US Iran Ceasefire Agreement: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બુધવારે (૦૮ એપ્રિલ, ૨૦૨૬) ઈરાન સાથે સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) ની જાહેરાત કરી દીધી છે. જંગના ૪૦ દિવસ બાદ બંને દેશો સીઝફાયર પર સહમત થયા છે. આ પહેલા ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે ડેડલાઈન પૂરી થતા પહેલા જો ઈરાન સીઝફાયર નથી કરતું તો તેના પાવર પ્લાન્ટ અને પાયાની સુવિધાઓને નિશાન બનાવવામાં આવશે. આવો જાણીએ અત્યાર સુધીના મોટા અપડેટ્સ શું છે-
૧. ટ્રમ્પે ઈરાન તરફથી રજૂ કરવામાં આવેલા ૧૦ મુદ્દાના શાંતિ પ્રસ્તાવને વ્યવહારુ ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ, પુલો અને અન્ય માળખાગત સુવિધાઓને નિશાન બનાવવાનું ટાળશે. મિડલ ઈસ્ટમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે ૧૦ એપ્રિલે ઈસ્લામાબાદમાં મીટિંગ થશે.
૨. રાજદ્વારી પ્રયાસોમાં તેજી આવવા છતાં જમીની સ્તરે અનિશ્ચિતતા અને હિંસા ચાલુ રહી. ઈરાને સીઝફાયર સમજૂતીનો સ્વીકાર કરી લીધો છે, પરંતુ ખાડી વિસ્તારમાં હુમલાની આશંકા બનેલી રહી. વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા સીઝફાયર પર સહમતિ દર્શાવવા છતાં, ઈઝરાયેલી સેનાએ ઈરાન પર હુમલા ચાલુ રાખ્યા.
૩. ટ્રમ્પે જાહેરાત કરતા કહ્યું, ‘હું આજે રાત્રે ઈરાન પર મોકલવામાં આવી રહેલા વિનાશક બળને રોકી રહ્યો છું અને જો ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને સંપૂર્ણ રીતે, તરત જ અને સુરક્ષિત રીતે ખોલવા માટે સહમત થાય છે તો હું બે અઠવાડિયાના સમયગાળા માટે ઈરાન પર બોમ્બમારો અને હુમલા સ્થગિત કરવા સહમત છું.’
૪. ઈરાને કહ્યું, ‘જો તેના પર હુમલા રોકી દેવામાં આવે તો અમારી શક્તિશાળી સશસ્ત્ર સેનાઓ પોતાના રક્ષણાત્મક અભિયાન બંધ કરી દેશે.’ ઈરાને એ પણ કહ્યું કે તે અમેરિકાના ૧૫ મુદ્દાના પ્રસ્તાવ પર આધારિત વાર્તાની વિનંતી પર વિચાર કરી રહ્યું છે. સાથે જ વોશિંગ્ટન દ્વારા ઈરાનની ૧૦ મુદ્દાની યોજનાને વાર્તાના માળખા તરીકે સ્વીકારવા પર પણ વિચાર કરી રહ્યું છે.’
૫. તેહરાને આગળ કહ્યું કે બે અઠવાડિયાના સમયગાળા માટે, ઈરાનના સશસ્ત્ર દળોના સંકલન અને તકનીકી મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં રાખતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત અવરજવર શક્ય બનશે.
૬. ઈરાને આને તેહરાનની જીત ગણાવી અને તેની સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદે કહ્યું કે ટ્રમ્પે દુશ્મનાવટ સમાપ્ત કરવા માટે ઈરાનની શરતો માની લીધી છે. જોકે, વ્હાઇટ હાઉસે જવાબ આપ્યો કે વાસ્તવિકતા એ છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને અમેરિકન સેનાએ ઈરાનને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવા માટે મજબૂર કર્યું હતું.
૭. વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે ઇઝરાયેલ ઈરાન વિરુદ્ધ બોમ્બમારો રોકવા માટે સહમત થઈ ગયું છે. જોકે, ઈઝરાયેલી સૈન્ય અધિકારીઓએ કહ્યું કે દેશ હજુ પણ હુમલા કરી રહ્યો છે. તેલ અવીવ તરફથી ઔપચારિક નિવેદનની રાહ જોવાઈ રહી છે.
૮. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સીઝફાયરની જાહેરાત થઈ ચૂકી છે, તેમ છતાં સાઉદી અરેબિયા, બહેરીન અને કુવૈત સહિત ખાડી વિસ્તારમાં મિસાઈલ એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યા.
૯. સમાચારો મુજબ, ઈરાનની લાંબા ગાળાની શાંતિ યોજનામાં ઓમાન સાથેના સંકલનમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ટેક્સ લગાવવાનો સમાવેશ થાય છે. તેહરાનનું કહેવું છે કે આ આવકનો ઉપયોગ પુનઃનિર્માણ માટે કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે ઈરાનની શરતોમાં આ વિસ્તારમાંથી અમેરિકન લડાયક દળોની વાપસી, પ્રતિબંધો હટાવવા અને તેની જપ્ત કરેલી સંપત્તિઓ મુક્ત કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
૧૦. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફે કહ્યું કે યુદ્ધવિરામમાં ઈઝરાયેલ અને હિઝબુલ્લાહ પાસે લેબનાનમાં લડાઈ રોકવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. તેમણે ઈરાન અને અમેરિકાના પ્રતિનિધિમંડળને શુક્રવારે ઈસ્લામાબાદમાં મળવા માટે આમંત્રણ આપ્યું છે અને સ્થાયી શાંતિ તથા આગામી દિવસોમાં વધુ સારા સમાચાર મળવાની કામના કરી છે.
