં આવેલી અમેરિકાની એક પહેલ હતી જે “શાંતિ માટે પરમાણુ” વિચાર હેઠળ ફેલાવવામાં આવી હતી. આનો હેતુ પરમાણુ ધડાકાના “શાંતિપૂર્ણ” ઉપયોગો શોધવાનો હતો જેમાં ખાણકામથી લઈને મોટા પાયે પાયાનું માળખું તૈયાર કરવાનું સામેલ હતું. હોર્મુઝ સંકટ વચ્ચે ફરીથી આ પ્રોજેક્ટની ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે.
નહેર ખોદવા માટે પરમાણુ ધડાકા પર વિચાર
રિપોર્ટ મુજબ જે ઘણા વિકલ્પો પર વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો તેમાં સૌથી વધુ ગંભીરતાથી પરમાણુ ધડાકાથી નહેરોના નિર્માણને લઈને હતો. આનો મૂળ વિચાર એ હતો કે પરમાણુ ઉપકરણો અત્યંત શક્તિશાળી અર્થ મૂવર (માટી હટાવવાનું મશીન) ની જેમ કામ કરી શકે છે. પરંપરાગત ખોદકામમાં મહિનાઓ અને વર્ષો લાગે છે પરંતુ એક પરમાણુ ધડાકો સૈદ્ધાંતિક રીતે ખડકો અને માટીના લાખો ક્યુબિક મીટરના ટુકડાઓને પલક ઝપકાવતા જ ઉડાવી શકતો હતો.
આ વિચારના સમર્થકોનું માનવું હતું કે આનાથી અત્યંત મોટા નિર્માણ પ્રોજેક્ટ્સને પૂરા કરવાનું વધુ શક્ય બનશે જેમાં એવી નહેરોનું ખોદકામ પણ સામેલ હતું, જેમને પરંપરાગત રીતોથી બનાવવું કાં તો ખૂબ જ મોંઘું પડતું અથવા તેમાં ખૂબ જ વધારે સમય લાગતો.
રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકાના પ્લાનર્સે આ વાતની તપાસ કરી હતી કે શું ધડાકાઓની એક શ્રેણીનો ઉપયોગ કરીને સમુદ્ર-સ્તરની એક નવી નહેર-કાં તો પનામા નહેરના વિકલ્પ તરીકે અથવા કોલંબિયાના કેટલાક ભાગોમાંથી પસાર થતી બનાવી શકાય છે. કેટલાક પ્રસ્તાવોમાં તો આવા માર્ગને તૈયાર કરવા માટે સેંકડો પરમાણુ ધડાકાઓનો ઉપયોગ કરવા પર પણ વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો.
પનામા માર્ગના પ્રસ્તાવમાં સેંકડો પરમાણુ ધડાકા
પનામા માર્ગ માટેના સૌથી વિગતવાર પ્રસ્તાવમાં સેંકડો પરમાણુ વિસ્ફોટ કરવાની યોજના સામેલ હતી. અમેરિકાના આયોજનકારોએ 14 અલગ-અલગ જૂથોમાં 294 પરમાણુ ધડાકા કરવાનો અંદાજ લગાવ્યો હતો. જેની કુલ વિસ્ફોટક શક્તિ 166.4 મિલિયન ટન TNT ને બરાબર હતી. આ અત્યાર સુધી પરીક્ષણ કરવામાં આવેલા સૌથી મોટા થર્મોન્યુક્લિયર બોમ્બની શક્તિ કરતા પણ ત્રણ ગણી વધારે છે. જોકે શીત યુદ્ધના તે પ્લાન લેટિન અમેરિકા પર કેન્દ્રિત હતા પરંતુ આજે તે વિચારોનો ઉલ્લેખ હોર્મુઝ જલડમરુમધ્યને લઈને કરવામાં આવવા લાગ્યો છે.
‘ધ કન્વર્સેશન’ ના રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે હોર્મુઝ દુનિયાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા ગલિયારામાંનું એક બનેલું છે જેનાથી વૈશ્વિક તેલ શિપમેન્ટનો એક મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. આ જ તે વાત છે જે આ સવાલને વારંવાર ઉઠાવતી રહે છે કે શું થાય જો કોઈ વૈકલ્પિક માર્ગ હોત? તમને જણાવી દઈએ કે 1960 ના દાયકામાં પરમાણુ ટેકનોલોજીને આશાવાદ અને સંભાવનાઓના દ્રષ્ટિકોણથી જોવામાં આવતી હતી. ઘણા સંશોધન પત્રોમાં અહીં સુધી જણાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે એન્જિનિયરોનું માનવું હતું કે પરમાણુ વિસ્ફોટ થોડી જ સેકન્ડોમાં ભારે માત્રામાં માટીને હટાવી શકે છે જેનાથી મોટા-મોટા પ્રોજેક્ટ્સ સંભવિત રીતે ઘણા ઝડપી અને સસ્તા થઈ શકે છે.
