US Canada Greenland Conflict: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મંગળવારે સોશિયલ મીડિયા પર એક નવો મેપ (નકશો) મૂક્યો છે, જેમાં કેનેડા, ગ્રીનલેન્ડ અને વેનેઝુએલાને અમેરિકાનો હિસ્સો બતાવવામાં આવ્યા છે. આ નકશો એડિટેડ છે, પરંતુ ટ્રમ્પનો ઈરાદો નહીં. કેનેડા આ વાત જાણી ગયું છે કે ગ્રીનલેન્ડ પછી હવે પછીનો નંબર તેનો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનથી કેનેડાના સામાન્ય લોકોમાં ભારે રોષ છે, તેઓ અપમાન અનુભવી રહ્યા છે અને તેઓ ધીમે ધીમે અમેરિકા સામે એક મજબૂત સંકલ્પ સાથે નવી તૈયારીમાં લાગી ગયા છે. કેનેડા, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર તરફથી આવનારી નવી જોખમી માંગણીઓનો સામનો કરવાની તૈયારીમાં વ્યસ્ત છે. કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ ‘અમેરિકી દબદબો ખતમ થઈ ગયો’ કહીને શરૂઆત કરી દીધી છે. કેનેડાના પીએમ માર્ક કાર્નીએ કેનેડાના આગળના રસ્તાઓ વિશે જણાવ્યું અને ચેતવણી આપતા કહ્યું કે “મજબૂત દેશો ઇકોનોમિક ઇન્ટિગ્રેશનને હથિયારની જેમ વાપરી રહ્યા છે, ટેરિફને દબાણ બનાવવા માટે અને સપ્લાય ચેઈનને શોષણ કરવા માટે ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.”
પરંતુ સ્વિત્ઝરલેન્ડના દાવોસમાં વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમમાં માર્ક કાર્નીએ અમેરિકાનું નામ તો ન લીધું, પરંતુ તેમણે પોતાના ભાષણમાં તેને ‘ગ્લોબલ ફ્રેક્ચર’ (વૈશ્વિક ભંગાણ) ગણાવ્યું અને કહ્યું કે “વચ્ચેની તાકાતોએ મળીને કામ કરવું પડશે કારણ કે જો આપણે ટેબલ પર નહીં હોઈએ, તો આપણે મેનૂમાં હોઈશું.” એટલે કે, કેનેડા અને યુરોપિયન દેશોને હવે સમજાઈ રહ્યું છે, જે ભારત વર્ષોથી કહેતું આવ્યું છે. પરંતુ અત્યાર સુધી આ દેશો અમેરિકી દબદબાનો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા હતા અને જ્યારે ટ્રમ્પે લગામ કસી છે, ત્યારે તેમને ‘ગ્લોબલ ઓર્ડર, બીજા દેશોની સાર્વભૌમત્વ, અમીર અને ગરીબ દેશોનો તફાવત’ સમજાઈ રહ્યો છે.
અમેરિકા સામે લડવાની તૈયારીમાં કેનેડા?
કેનેડાએ તેની દક્ષિણી સરહદને મજબૂત કરવા માટે લગભગ એક અબજ ડોલર ખર્ચ્યા છે. હવે તે આવનારા વર્ષોમાં પોતાની ઉત્તરી સરહદની સુરક્ષા માટે અબજો ડોલર વધુ ખર્ચશે. જ્યારે વડાપ્રધાન કાર્નીએ ફરીથી દોહરાવ્યું કે “કેનેડા, ગ્રીનલેન્ડ સાથે મજબૂતીથી ઊભું છે અને ગ્રીનલેન્ડના ભવિષ્યનો નિર્ણય કરવાના તેમના ખાસ અધિકારનું સમર્થન કરે છે.” જોકે તેમણે એમ પણ કહ્યું કે “રશિયા આર્કટિક સુરક્ષા માટે સૌથી મોટું જોખમ બનેલું છે.” તેમણે કહ્યું, “અમે અમારા NATO સહયોગીઓ સાથે કામ કરી રહ્યા છીએ, જેમાં નોર્ડિક બાલ્ટિકના ૮ દેશો પણ સામેલ છે, જેથી ગઠબંધનના ઉત્તરી અને પશ્ચિમી છેડાઓને વધુ સુરક્ષિત કરી શકાય, જેમાં ઓવર-ધ-હોરાઇઝન રડાર, સબમરીન, વિમાનો અને જમીન પર, બરફ પર સૈનિકોમાં અભૂતપૂર્વ રોકાણ સામેલ છે.” તાજેતરના મહિનાઓમાં કેનેડાએ સંરક્ષણ, અને ખાસ કરીને આર્કટિકની સુરક્ષાને લઈને પોતાની નવી પ્રતિબદ્ધતા બતાવવા પર ભાર મૂક્યો છે.
વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ આર્કટિકમાં જોખમો માટે પ્રારંભિક ચેતવણી રડાર કવરેજ આપવા માટે “ઓવર-ધ-હોરાઇઝન” રડાર સિસ્ટમ માટે ૪ અબજ ડોલરથી વધુનું ફંડ આપવાનું વચન આપ્યું છે. તેમણે આવનારા વર્ષોમાં આર્કટિકમાં એક વિશાળ સેના સાથે સતત મિલિટરી હાજરી વધારવાનું પણ વચન આપ્યું છે. પરંતુ કેનેડા સાથે મુશ્કેલી એ છે કે જે અમેરિકા સાથે પોતાની સૌથી લાંબી સરહદનો તે અત્યાર સુધી સૌથી વધુ ફાયદો ઉઠાવતું હતું, તે સરહદ તેના માટે સૌથી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. કેનેડા, અમેરિકા સાથે વિશ્વની સૌથી મોટી જમીની સરહદ વહેંચે છે, આ ઉપરાંત તે બીજી તરફ ગ્રીનલેન્ડ સાથે વિશ્વની સૌથી મોટી દરિયાઈ સરહદ શેર કરે છે.
કેનેડા માટે કેમ મહત્વનું છે ગ્રીનલેન્ડ?
ગ્રીનલેન્ડ, કેનેડા અને અમેરિકા બંને માટે મહત્વનું છે. છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી ગ્રીનલેન્ડની સુરક્ષા માટે કેનેડાએ NATO દેશો અને NORAD (નોર્થ અમેરિકન એરોસ્પેસ ડિફેન્સ કમાન્ડ) સાથે મળીને ઓપરેશનલ ડિફેન્સ પ્લાનિંગ કર્યા છે, જેમાં આ અઠવાડિયે ગ્રીનલેન્ડમાં એક NORAD મિશન પણ સામેલ છે. NORAD એ એક નિવેદનમાં પુષ્ટિ કરી છે કે, કોન્ટિનેન્ટલ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડાના બેઝ પરથી ઓપરેટ થતા એરક્રાફ્ટ, ગ્રીનલેન્ડમાં “વિવિધ લાંબા સમયથી પ્લાન કરાયેલી NORAD પ્રવૃત્તિઓને સપોર્ટ કરવા માટે” હશે, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડા, તેમજ કિંગડમ ઓફ ડેનમાર્ક વચ્ચેના કાયમી સંરક્ષણ સહયોગ પર આધારિત છે.
કેનેડાના અધિકારીઓ હાલમાં એ નક્કી કરી શક્યા નથી કે ગ્રીનલેન્ડની રક્ષા માટે સૈનિકો મોકલવા કે નહીં. તેઓ અત્યારે એ વાત પર વિચાર કરી રહ્યા છે કે પ્રતીકાત્મક રીતે સૈનિકોને ગ્રીનલેન્ડ મોકલવાનો નિર્ણય સાચો રહેશે કે નહીં, પરંતુ વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીના દાવોસ ભાષણથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે કેનેડાના સંબંધો ઘણા ખરાબ થવાના છે. આ ઉપરાંત તેમણે આ મહિને ચીનની પણ મુલાકાત લીધી છે. તેમણે અમેરિકાને સંદેશ અને સંકેત બંને આપી દીધા છે કે કેનેડા પાસે વિકલ્પો છે. એવામાં જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વધારે આગળ વધે છે, તો અમેરિકા પોતાનો પડોશી દેશ ગુમાવી શકે છે.
