US Israel Iran Conflict: ઈરાનના કેટલાક અધિકારીઓએ અમેરિકા અને અખાતના દેશોને ફરીથી યુદ્ધ શરૂ થવાની આશંકાને ધ્યાનમાં રાખીને ચેતવણી આપી છે. ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનના સુપ્રીમ લીડરના સલાહકાર મોહમ્મદ મોખબરે વિતેલા દિવસોમાં અખાતના દેશોમાં આવેલા અમેરિકી મથકો પર થયેલા ઈરાની હુમલાનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું છે કે “તાજેતરના યુદ્ધમાં સેન્ટકોમ (અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ) ના ભાડાના મથકો પર અમારો જવાબી હુમલો ખૂબ જ સંયમિત હતો પરંતુ આ સંયમ હંમેશા માટે નહીં રહે.” તેમણે આગળ કહ્યું કે “ઈરાને વર્ષો સુધી આ દેશોને મિત્ર અને ભાઈની જેમ જોયા, પરંતુ તેમણે પોતાની સ્વતંત્રતાને પહેલા જ વેચીને પોતાના દેશ અને ઘરોને ફલસ્તીન અને ઈરાનના દુશ્મનોના હવાલે કરી દીધા.”
ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યોરિટી કાઉન્સિલના સચિવાલય સાથે જોડાયેલા મીડિયા આઉટલેટ નૂરન્યૂઝે એક અજ્ઞાત વરિષ્ઠ સૈન્ય અધિકારીના હવાલાથી ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન પર ફરીથી હુમલો થાય છે તો “તે લક્ષ્યો, જેમને ૪૦ દિવસના યુદ્ધ દરમિયાન કેટલાક કારણોસર નિશાન બનાવવામાં આવ્યા નહોતા, આ વખતે પ્રાથમિક ઓપરેશનલ યાદીમાં હશે.” આ પહેલા ‘ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ’ એ મધ્ય પૂર્વના બે અજ્ઞાત અધિકારીઓના હવાલાથી અહેવાલ આપ્યો છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ ઈરાન પર ફરીથી હુમલાની સંભાવના પર વિચાર કરી રહ્યા છે અને આના માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે. આ હુમલા આગામી અઠવાડિયા સુધી શરૂ થઈ શકે છે. આ બે અધિકારીઓએ નામ ન આપવાની શરતે ‘ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ’ સાથે વાત કરી. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની આ તૈયારીઓ યુદ્ધવિરામ પછીથી અત્યાર સુધીની સૌથી વ્યાપક સૈન્ય તૈયારીઓ છે.
અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રીએ આ અઠવાડિયે અમેરિકી કોંગ્રેસના સાંસદોને જણાવ્યું કે પેન્ટાગોન પાસે વિવિધ પરિસ્થિતિઓ માટે યોજનાઓ હાજર છે- જેમાં જરૂર પડ્યે યુદ્ધને ફરી શરૂ કરવું અને ક્ષેત્રમાંથી સેનાને ઓછી કરવી કે પાછી બોલાવવી પણ સામેલ છે. ‘ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ’ એ અમેરિકી અધિકારીઓના હવાલાથી જણાવ્યું કે જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હુમલો કરવાનો નિર્ણય લે છે, તો એક વિકલ્પ ઈરાનના સૈન્ય મથકો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભારે બોમ્બમારો છે, જ્યારે બીજો વિકલ્પ એક જમીની અભિયાન છે જેમાં ઈરાનના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડારને હટાવવાની કોશિશ કરવામાં આવશે. માનવામાં આવે છે કે આ ભંડાર ૧૨ દિવસના યુદ્ધ દરમિયાન પરમાણુ મથકો પર થયેલા બોમ્બમારા પછી કાટમાળ નીચે દબાયેલા છે.
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની સંભવિત સૈન્ય કાર્યવાહીને લઈને અટકળો ત્યારે વધુ વધી ગઈ જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની તાજેતરની ચીન યાત્રા અને ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે મુલાકાત છતાં ઈરાન યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કોઈ નક્કર પરિણામ ન નીકળ્યું. મંગળવારે ચીન રવાના થતા પહેલા ટ્રમ્પે એકવાર ફરી ઈરાનને ચેતવણી આપી કે તેણે અમેરિકા સાથે કરાર કરવો જ પડશે નહિતર તેને ‘નષ્ટ’ કરી દેવામાં આવશે. સોમવારે તેમણે ઈરાન સાથે થયેલા યુદ્ધવિરામને બહુ નાજુક ગણાવ્યો. આ નિવેદનો પછી ઈરાનની સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બગર ગાલિબાફે કહ્યું કે ઈરાની સશસ્ત્ર દળો “બીજા પક્ષની આક્રમકતા” નો જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે. તેમણે એક્સ પર લખ્યું, “ખોટી વ્યુહરચના અને ખોટા નિર્ણયોના હંમેશા ખોટા પરિણામો આવે છે. અમે દરેક વિકલ્પ માટે તૈયાર છીએ. અમે તેમને હેરાન કરી દઈશું.”
પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી અચાનક પહોંચ્યા તેહરાન
આ દરમિયાન ઈરાનની સત્તાવાર સમાચાર એજન્સી આઈએઆરએનએ એ જણાવ્યું છે કે પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવી “પૂર્વ સૂચના વગર” તેહરાન પહોંચ્યા છે. બીબીસી ફારસીના જણાવ્યા મુજબ આઈએઆરએનએ એ પોતાના સૂત્રોના હવાલાથી જણાવ્યું છે કે મોહસિન નકવી થોડા કલાકો પહેલા તેહરાન પહોંચ્યા છે અને તેઓ ઈરાનના કેટલાક અધિકારીઓને મળવાના છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વર્તમાન યુદ્ધવિરામમાં પાકિસ્તાન મધ્યસ્થતા કરી રહ્યું છે અને તેણે એકવાર શાંતિ વાર્તા માટે વરિષ્ઠ ઈરાની અને અમેરિકી અધિકારીઓની યજમાની પણ કરી હતી. જોકે આ શાંતિ વાર્તા અત્યાર સુધી કોઈ પરિણામ સુધી પહોંચી શકી નથી.
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા મતભેદોના કારણે આ વાર્તાઓનો બીજો દોર આયોજિત કરી શકાયો નહીં. પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રીએ એક મહિના પહેલા સેના પ્રમુખ ફીલ્ડ માર્શલ આસિમ મુનીર સાથે ઈરાનની યાત્રા કરી હતી.
‘યુરોપિયન દેશો ઈરાન સાથે કરી રહ્યા છે વાત’
ઈરાની સરકારી ટેલિવિઝને જણાવ્યું છે કે યુરોપિયન દેશો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પોતાના જહાજોને પસાર થવાની પરવાનગી આપવા અંગે ઈરાન સાથે વાતચીત કરી રહ્યા છે. ઈરાન ટેલિવિઝન ન્યૂઝ નેટવર્ક અને ઈરાની બ્રોડકાસ્ટિંગ કોર્પોરેશને આ સમાચાર આપ્યા છે. આમાં યુરોપિયન દેશોના નામ લીધા વિના કહેવામાં આવ્યું છે, “પૂર્વી એશિયાઈ દેશો, ખાસ કરીને ચીન, જાપાન અને પાકિસ્તાનથી જહાજો પસાર થયા પછી, આજે અમને જાણકારી મળી છે કે યુરોપિયન દેશોએ પણ પોતાના જહાજો માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની પરવાનગી મેળવવા માટે રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ નૌસેના સાથે વાતચીત શરૂ કરી દીધી છે.”
ઈરાને ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સાથે યુદ્ધ શરૂ થયા પછીથી આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગને લગભગ બંધ કરી દીધો છે. આ જળમાર્ગ પર ઈરાનના નિયંત્રણોએ દુનિયાભરના તેલ અને ગેસના બજાર પર ઊંડી અસર પાડી છે. સામાન્ય દિવસોમાં તેલ અને એલએનજીના વૈશ્વિક નિકાસનો લગભગ પાંચમો હિસ્સો આ જ દરિયાઈ માર્ગેથી થઈને પસાર થતો રહ્યો છે. આની સાથે જ ઘણી અન્ય જરૂરી વસ્તુઓ પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી થઈને પસાર થાય છે.
