Tectonic Plate Movement Africa: આફ્રિકા ખંડ ધરતીની અંદર થઈ રહેલી એક અસાધારણ હલચલનો સામનો કરી રહ્યો છે, જે તેને બે ભાગમાં વહેંચી રહી છે. આ ઘટનાએ દુનિયાભરના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓની ઉત્સુકતા વધારી દીધી છે. લેટેસ્ટ સ્ટડી પરથી જાણવા મળે છે કે આફ્રિકા ખંડમાં એક મોટી તિરાડ પડી રહી છે. આ વિભાજન ઈસ્ટ આફ્રિકન રિફ્ટ (EAR) ની સાથે થઈ રહ્યું છે, જ્યાં ખંડનો સોમાલિયન પ્લેટ વાળો પૂર્વી હિસ્સો મોટી નુબિયન પ્લેટથી અલગ થઈ રહ્યો છે. સ્ટડી જણાવે છે કે આ તિરાડથી આગળ જતાં જમીનના બે મોટા ભાગો વચ્ચે એક નવો મહાસાગર બનશે.
ધીરે-ધીરે વધી રહી છે તિરાડ
વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે તિરાડ પડવાની પ્રક્રિયા હાલમાં ધીમી છે પરંતુ તે સતત થઈ રહી છે. તેને સંપૂર્ણ રીતે તૂટવામાં લાખો વર્ષો લાગશે. સ્ટડી દર્શાવે છે કે દર વર્ષે આમાં કેટલાક મિલીમીટરની હલચલ થઈ રહી છે. નુબિયન અને સોમાલિયન પ્લેટો ઉત્તર અરેબિયન પ્લેટથી અલગ થઈ રહી છે, જેના કારણે Y આકારની રિફ્ટિંગ સિસ્ટમ બની રહી છે. આ પ્લેટો ઇથોપિયાના અફાર ક્ષેત્રમાં મળે છે, જેને ‘ટ્રિપલ જંક્શન’ કહેવામાં આવે છે. આ ધરતી પરની એ દુર્લભ જગ્યાઓમાંથી એક છે જ્યાં ત્રણ ટેક્ટોનિક રિફ્ટ મળે છે. આમાં ઇથોપિયન, રેડ સી અને ગલ્ફ ઓફ એડન રિફ્ટ સામેલ છે.
પ્લેટો વચ્ચે જવા લાગશે સમુદ્રનું પાણી
વર્જિનિયા ટેકની જીઓફિઝિસ્ટ ડી સારા સ્ટેમ્પ્સે જણાવ્યું છે કે તિરાડ વધવાનો દર ઉત્તરમાં સૌથી ઝડપી છે, તેથી સૌથી પહેલા ત્યાં જ મહાસાગરનું નિર્માણ થશે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, ઇથોપિયાના અફાર વિસ્તારમાં ધરતીનું ઉપરનું પડ પહેલેથી જ પાતળું છે. અહીં જમીનનો કેટલોક હિસ્સો સમુદ્રની સપાટીથી નીચે છે, જેમાં તિરાડની બે ભુજાઓ લાલ સમુદ્ર અને એડનની ખાડીમાં પહેલેથી જ ડૂબી ગઈ છે. એકવાર જ્યારે તેમને જોડતી ખીણ ઘણી નીચે જતી રહેશે તો અલગ થઈ રહેલી પ્લેટો વચ્ચે સમુદ્રનું પાણી ઝડપથી જવા લાગશે. આ પ્રક્રિયાથી એક નવો મહાસાગર બેસિન નિર્માણ પામશે.
રિપોર્ટ અનુસાર, દર વર્ષે પ્લેટો એકબીજાથી લગભગ 0.28 ઇંચ દૂર જઈ રહી છે. આ ઝડપે આખા મહાસાગર બેસિનને ભરવામાં લાખો વર્ષો લાગશે. જોકે, આ તિરાડ ભૂકંપ અને જ્વાળામુખી દ્વારા જીવન પર જલ્દી અસર કરી શકે છે. પૃથ્વીનું ઉપરનું પડ 15-20 ટેક્ટોનિક પ્લેટોનું બનેલું છે જે ધીરે-ધીરે નીચે પીગળેલા મેગ્મા મેન્ટલ ઉપર તરે છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે અફાર વિસ્તારના નીચે એક ‘મેન્ટલ પ્લમ’ છે. આ ગરમ પદાર્થનો ઉપર ઉઠતો થાંભલો છે જે પૃથ્વીના ઉપરના પડને તોડી રહ્યો છે.
