Coimbatore Textile City: અંગ્રેજો જ્યારે ભારતમાં આવ્યા હતા, તેની પહેલા પણ અહીં કપડાની વણાઈ (Textile Weaving) થતી હતી. જોકે, આ ઘરેલું સ્તર પર થતું હતું. કપાસ (Cotton) અને રેશમ (Silk) ના દોરા બનાવવામાં આવતા હતા. તે જ દોરાઓથી હાથશાળ પર કપડાની વણાઈ (Weaving) થતી હતી. અંગ્રેજોના આવ્યા પછી અહીં આધુનિક કાપડ મિલ ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં લગાવવામાં આવી હતી. તેથી ક્યારેક કાનપુર દેશની ટેક્સટાઈલ કેપિટલ (Textile Capital) કહેવાતું હતું. લોકો તેને મેન્ચેસ્ટર ઓફ ધ ઈસ્ટ (Manchester of the East) ના નામથી પણ બોલાવતા હતા. પણ, આજે ભારતની ટેક્સટાઈલ સિટીના નામથી ઓળખાય છે દક્ષિણ ભારતનું કોયમ્બતૂર (Coimbatore).
ટેક્સટાઈલ સિટી કેમ કહેવાય છે?
તમિલનાડુનું એક મુખ્ય શહેર છે કોયમ્બતૂર. તેને ભારતની ટેક્સટાઈલ સિટી એટલા માટે કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તે દેશમાં કોટન યાર્નનું સૌથી મોટું પ્રોડક્શન હબ છે. ત્યાં અસંખ્ય ટેક્સટાઈલ મિલ્સ, સ્પિનિંગ યુનિટ્સ, ગાર્મેન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેન્ટર છે. ત્યારે તો આજે આ શહેર દેશના ટેક્સટાઈલ એક્સપોર્ટ હબમાંનું એક બની ગયું છે. આ શહેરની આબોહવા કાપડ ફેક્ટરી માટે બિલકુલ માફક છે. ત્યાં ટેક્સટાઈલ ઈન્ડસ્ટ્રી માટે કુશળ લોકો પણ સરળતાથી મળી જાય છે. સાથે જ એક મજબૂત ઔદ્યોગિક આધાર તેને ભારતના ટેક્સટાઈલ સેક્ટર માટે એક અગ્રણી કેન્દ્ર બનાવે છે.
દરેક ઘરમાં થાય છે કાપડનું કામ
કોયમ્બતૂરમાં એવું કહીએ કે દરેક ઘરમાં કાપડનું કામ થાય છે. ત્યાં હજારો સ્પિનિંગ મિલ્સ છે. ગલી-મહોલ્લામાં ત્યાં તમને પાવર લૂમ્સ અને ગાર્મેન્ટ યુનિટ્સ જોવા મળી જશે. ત્યાં ખૂબ મોટી માત્રામાં કોટન યાર્ન, નિટવેર, ફેબ્રિક્સ અને હોમ ટેક્સટાઈલ્સનું ઉત્પાદન થાય છે. તેને ભારતીય બજારોની સાથે-સાથે દુનિયાભરના બજારોમાં મોકલવામાં આવે છે.
કપાસના દોરાનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક
આજના તારીખમાં કોયમ્બતૂર ભારતના ટોચના કોટન યાર્ન કે કપાસના દોરાના ઉત્પાદકોમાંનું એક છે. ત્યાંથી તમિલનાડુ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને અન્ય ટેક્સટાઈલ હબને સુતરાઉ દોરાની સપ્લાય થાય છે. ત્યાંના દોરા ક્વોલિટીમાં પણ ઉત્તમ હોય છે. તેથી તેનાથી મોટા ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગ અને એક્સપોર્ટ-ઓરિએન્ટેડ ફેક્ટરીઓને આનાથી મોટો સપોર્ટ મળે છે.
મજબૂત ટેક્સટાઈલ ઈકોસિસ્ટમ
કોયમ્બતૂરમાં એક આખું ટેક્સટાઈલ ઈકોસિસ્ટમ છે જેમાં કપાસની ખરીદી, કતાઈ, વણાઈ, રંગાઈ, પ્રિન્ટિંગ અને વસ્ત્ર નિર્માણ બધું જ તે જ ક્ષેત્રમાં થાય છે. આનાથી ઉત્પાદનનો ખર્ચ ઓછો થાય છે અને ટેક્સટાઈલ કંપનીઓ માટે કામની કાર્યક્ષમતા વધે છે.
એક્સપોર્ટ પાવરહાઉસ
આ સમયે કોયમ્બતૂરથી અનેક દેશોને સુતરાઉ દોરા, સુતરાઉ કપડા, ટુવાલ, નિટવેર અને ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલની નિકાસ થાય છે. આ જ કારણ છે કે તે ભારતના વૈશ્વિક ટેક્સટાઈલ વેપાર માટે મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે અને તેની ઔદ્યોગિક અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરે છે. સાથે જ આ શહેરમાં ટેક્સટાઈલ મશીનરી, સ્પેર પાર્ટ્સ, મોટર્સ અને એન્જિનિયરિંગ કોમ્પોનન્ટ્સ પણ ખૂબ બને છે. આનાથી કોયમ્બતૂર એશિયાના સૌથી મોટા ટેક્સટાઈલ મશીનરી નિર્માણ ક્ષેત્રોમાંનું એક બની જાય છે.
કાપડ ઉદ્યોગના મહત્વપૂર્ણ તથ્યો
આ ભારતનો સૌથી જૂનો ઉદ્યોગ છે.
ભારતમાં હજારો વર્ષ પહેલા, સિંધુ ખીણની સભ્યતાના સમયમાં પણ કપડા બનાવવાના પ્રમાણ મળ્યા છે.
આ સમયે આ રોજગાર આપનારું બીજું સૌથી મોટું ક્ષેત્ર છે.
આ દેશની નિકાસમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.
દેશના જીડીપીમાં પણ કાપડ ઉદ્યોગ મોટું કન્ટ્રીબ્યુશન આપે છે.
