Russia-India Oil Trade 2026: દુનિયાના મોટાભાગના દેશો અત્યારે તેલ માટે તરસી રહ્યા છે, જ્યારે ભારતની ઓઈલ ડિપ્લોમેસીનો જલવો જોવા મળી રહ્યો છે. બ્લૂમબર્ગના એક રિપોર્ટમાં આ બાબતથી પરિચિત લોકોનો હવાલો આપતા કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતે આવતા મહિને ડિલિવરી માટે લગભગ 60 મિલિયન બેરલ એટલે કે 6 કરોડ બેરલ રશિયન કાચું તેલ ખરીદ્યું છે. ઈરાન યુદ્ધના કારણે ઉર્જા સંકટ પેદા થઈ ગયું છે અને તેની અસર ભારત પર પણ જોવા મળી રહી છે. પરંતુ સંકટથી બચવા માટે ભારત પોતાના દોસ્ત રશિયા પાસેથી 6 કરોડ બેરલનો જથ્થો મંગાવી રહ્યું છે.
જેને લઈને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના દૂતે ભારતના જોરદાર વખાણ કર્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ પુતિનના દૂત કિરીલ દિમિત્રીવે કહ્યું છે કે ‘ભારત રશિયાનું એક શ્રેષ્ઠ સાથીદાર છે.’ જ્યાં એક તરફ યુરોપે રશિયન તેલને નકારી દીધું છે ત્યાં ભારતે આનાથી વિપરીત પોતાની આયાતમાં વધારો કર્યો છે જેનાથી તેને વૈશ્વિક કિંમતોમાં સ્થિરતા અને વેપારની સાનુકૂળ શરતો, બંને હાંસલ થયા છે. વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલની કિંમત 100 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગઈ છે અને સ્થિતિ દિવસેને દિવસે ગંભીર બની રહી છે.
પુતિનના દૂતે ભારતને જણાવ્યું રશિયાનું શ્રેષ્ઠ ભાગીદાર
પશ્ચિમી દેશોના મીડિયામાં કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે EU એ રશિયન તેલ પર નવા પ્રતિબંધો લગાવવાનો નિર્ણય ટાળી દીધો છે. જ્યારે ભારતને સતત રશિયા પાસેથી કાચું તેલ મળી રહ્યું છે. ઈરાન પહેલા જ કહી ચૂક્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ભારત માટે ખુલ્લું છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચી એ કહ્યું છે કે મિત્ર દેશો જેવા કે ચીન, ભારત, રશિયા, પાકિસ્તાન અને ઈરાક માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પૂરી રીતે ખુલ્લું છે. ભારત રશિયા પાસેથી જમકર તેલ ખરીદી રહ્યું છે જેથી સ્થિતિ બગડવા છતાં ઘરેલું સંકટ ઉત્પન્ન થતું રોકી શકાય.
રશિયા પાસેથી કઈ કિંમતે કાચું તેલ ખરીદી રહ્યું છે ભારત?
રિપોર્ટ મુજબ કાર્ગોનું બુકિંગ બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમતથી 5 ડોલરથી 15 ડોલર પ્રતિ બેરલ વધુ પ્રીમિયમ પર કરવામાં આવ્યું હતું. આ એ વાતનો સંકેત છે કે સપ્લાયની સ્થિતિ ખૂબ જ તંગ છે અને ઉપલબ્ધ બેરલની માંગ ઘણી વધારે છે. રિપોર્ટમાં ડેટા ઇન્ટેલિજન્સ ફર્મ Kpler ના હવાલાથી જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ જથ્થો વર્તમાન મહિનામાં ભારતની ખરીદીની લગભગ બરાબર છે પરંતુ ફેબ્રુઆરીમાં ખરીદાયેલા જથ્થા કરતા બમણાથી પણ વધુ છે.
રિપોર્ટમાં એ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે ખરીદીની આ પ્રક્રિયા અમેરિકા તરફથી આપવામાં આવેલી છૂટછાટ પછી જ શક્ય બની શકી. આ છૂટ હેઠળ 5 માર્ચ પહેલા જહાજો પર લદાઈ ચૂકેલા રશિયન તેલના કાર્ગોની ડિલિવરી લઈ શકાતી હતી. આનાથી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ હોવાને કારણે પેદા થયેલી તેલની અછત પૂરી કરવામાં મદદ મળી છે.
16 માર્ચ 2026 ના બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટ મુજબ ભારતને મળતા રશિયન ‘યુરાલ્સ’ તેલની કિંમત 98.93 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગઈ હતી જે 2022 પછીનું ઉચ્ચતમ સ્તર છે. 26 માર્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ 104 ડોલરની આસપાસ કારોબાર કરી રહ્યું છે જેનાથી રશિયન તેલની કિંમત પણ આ જ દાયરામાં છે.
રશિયા તરફ પાછા ફર્યા ભારતીય રિફાઇનર્સ
બ્લૂમબર્ગે પોતાના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે ભારતીય રિફાઇનર જેમાં મેંગલોર રિફાઇનરી એન્ડ પેટ્રોકેમિકલ્સ લિમિટેડ (MRPL) અને હિન્દુસ્તાન મિત્તલ એનર્જી લિમિટેડ સામેલ છે, તેમણે ડિસેમ્બરથી જ અમેરિકી દબાણને કારણે રશિયન કાચા તેલની ખરીદીથી અંતર જાળવ્યા બાદ હવે ફરીથી ખરીદી શરૂ કરી દીધી છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં ભારતે સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાકથી પુરવઠા તરફ વલણ અપનાવ્યું હતું. પરંતુ આ ક્ષેત્રમાં સંઘર્ષ છેડાયા પછી તે કાર્ગોમાંથી ઘણા પર્શિયન ગલ્ફમાં જ ફસાઈ ગયા જેનાથી પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા ઘટી ગઈ અને રિફાઇનરોને રશિયન સ્ત્રોતો તરફ પાછા ફરવું પડ્યું છે.
