Gilgit-Baltistan Sovereignty: ભારતે શનિવારે પાકિસ્તાન દ્વારા ૭ જૂનના રોજ ‘ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન વિધાનસભા’ની ચૂંટણી યોજવાની યોજના પર સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે.
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં ‘જનરલ એસેમ્બલી’ અને ‘ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન વિધાનસભા’ શબ્દોને અવતરણ ચિહ્નોમાં દર્શાવ્યા છે. આ વિધાનસભા પાકિસ્તાનના નિયંત્રણ હેઠળના ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન ક્ષેત્રની એક સદનીય ધારાસભા છે.
ભારત સમગ્ર જમ્મુ-કાશ્મીર પર પોતાના દાવા હેઠળ આ ક્ષેત્રને પણ પોતાનો હિસ્સો માને છે. ૨૦૧૯માં જારી કરાયેલા નકશામાં ગૃહ મંત્રાલયે ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખનો ભાગ દર્શાવ્યો હતો.
વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે આ ચૂંટણીઓ ‘ભારતના એવા ક્ષેત્રોમાં યોજવામાં આવી રહી છે, જેના પર પાકિસ્તાને ગેરકાયદેસર અને બળજબરીથી કબજો જમાવ્યો છે’ અને પુનરોચ્ચાર કર્યો કે આ ક્ષેત્ર ભારતનો અભિન્ન હિસ્સો છે.
નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘ભારત સરકારે પોતાનું સુસ્પષ્ટ વલણ ફરીથી દોહરાવ્યું છે કે જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખના સંપૂર્ણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો, જેમાં કહેવાતા ‘ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન’નો પણ સમાવેશ થાય છે, તે ૧૯૪૭માં જમ્મુ-કાશ્મીરના ભારતમાં થયેલા સંપૂર્ણ, કાયદેસર અને અપરિવર્તનીય વિલીનીકરણના પરિણામે ભારતનો અભિન્ન અને અવિભાજ્ય અંગ છે.‘
વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી જેવા પગલાઓ દ્વારા પાકિસ્તાન ‘ગેરકાયદેસર રીતે કબજે કરેલા વિસ્તારોમાં થઈ રહેલા ગંભીર માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનો, રાજકીય દમન, આર્થિક શોષણ અને સ્વતંત્રતાના અધિકારથી વંચિત રાખવા’ જેવા મૂળ મુદ્દાઓને છુપાવી શકતું નથી.
નવી દિલ્હીએ એમ પણ કહ્યું કે તે પાકિસ્તાન દ્વારા તેના ગેરકાયદેસર કબજા હેઠળના વિસ્તારોમાં કોઈપણ પ્રકારના ભૌતિક ફેરફાર લાવવાની કોશિશોને સ્પષ્ટપણે નકારે છે. ભારતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવા પગલાં એ તથ્યને છુપાવી શકતા નથી કે પાકિસ્તાન હજુ પણ ભારતીય વિસ્તારો પર ગેરકાયદેસર કબજો જમાવી બેઠું છે, જે તેણે ખાલી કરી દેવો જોઈએ.
ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં થતી રાજકીય પ્રવૃત્તિઓને લઈને ભારત અગાઉ પણ વાંધો ઉઠાવતું રહ્યું છે.
૨૦૨૩માં ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે તેણે પાકિસ્તાનમાં તત્કાલીન અમેરિકી રાજદૂત ડોનાલ્ડ બ્લોમની ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન મુલાકાતને લઈને પોતાની ‘ચિંતાઓ’ વ્યક્ત કરી હતી. ભારતે તે સમયે ભારતમાં અમેરિકી રાજદૂત એરિક ગાર્સેટીની ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન મુલાકાતની સરખામણી જી-૨૦ કાર્યક્રમ માટે શ્રીનગર પહોંચેલા અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળ સાથે કરવા બદલ પણ વાંધો નોંધાવ્યો હતો.
વર્ષ ૨૦૨૦માં ભારતે પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટના તે આદેશનો પણ વિરોધ કર્યો હતો, જેમાં ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં ચૂંટણી યોજવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. ત્યારે ભારતે કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાનની સંસ્થાઓને તે વિસ્તારો પર કોઈ અધિકાર નથી, જેના પર તેણે ‘ગેરકાયદેસર અને બળજબરીથી કબજો’ કરી રાખ્યો છે.
જાન્યુઆરી ૨૦૧૯માં પાકિસ્તાનની સર્વોચ્ચ અદાલતે ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનની બંધારણીય સ્થિતિ સાથે જોડાયેલા એક લેખિત આદેશમાં સ્પષ્ટપણે પોતાના અધિકારક્ષેત્રનો વિસ્તાર આ ક્ષેત્ર સુધી કરી દીધો હતો. તે સમયે પણ ભારતે તેનો વિરોધ કર્યો હતો.
