Pakistan Mediation Plan Doomed: પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે તે આગામી દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સીધી વાતચીતની યજમાની કરી શકે છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે રવિવારે પ્રાદેશિક મુસ્લિમ દેશોના પોતાના સમકક્ષોની ઇસ્લામાબાદમાં યજમાની કરી. આ મહત્વની બેઠકમાં સાઉદી અરેબિયા, ઇજિપ્ત અને તુર્કીના વિદેશ મંત્રીઓ પહોંચ્યા હતા, જેમાં ઈરાન યુદ્ધને વહેલી તકે ખતમ કરવાની રીતો પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
બેઠક બાદ ઇશાક ડારે કહ્યું કે ‘સંઘર્ષના વ્યાપક અને સ્થાયી ઉકેલ માટે આગામી દિવસોમાં બંને પક્ષો વચ્ચે સાર્થક વાતચીતની યજમાની કરવી અને તેમાં મદદ કરવી એ પાકિસ્તાન માટે ગર્વની વાત હશે.’ જોકે, બેઠક બાદ જે સંકેતો મળી રહ્યા છે, તેનાથી એવું લાગે છે કે પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થની ભૂમિકા ભજવવાની કોશિશ બહુ સફળ થઈ રહી નથી.
મંત્રી સ્તરીય સંમેલન સમય પહેલા જ પૂર્ણ
આનો એક મહત્વનો સંકેત ઇસ્લામાબાદમાં યોજાઈ રહેલા મંત્રી-સ્તરીય સંમેલનનું અચાનક પૂરું થઈ જવું છે. આ સંમેલન ૨૯ અને ૩૦ માર્ચ એમ બે દિવસ માટે નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે એક જ દિવસમાં પૂર્ણ થઈ ગયું. આનો જાહેર કરાયેલો હેતુ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંભવિત વાતચીત માટે મધ્યસ્થતાનું માળખું તૈયાર કરવાનો હતો.
બેઠકમાં ન બની શક્યો એક્શન પ્લાન
પાકિસ્તાનના ટોચના રાજદ્વારી સૂત્રોનું માનીએ તો રવિવારે મળેલી મંત્રી સ્તરીય બેઠકમાં કોઈ નક્કર રોડમેપ કે કાર્યવાહી યોગ્ય માળખું સામે આવી શક્યું નથી. પાકિસ્તાન પ્રાદેશિક પક્ષોને એ સમજાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે કે મધ્યસ્થતા આગળ કેવી રીતે વધશે. સૌથી મોટી અડચણ ઈરાન તરફથી છે, જેણે હજુ સુધી વાતચીતમાં સામેલ થવાની ઈચ્છાનો કોઈ સંકેત આપ્યો નથી.
મધ્યસ્થતા પર ચારેય દેશો એકમત નથી
બેઠકમાં સામેલ દેશોએ તેહરાનની મુખ્ય ચિંતાઓને દૂર કરવા અંગે કોઈ ખાતરી આપી નથી. સાઉદી અરેબિયા અને ઇજિપ્તના વિદેશ મંત્રીઓ રવિવારે જ ઇસ્લામાબાદથી પરત ફર્યા, જેનાથી શિખર સંમેલન નિર્ધારિત સમય પહેલા જ સમાપ્ત થઈ ગયું. પ્રાદેશિક દેશોના વલણમાં પણ તફાવત જોવા મળ્યો છે. પાકિસ્તાન અને તુર્કી મધ્યસ્થતાને લઈને ઉત્સુક છે, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા અને ઇજિપ્ત સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવી રહ્યા છે.
રિયાધ અને કાહિરાએ સૂચન કર્યું છે કે કોઈપણ મધ્યસ્થતા રોડમેપ રજૂ કરતા પહેલા અમેરિકા સાથે ચર્ચા કરવી જોઈએ. પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રીએ યજમાની અંગે ભલે નિવેદન આપ્યું હોય, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે હજુ સુધી સીધી વાતચીતની પુષ્ટિ થઈ નથી.
મધ્યસ્થતામાં ચીનની ભૂમિકા
પાકિસ્તાનને મધ્યસ્થતાના પ્રયાસમાં જો કોઈનો સાથ મળ્યો હોય, તો તે વિશેષ કરીને ચીન છે. પાકિસ્તાની રાજદ્વારી સૂત્રો જણાવે છે કે બેઇજિંગે તેહરાનને વાતચીતમાં સામેલ થવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યું છે. ડારે ગયા અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં ચીની સમકક્ષ વાંગ યી સાથે વાત કરી હતી. તેઓ હવે ૩૧ માર્ચના રોજ આગળની ચર્ચા માટે બેઇજિંગ જઈ રહ્યા છે. પાકિસ્તાની અખબાર ‘ડોન’ એ એક રાજદ્વારી સૂત્રને ટાંકીને જણાવ્યું કે આ યાત્રા તેમની તાજેતરની વાતચીતને આગળ વધારશે. પરંતુ સાથે જ એ સંકેત પણ મળે છે કે અમેરિકા-ઈરાનની જે બેઠક મંગળવારે થવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવતો હતો, તે હવે કદાચ તે દિવસે નહીં થઈ શકે.
