US Iran Peace Proposal: અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે ૪૦ દિવસથી છેડાયેલા ભીષણ યુદ્ધ પર આખરે બ્રેક લાગી ગઈ છે. યુએસ-ઈરાન વચ્ચે ૧૪ દિવસના સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) પર સહમતિ બની ગઈ છે. સમજૂતી હેઠળ તેહરાન પોતાની શરતો પર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખોલવા માટે તૈયાર થઈ ગયું છે. બીજી તરફ વ્હાઇટ હાઉસે ઈરાન વિરુદ્ધ અમેરિકન અભિયાનને ‘જીત’ ગણાવી છે અને કહ્યું કે સૈન્ય સિદ્ધિઓએ રાજદ્વારી વાતચીત માટે રસ્તો બનાવ્યો છે. આખરે ટ્રમ્પ અને ઈરાન કઈ શરતો હેઠળ યુદ્ધ વિરામ માટે રાજી થયા છે, આવો જાણીએ.
પાકિસ્તાનની શું ભૂમિકા?
અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના થોડા કલાકો પહેલા જ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ધમકી આપી હતી કે જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવામાં નહીં આવે તો ઈરાનના બ્રિજ, પાવર પ્લાન્ટ્સ અને પાયાના માળખાઓને તબાહ કરી દેવામાં આવશે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફ અને ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરે બંને પક્ષો વચ્ચે છેલ્લી કેટલીક કલાકોમાં ડીલ કરાવી. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં બંનેનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. સાથે જ શહેબાઝ શરીફે એક્સ (X) પર પોસ્ટ કરીને ૧૦ એપ્રિલે ઈસ્લામાબાદમાં બંને દેશો વચ્ચે ઔપચારિક વાતચીતની વાત કહી છે.
સીઝફાયર માટે ઈરાનની શરતો
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ નિવેદન જારી કરીને કહ્યું કે જો ઈરાન વિરુદ્ધના હુમલાઓને સંપૂર્ણ રીતે રોકી દેવામાં આવે તો ઈરાનની સેના પોતાની રક્ષણાત્મક કાર્યવાહી બંધ કરી દેશે. સમજૂતી હેઠળ આગામી બે અઠવાડિયા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત માર્ગ ઉપલબ્ધ કરાવશે, પરંતુ આ અવરજવર ઈરાનની સેનાના સંકલન (કોર્ડિનેશન) ને આધીન રહેશે. ઈરાને પાકિસ્તાન દ્વારા ૧૦ મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ અમેરિકાને મોકલ્યો છે, જે ઈસ્લામાબાદમાં સૂચિત બેઠકનો મુખ્ય આધાર હશે.
ઈરાનનો ૧૦ મુદ્દાનો શાંતિ પ્રસ્તાવ
ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા.
પ્રાદેશિક સૈન્ય બેઝ પરથી અમેરિકન સેનાની વાપસી અને ઈઝરાયેલ-ઈરાન સંઘર્ષમાં ભવિષ્યની કાર્યયોજનાનો સમાવેશ.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનનું નિયંત્રણ ચાલુ રાખવું.
ઈરાનને પહોંચાડવામાં આવેલા નુકસાન માટે વળતરની ચુકવણી.
ઈરાનના યુરેનિયમ સંવર્ધનના અધિકારને સ્વીકારવો.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના તમામ પ્રસ્તાવ સમાપ્ત કરવા.
ભવિષ્યમાં ફરી હુમલો ન કરવાની ગેરંટી.
આંતરરાષ્ટ્રીય અણુ ઉર્જા એજન્સી (IAEA) બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સના તમામ પ્રસ્તાવ ખતમ કરવા.
લેબનાનમાં હિઝબુલ્લાહ સહિત તમામ મોરચે યુદ્ધની સમાપ્તિ.
ટ્રમ્પની શરત અને સીઝફાયર પર નિવેદન
ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા ‘ટ્રુથ’ પર પોસ્ટ કરીને લખ્યું, ‘અમને ઈરાન તરફથી ૧૦-મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ મળ્યો છે અને અમારું માનવું છે કે આ વાતચીત શરૂ કરવા માટે વ્યવહારુ આધાર છે.’ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની ઘોષણા કરી છે. બીજી તરફ, ઈરાનની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદે પણ આ સમજૂતીની પુષ્ટિ કરતા તેને પોતાની જીત ગણાવી છે.
