Pete Hegseth Impeachment: ઈરાન યુદ્ધ અને સત્તાના કથિત દુરુપયોગને લઈને અમેરિકાના સંરક્ષણ મંત્રી પીંટ હેગસેથ સામે મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. રિપબ્લિકન સાંસદ થોમસ મેસીએ આ પ્રસ્તાવ અમેરિકી કોંગ્રેસમાં રજૂ કર્યો છે. હેગસેથ પર કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના ઈરાન સામે યુદ્ધ શરૂ કરવા, નાગરિકોના મૃત્યુ અટકાવતા કાયદાઓની અવગણના કરવા અને સૈન્ય સત્તાનો દુરુપયોગ કરવા જેવા ગંભીર આરોપો મૂકવામાં આવ્યા છે. જો આ પ્રસ્તાવ પ્રતિનિધિ સભામાં પસાર થાય છે તો હેગસેથ અમેરિકાના ઇતિહાસમાં મહાભિયોગનો સામનો કરનારા ત્રીજા કેબિનેટ સચિવ એટલે કે સંરક્ષણ મંત્રી બનશે.
- સૈન્ય સત્તાના દુરુપયોગના આઠ આરોપ
- થોમસ મેસી બીજી વખત મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવ્યા
- ટ્રમ્પે હેગસેથનો બચાવ કર્યો, મેસીને ગણાવ્યા ‘નિષ્ફળ’
- શું ટ્રમ્પ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ અટકાવી શકે છે?
- પ્રથમ તબક્કો: પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગ
- બીજો તબક્કો: સેનેટમાં સુનાવણી
- 250 વર્ષમાં માત્ર બે કેબિનેટ સચિવો સામે અગાઉ મહાભિયોગ ચાલ્યો
- 1. વિલિયમ બેલ્કનેપ
- 2. એલેક્ઝાન્ડ્રો મેયોરકાસ
- ડેમોક્રેટ્સ શું કરશે?
અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સંરક્ષણ સચિવ પીંટ હેગસેથ સામે મહાભિયોગની પ્રક્રિયા શરૂ કરવાના પ્રયાસો તેજ થયા છે. રિપબ્લિકન પાર્ટીના સાંસદ થોમસ મેસીએ હેગસેથ પર ઓછામાં ઓછાં આઠ એવા કૃત્યોના આરોપ મૂક્યા છે, જેને મહાભિયોગ ચલાવવા યોગ્ય માનવામાં આવ્યા છે. આ પ્રસ્તાવ એવા સમયે આવ્યો છે, જ્યારે અમેરિકી કોંગ્રેસમાં મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ બાદ રિપબ્લિકન પાર્ટીની સ્થિતિ નબળી પડી છે. જોકે, નવી કોંગ્રેસના સભ્યો જાન્યુઆરી 2027માં કાર્યભાર સંભાળે ત્યાં સુધી રિપબ્લિકન સાંસદો પાસે સત્તા રહેશે.
મેસી આ પહેલાં પણ હેગસેથ વિરુદ્ધ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવી ચૂક્યા છે. તેમનો પ્રથમ પ્રસ્તાવ મધ્યસત્ર ચૂંટણી પહેલાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ રિપબ્લિકન પાર્ટીના પ્રતિનિધિ સભાના સ્પીકર માઇક જૉનસને તેને ફગાવી દીધો હતો. હવે મેસીએ નવા પ્રસ્તાવ દ્વારા ફરીથી આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે.
સૈન્ય સત્તાના દુરુપયોગના આઠ આરોપ
થોમસ મેસીના મહાભિયોગના પ્રસ્તાવમાં પીંટ હેગસેથ વિરુદ્ધ આઠ મુદ્દાઓમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યા છે. આ આરોપોનો મુખ્ય આધાર ઈરાન સામેનું યુદ્ધ, સૈન્ય કાર્યવાહી અને સંરક્ષણ સચિવની સત્તાના કથિત દુરુપયોગ પર છે. પ્રસ્તાવમાં મૂકવામાં આવેલા મુખ્ય આરોપો.
હેગસેથ પર આરોપ છે કે તેમણે કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના ઈરાન સામે યુદ્ધ ચલાવ્યું.
અમેરિકી કાયદા હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ અને વહીવટી તંત્રની સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની સત્તા પર કોંગ્રેસની દેખરેખ હોય છે. આરોપ છે કે હેગસેથે આ કાયદાની અવગણના કરી.
પ્રસ્તાવમાં કેરેબિયન વિસ્તારમાં સૈન્ય હુમલાઓને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યવાહીઓને કથિત યુદ્ધ અપરાધ ગણાવવામાં આવ્યા છે.
આરોપ છે કે હેગસેથે જનરલ અને ઍડમિરલના હોદ્દા માટે પસંદ કરાયેલા 50 અધિકારીઓની બઢતી અટકાવી હતી.
હેગસેથ પર આરોપ છે કે તેમણે સૈન્ય અભિયાનોમાં સામાન્ય નાગરિકોના મૃત્યુ ઘટાડવા માટે બનાવેલા કાયદાઓનું પાલન કર્યું નથી.
પ્રસ્તાવમાં ઈરાનની એક શાળા પર થયેલા હુમલાનો પણ ઉલ્લેખ છે, જેમાં નાગરિકોની સુરક્ષાને લઈને ગંભીર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
હેગસેથ પર વિદેશી નેતા અને વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં લેવા અથવા અપહરણ કરવા સાથે જોડાયેલો આરોપ પણ મૂકવામાં આવ્યો છે.
પ્રસ્તાવમાં તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન સૈન્ય વહીવટ અને સત્તાના ઉપયોગને લઈને વ્યાપક આરોપો મૂકવામાં આવ્યા છે.
આ તમામ આરોપો મહાભિયોગના પ્રસ્તાવમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. અદાલત અથવા સેનેટ દ્વારા હજુ સુધી આ આરોપો સાબિત થયેલા નથી.
થોમસ મેસી બીજી વખત મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવ્યા
રિપબ્લિકન સાંસદ થોમસ મેસીએ હેગસેથ વિરુદ્ધ મહાભિયોગના પ્રસ્તાવ અંગે કહ્યું છે કે આ તેમનો અગાઉના પ્રસ્તાવની સરખામણીમાં વધુ ‘નરમ’ છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, જાન્યુઆરી 2027માં ડેમોક્રેટિક સાંસદો કાર્યભાર સંભાળ્યા પછી હેગસેથને તેના કરતાં વધુ ગંભીર રાજકીય અને કાનૂની પડકારનો સામનો કરવો પડી શકે છે. અમેરિકામાં મધ્યસત્ર ચૂંટણી બાદ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ પ્રતિનિધિ સભા અને સેનેટ બંનેમાં નિયંત્રણ મેળવી લીધું છે.
મધ્યસત્ર ચૂંટણીનાં પરિણામો જાહેર થવા છતાં વર્તમાન કોંગ્રેસ જાન્યુઆરી 2027 સુધી કામ કરતી રહેશે. આ દરમિયાન રિપબ્લિકન સાંસદો પાસે પ્રસ્તાવને અટકાવવાની તક છે. રિપબ્લિકન પાર્ટીની અંદર પણ ઈરાન યુદ્ધને લઈને મતભેદો છે. આવી સ્થિતિમાં હેગસેથ વિરુદ્ધના પ્રસ્તાવને લઈને પાર્ટીના તમામ સાંસદો એકમત ન પણ હોય.
ટ્રમ્પે હેગસેથનો બચાવ કર્યો, મેસીને ગણાવ્યા ‘નિષ્ફળ’
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પીંટ હેગસેથનો ખુલ્લેઆમ બચાવ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે હેગસેથે તેમના નેતૃત્વ હેઠળ બે યુદ્ધોમાં જીત મેળવી છે. ટ્રમ્પે વેનેઝુએલા અને ઈરાનનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે સંરક્ષણ સચિવને મહાભિયોગનો સામનો કરાવવાને બદલે તેમની પ્રશંસા થવી જોઈએ. રૉયટર્સને આપેલા ટેલિફોન ઇન્ટરવ્યૂમાં ટ્રમ્પે કહ્યું કે હેગસેથે સારું કામ કર્યું છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે જ્યારે અમેરિકાએ વિયેતનામ, અફઘાનિસ્તાન અને ઇરાકમાં લાંબા સમય સુધી યુદ્ધો લડ્યાં ત્યારે તે યુદ્ધો સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓ વિરુદ્ધ મહાભિયોગ કેમ ચલાવવામાં આવ્યો નહોતો.
ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફૉર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર થોમસ મેસીને ‘સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ’ ગણાવીને તેમની ટીકા કરી હતી. તેમણે દાવો કર્યો કે હેગસેથના કાર્યકાળ દરમિયાન સૈન્યમાં ભરતીનો આંકડો રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યો છે અને વેનેઝુએલા તથા ઈરાનમાં બે જીત મળી છે. ટ્રમ્પે કોંગ્રેસના રિપબ્લિકન સાંસદોને હેગસેથના સમર્થનમાં ઊભા રહેવાની અપીલ કરી હતી. રાષ્ટ્રપતિના સમર્થન છતાં હેગસેથ વિરુદ્ધના મહાભિયોગના પ્રસ્તાવને લઈને રાજકીય દબાણ ઘટ્યું નથી.
શું ટ્રમ્પ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ અટકાવી શકે છે?
અમેરિકાના બંધારણ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ પાસે કેબિનેટ સચિવ વિરુદ્ધ મહાભિયોગની પ્રક્રિયા અટકાવવાનો અથવા તેના પર વીટો કરવાનો અધિકાર નથી. જોકે, ટ્રમ્પ પોતાની પાર્ટીના સાંસદોને પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધ એકજૂથ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. હાલ રિપબ્લિકન સાંસદો જાન્યુઆરી 2027 સુધી કોંગ્રેસમાં સત્તા પર રહેશે. મહાભિયોગની પ્રક્રિયાના બે મુખ્ય તબક્કા છે.
પ્રથમ તબક્કો: પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગ
અમેરિકાની પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર કરવા માટે સામાન્ય બહુમતીની જરૂર પડે છે. જો પ્રસ્તાવ પસાર થાય છે તો સંબંધિત અધિકારી સામે ઔપચારિક રીતે મહાભિયોગની કાર્યવાહી શરૂ થાય છે.
બીજો તબક્કો: સેનેટમાં સુનાવણી
આ પછી સેનેટમાં મહાભિયોગના આરોપો પર સુનાવણી થાય છે. દોષિત ઠરાવવા અને હોદ્દા પરથી દૂર કરવા માટે સેનેટના બે તૃતીયાંશ સભ્યોનું સમર્થન જરૂરી હોય છે. સેનેટમાં હાલમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીના કુલ 100માંથી 53 સભ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં હેગસેથને દોષિત ઠરાવવા માટે લગભગ તમામ ડેમોક્રેટિક સાંસદોની સાથે આશરે 14 રિપબ્લિકન સાંસદોના સમર્થનની પણ જરૂર પડશે. આ કારણે પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર થઈ જાય તો પણ સેનેટમાં હેગસેથને હોદ્દા પરથી દૂર કરવા સરળ નહીં હોય.
250 વર્ષમાં માત્ર બે કેબિનેટ સચિવો સામે અગાઉ મહાભિયોગ ચાલ્યો
અમેરિકાના આશરે 250 વર્ષના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધી માત્ર બે કેબિનેટ સચિવો વિરુદ્ધ મહાભિયોગ ચલાવવામાં આવ્યો છે. જો પીંટ હેગસેથ વિરુદ્ધનો પ્રસ્તાવ પ્રતિનિધિ સભામાં પસાર થાય છે તો તેઓ આ યાદીમાં ત્રીજા કેબિનેટ સચિવ બનશે.
1. વિલિયમ બેલ્કનેપ
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ યુલિસિસ એસ. ગ્રાન્ટના કાર્યકાળ દરમિયાન વિલિયમ બેલ્કનેપ સંરક્ષણ મંત્રી એટલે કે તે સમયના યુદ્ધ સચિવ હતા. 1876માં તેમની સામે ભ્રષ્ટાચારનો મામલો સામે આવ્યો હતો. બેલ્કનેપ પર આરોપ હતો કે તેમણે સરકારી હોદ્દાઓ પર નિમણૂક કરવાના બદલામાં પૈસા સ્વીકાર્યા હતા અને પોતાના હોદ્દાનો દુરુપયોગ કર્યો હતો. પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગ અંગે મતદાન થાય તે પહેલાં જ તેમણે રાજીનામું આપી દીધું હતું. તેમ છતાં તેમની વિરુદ્ધ મહાભિયોગ ચલાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ સેનેટે તેમને દોષિત ઠરાવ્યા નહોતા. તેમને હોદ્દા પરથી દૂર કરવા માટે જરૂરી બે તૃતીયાંશ બહુમતી મળી શકી નહોતી.
2. એલેક્ઝાન્ડ્રો મેયોરકાસ
બીજો કિસ્સો 2024નો છે. જો બાઇડન વહીવટી તંત્રમાં ગૃહ સુરક્ષા મંત્રી રહેલા એલેક્ઝાન્ડ્રો મેયોરકાસ વિરુદ્ધ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો હતો. તેમના પર આરોપ હતો કે તેમણે અમેરિકાના ઇમિગ્રેશન કાયદાઓનો અમલ કરવામાં નિષ્ફળતા દર્શાવી હતી, કોંગ્રેસ સમક્ષ ખોટાં નિવેદનો આપ્યાં હતાં અને દેખરેખની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કર્યો હતો. પ્રતિનિધિ સભાએ તેમની વિરુદ્ધ મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો હતો. પરંતુ સેનેટે આરોપોને બંધારણીય સ્તરે મહાભિયોગ ચલાવવા યોગ્ય અપરાધ ન માનતાં તેમને દોષિત ઠરાવવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ રીતે મેયોરકાસ મહાભિયોગનો સામનો કરનારા બીજા કેબિનેટ સચિવ બન્યા હતા, પરંતુ તેમને હોદ્દા પરથી દૂર કરવામાં આવ્યા નહોતા.
ડેમોક્રેટ્સ શું કરશે?
ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતાઓએ સંકેત આપ્યો છે કે નવી કોંગ્રેસ કાર્યભાર સંભાળ્યા બાદ પીંટ હેગસેથ વિરુદ્ધ મહાભિયોગ અને સુનાવણીની પ્રક્રિયા આગળ વધારી શકાય છે. મધ્યસત્ર ચૂંટણીનાં પરિણામોએ અમેરિકી રાજકારણમાં સત્તાનું સંતુલન બદલી નાખ્યું છે. હવે ડેમોક્રેટિક પાર્ટી પાસે કોંગ્રેસનાં બંને ગૃહોનું નિયંત્રણ હોવાથી ટ્રમ્પ વહીવટી તંત્રના નિર્ણયોની તપાસ અને દેખરેખ વધી શકે છે.
હેગસેથ વિરુદ્ધના પ્રસ્તાવને લઈને ટ્રમ્પ વહીવટી તંત્ર અને કોંગ્રેસ વચ્ચે ટકરાવ વધવાની શક્યતા છે. જો પ્રતિનિધિ સભામાં મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર થઈ જાય છે તો અમેરિકાના સંરક્ષણ વિભાગના વડા માટે આ એક ઐતિહાસિક ઘટનાક્રમ હશે. જોકે, સેનેટમાં બે તૃતીયાંશ બહુમતીની બંધારણીય જરૂરિયાતને કારણે તેમને હોદ્દા પરથી દૂર કરવા હાલ મુશ્કેલ જણાય છે.
હવે એ જોવું મહત્ત્વનું રહેશે કે રિપબ્લિકન સાંસદો પોતાના સંરક્ષણ સચિવના સમર્થનમાં કેટલી મજબૂતીથી ઊભા રહે છે અને શું થોમસ મેસીનો પ્રસ્તાવ પ્રતિનિધિ સભામાં મતદાન સુધી પહોંચી શકે છે.
