Venezuela Earthquake: વેનેઝુએલામાં બુધવારે સાંજે આવેલા બે શક્તિશાળી ભૂકંપમાં અત્યાર સુધીમાં ૩૨ લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ ગઈ છે. વળી ઓછામાં ઓછા ૭૦૦ લોકો ઘાયલ થયા હોવાની વાત સરકારે જણાવી છે. દેશના ઘણા ભાગોમાં આ ભૂકંપથી ભારે તબાહી મચી છે. દેશના કાર્યવાહક રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગેઝે ઇમરજન્સીની જાહેરાત કરી દીધી છે અને ચેતવણી આપી છે કે મરનારાઓની સંખ્યા વધી શકે છે. કેટલીક એજન્સીઓએ મરનારાઓની સંખ્યા એક લાખ સુધી પહોંચવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે. આ તબાહી પછી સવાલ પૂછવામાં આવી રહ્યો છે કે આખરે વેનેઝુએલામાં મચેલી આ તબાહી પાછળનું કારણ શું છે.
વેનેઝુએલામાં ભૂકંપ આવવાનું કારણ તેની ભૌગોલિક સ્થિતિ છે. વેનેઝુએલા એક એવા વિસ્તારમાં છે, જ્યાં ભૂકંપનું જોખમ હંમેશા ખૂબ વધારે બનેલું રહે છે. ખરેખર અહીં બે ટેક્ટોનિક પ્લેટો- કેરેબિયન અને સાઉથ અમેરિકન એકબીજાને મળે છે. અહીં હોવાના કારણે વેનેઝુએલા હંમેશા ભૂકંપના ગંભીર જોખમમાં રહે છે. બુધવારે સાંજે પણ આ ક્ષેત્રમાં કંઈક એવું થયું, જે તબાહીનું કારણ બની ગયું.
બુધવારના ભૂકંપનું કારણ શું છે
યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) ના જણાવ્યા અનુસાર, બુધવારે સાંજે વેનેઝુએલામાં ૭ થી વધુ તીવ્રતાના બે ભૂકંપોમાંથી બીજો અને વધુ શક્તિશાળી ભૂકંપ આ પ્લેટો (કેરેબિયન અને સાઉથ અમેરિકન ટેક્ટોનિક પ્લેટ) ની સરહદ નજીક છીછરી સ્ટ્રાઈક-સ્લિપ ફોલ્ટિંગના કારણે આવ્યો છે.
બુધવારના ભૂકંપનું કારણ બનેલી સ્ટ્રાઈક-સ્લિપ ફોલ્ટિંગ ત્યારે થાય છે, જ્યારે ફોલ્ટ એટલે કે પ્લેટો વચ્ચેની તિરાડો આડી ખસે છે. આ હલચલ ઝડપી હોય છે તો ભૂકંપ આવે છે. બુધવારે સાંજે આ પ્લેટોમાં હલચલના કારણે ૭.૧ પછી ૭.૫ ની ખૂબ જ વધારે તીવ્રતાનો ભૂકંપ વેનેઝુએલામાં આવ્યો છે.
Video circulating from La Guaira, Venezuela, showing the aftermath of the devastation caused by powerful earthquakes.
Thousands of people are feared dead in the earthquakes, according to the USGS. pic.twitter.com/GRAVkYduXT
— Open Source Intel (@Osint613) June 25, 2026
દુર્લભ છે બેવડા ભૂકંપ
USGS નો અહેવાલ કહે છે કે સામાન્ય રીતે આને નકશા પર બિંદુઓ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે પરંતુ આ કદના ભૂકંપોને એક મોટા ફોલ્ટ એરિયા પર ખસવા (સ્લિપ) તરીકે જણાવવું વધુ યોગ્ય છે. વેનેઝુએલાના બેવડા ભૂકંપ એક જટિલ, રપ્ચર ઇન્ટરેક્શન પ્રક્રિયા તરફ ઇશારો કરે છે. આનાથી આફ્ટરશોક્સ (ભૂકંપ પછીના આંચકા) ની સંભાવના બનેલી છે.
વેનેઝુએલામાં એક મિનિટ કરતાં પણ ઓછા સમયમાં બે વાર ભૂકંપ આવ્યો, જેમાં બીજી વાર વધુ તીવ્ર આંચકા આવ્યા. આને ભૂકંપની દુર્લભ ઘટના માનવામાં આવે છે, જેને ‘અર્થક્વેક ડબલેટ’ કહે છે. અર્થક્વેક ડબલેટ ત્યારે થાય છે, જ્યારે એક સરખી તીવ્રતા (મેગ્નિટ્યુડ) ના બે મોટા ભૂકંપ માત્ર થોડી સેકન્ડોમાં એક જ ફોલ્ટ પર અથવા એકબીજા સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા બે ફોલ્ટ પર આવે છે.
ડબલેટ હોય છે ખતરનાક
સામાન્ય ભૂકંપના સિક્વન્સમાં એક શક્તિશાળી મુખ્ય ભૂકંપ પછી તેનાથી ખૂબ નબળા આંચકા એટલે કે આફ્ટરશોક આવે છે. આ સામાન્ય રીતે દુનિયાભરમાં અનુભવાય છે. ડબલેટમાં આનાથી ઉલટું બીજો ભૂકંપ પહેલા કરતાં પણ વધુ ખતરનાક હોય છે, જે મોટી તબાહીનું કારણ બને છે. વેનેઝુએલાના કિસ્સામાં આ જ જોવામાં આવ્યું છે.
વેનેઝુએલામાં ભૂકંપે ખાસ કરીને રાજધાની કારાકસને પ્રભાવિત કરી છે. રાજધાનીમાં ઘણી ઊંચી ઇમારતો ધરાશાયી થઈ ગઈ અને મુખ્ય હવાઈ મથકને બંધ કરવું પડ્યું. ઇમારતોના કાટમાળના ઊંચા-ઊંચા ઢગલા બની ગયા છે. આને હટાવવામાં ઘણો સમય લાગશે, એવામાં આગામી દિવસોમાં જાનમાલના નુકસાનનો વ્યાપ સ્પષ્ટ થશે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) એ મરનારાઓની સંખ્યા ૧૦,૦૦૦ થી ૧,૦૦,૦૦૦ ની વચ્ચે હોવાનો અંદાજ લગાવ્યો છે. સંસ્થાએ કહ્યું છે કે જે સ્કેલ પર તબાહી થઈ છે, તેનાથી આગામી દિવસોમાં જ્યારે કાટમાળ હટશે ત્યારે ઝડપથી મરનારાઓની સંખ્યા વધી શકે છે.
