New Zealand Possum: પ્રાણીઓને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ જઈને વસાવવાનું કામ સદીઓથી થતું આવ્યું છે. ઘણી વખત તો આ પ્રાણીઓને તદ્દન નવા ટાપુ અથવા ખંડ પર લઈ જઈને વસાવવામાં આવે છે. આવું જ 1837માં ન્યૂઝીલેન્ડમાં કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ફર ઇન્ડસ્ટ્રીને મજબૂત બનાવવાની આશામાં ઓસ્ટ્રેલિયાથી બ્રશટેલ પૉસમને ત્યાં લાવવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રાણીઓ પાસેથી કિંમતી ખાલ મેળવવાની અને નવી અર્થવ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં મદદ મળવાની આશા હતી, પરંતુ આ પ્રયોગે ફાયદાને બદલે ઘણો ખરાબ પ્રભાવ પાડ્યો.
ન્યૂઝીલેન્ડમાં લાવવામાં આવ્યા બાદ લગભગ બે સદી પછી પૉસમ દેશના સૌથી નુકસાનકારક બાહ્ય જીવ બની ગયા છે. તેઓ સ્થાનિક વનસ્પતિઓનો નાશ કરી રહ્યા છે. સાઉથ ઑકલૅન્ડના એક જંગલની નવી હવાઈ તસવીરોએ પર્યાવરણ વૈજ્ઞાનિકોની અંદર ચિંતા ઊભી કરી છે. તસવીરો પરથી જાણવા મળે છે કે જંગલના લગભગ અડધા નાજુક વૃક્ષોને નુકસાન થયું છે. પૉસમ તેમના પાંદડા ખાઈ જાય છે અને ઉપરથી વૃક્ષોની પરતને નબળી બનાવી દે છે.
નફાની આશામાં લાવવામાં આવ્યા હતા પૉસમ
ન્યૂઝીલેન્ડમાં ફર ઇન્ડસ્ટ્રી શરૂ કરવા માટે પ્રથમ વખત પૉસમને લાવવામાં આવ્યો હતો. ઓસ્ટ્રેલિયન બ્રશટેલ પૉસમની ખાલ કિંમતી હતી. આવી સ્થિતિમાં તેમને લાવનારાઓનો તર્ક હતો કે દેશના જંગલો તેમના માટે યોગ્ય જગ્યા બની શકે છે. 19મી સદીની શરૂઆતમાં અહીં વસેલા ખાનગી વેપારીઓ શિકાર, ખેતી અને વેપાર માટે પ્રાણીઓને લાવી રહ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં તેમણે પૉસમને એક સારી તક તરીકે જોયો.
ન્યૂઝીલેન્ડના ઇકોસિસ્ટમ માટે ખતરો
ઘણા દાયકાઓ સુધી ન્યૂઝીલેન્ડમાં પૉસમ લાવવામાં આવતા રહ્યા અને તેમને અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં લઈ જવામાં આવ્યા. પરંતુ ત્યારે કોઈએ એ વિચાર્યું નહોતું કે પૉસમ કેટલી ઝડપથી પોતાની વસ્તી વધારી શકે છે. તેઓ ટૂંક સમયમાં દેશના ઇકોસિસ્ટમ માટે ખતરો બનવા લાગ્યા. ન્યૂઝીલેન્ડના જંગલોનો સ્વરૂપ મુખ્યત્વે પક્ષીઓ, કીટકો અને સરિસૃપોથી બનેલો હતો. આ વનસ્પતિઓ મોટા અને વૃક્ષો પર ચઢીને પાંદડા ખાનારા પ્રાણીઓ માટે અનુકૂળ થવાનો ઇતિહાસ ધરાવતી નહોતી.
પૉસમ માટે તો આ ઉત્તમ હતું. તેમને ત્યાં ભરપૂર ખોરાક મળ્યો અને તેમને રોકવા માટેના અસરકારક ઉપાયો ખૂબ ઓછા હતા. પરંતુ જંગલની વનસ્પતિઓ માટે આ નુકસાનકારક સાબિત થયું. ફરનો વેપાર ક્યારેય પણ આશા મુજબ વિકસ્યો નહીં, પરંતુ પૉસમની સંખ્યા વધતી ગઈ. તેઓ જંગલો, ખેતરો અને શહેરોની બહારના વિસ્તારોમાં ફેલાઈ ગયા. આજે તેઓ ન્યૂઝીલેન્ડની મુખ્ય ભૂમિના દરેક ભાગમાં જોવા મળે છે અને સંરક્ષણ વિભાગ તેમને જૈવ-વિવિધતા માટે મોટો ખતરો માને છે.
પૉસમ કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?
પૉસમ પાંદડા, ફૂલો, ફળો, છાલ અને નાના છોડ ખાય છે. તેઓ વૃક્ષોનાં પાંદડા ખાઈને તેમને ઠૂંઠા બનાવી શકે છે. નવા વૃક્ષોને ઉગતા અટકાવી શકે છે. એટલું જ નહીં, તેઓ સમગ્ર જંગલની રચના બદલી શકે છે. આ ઉપરાંત તેઓ બોવાઇન ટ્યુબરક્યુલોસિસ પણ ફેલાવે છે. તેને પશુઓની ટીબી કહેવામાં આવે છે, જે એક ગંભીર બીમારી છે. આવી સ્થિતિમાં પૉસમની અસર પર્યાવરણ, ખેતી અને અર્થવ્યવસ્થા પર પડે છે.
