અમદાવાદ: ગુજરાત વિધાનસભામાં ‘Gujarat Ease of Doing Business Bill 2026’ બહુમતીથી પસાર થયા બાદ, હવે રાજ્યમાં દુકાનો, મૉલ, રેસ્ટોરન્ટ, હોટેલ, કૅફે, ગૅરેજ અને શોરૂમ 24 કલાક ખુલ્લા રહી શકશે. ‘Gujarat Shops and Establishments Act,’ જેને સામાન્ય રીતે ‘ગુમાસ્તા ધારા’ કહેવામાં આવે છે, સાથે જોડાયેલા કાયદામાં સુધારો વિધાનસભાના ચોમાસુ સત્રના અંતિમ દિવસે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. નવા પ્રાવધાન હેઠળ, પોલીસ અને સ્થાનિક અધિકારીઓ માત્ર કામકાજના કલાકો પર લાગેલી પાબંદીઓના આધારે કમર્શિયલ એસ્ટેબ્લિશમેન્ટ્સને બંધ કરાવી શકશે નહીં. જોકે, દુકાનો અને બિઝનેસે સ્વચ્છતા, ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ અને સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
દુકાનો અને બિઝનેસ માટે શું ફેરફારો થશે?
હાલની વ્યવસ્થા હેઠળ, દુકાનો અને અન્ય કમર્શિયલ એસ્ટેબ્લિશમેન્ટ્સ ખુલવાના સમય પર પાબંદીઓ હતી, પરંતુ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઝોન, હૉસ્પિટલો, નેશનલ હાઈવે, રેલવે સ્ટેશનો, પેટ્રોલ પંપો અને બસ સ્ટેશનો જેવા વિસ્તારો માટે કેટલીક છૂટ આપવામાં આવી હતી. મ્યુનિસિપલ અને સ્ટેટ હાઈવે વિસ્તારમાં, દુકાનોને રાત્રે 2 વાગ્યાથી સવારે 6 વાગ્યા વચ્ચે બંધ રાખવી જરૂરી હતી, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં બંધ કરવાનો સમય રાત્રે 11 વાગ્યાથી સવારે 6 વાગ્યા સુધીનો હતો.
નવા ફેરફારથી આ સમયની પાબંદીઓ દૂર થઈ જાય છે, જેના કારણે દુકાનો અને સ્થળો અઠવાડિયાના કોઈપણ દિવસે 24/7 ચાલી શકશે. જોકે, આ નિયમનો અર્થ એ નથી કે કર્મચારીઓ પાસે સતત કામ કરાવી શકાય. કામના કલાકો, આરામનો સમય, રજા, કામની શરતો અને કર્મચારીઓની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા હાલના કાયદાકીય નિયમો લાગુ રહેશે.
‘ઈઝ ઑફ ડૂઇંગ બિઝનેસ’ પર ધ્યાન
ગુજરાતના ઉદ્યોગ રાજ્યમંત્રી ડૉ. જયરામ ગમિતે કહ્યું કે રાજ્યમાં રેગ્યુલેટરી પ્રક્રિયાઓને સરળ, ઝડપી, પારદર્શક અને ઉદ્યોગ-અનુકૂળ બનાવવા માટે ‘ગુજરાત ઈઝ ઑફ ડૂઇંગ બિઝનેસ બિલ, 2026’ પસાર કરવામાં આવ્યું છે. ગમિતના જણાવ્યા અનુસાર, આ બિલનો હેતુ ઉદ્યોગો અને નાગરિકો પરનો બિનજરૂરી રેગ્યુલેટરી બોજ ઘટાડવો, પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવી, સ્વ-ઘોષણા અને સ્વ-પ્રમાણનને પ્રોત્સાહન આપવું તથા જોખમ-આધારિત અને ટેકનોલોજી-સંચાલિત ગવર્નન્સને મજબૂત બનાવવાનો છે.
આ કાયદો ઓછા જોખમવાળી પ્રવૃત્તિઓ માટે જરૂરી પ્રી-ક્લિયરન્સ અને રૂબરૂ વાતચીતને ઘટાડવા તથા વિશ્વાસ પર આધારિત ગવર્નન્સ સિસ્ટમ તરફ આગળ વધવાનો પણ પ્રયાસ કરે છે. આ બિલ રાજ્યના પાંચ અલગ-અલગ કાયદાઓમાં 12 સુધારા પ્રાવધાનોને એક જ ફ્રેમવર્ક હેઠળ લાવે છે, જેના કારણે કાયદાકીય પ્રક્રિયા સરળ બને છે અને વિધાનસભાનો સમય બચે છે.
બિલ હેઠળ મુખ્ય કાયદાકીય સુધારા
ગુજરાત ફાયર પ્રિવેન્શન એન્ડ લાઇફ સેફ્ટી મેઝર્સ એક્ટ, 2013: આગથી સુરક્ષાના માપદંડોને જોખમ-આધારિત અને પરફોર્મન્સ-ઓરિએન્ટેડ બનાવવામાં આવશે. નિયમોને સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ અને બિલ્ડિંગના પ્રકાર અનુસાર ઢાળવામાં આવશે, જેથી કમ્પ્લાયન્સ કૉસ્ટ ઘટાડી શકાય. ગુજરાત શૉપ્સ એન્ડ એસ્ટેબ્લિશમેન્ટ્સ એક્ટ, 2019: સ્વ-ઘોષણા અને સ્વ-પ્રમાણન દ્વારા રજિસ્ટ્રેશન સરળ બનાવવામાં આવશે. સાથે જ, 24/7 કામકાજની સુવિધા સાથે શ્રમિકોના અધિકારો અને સુરક્ષાનું પણ રક્ષણ કરવામાં આવશે.
ગુજરાત MSME ફૅસિલિટેશન એક્ટ, 2019
માઇક્રો, સ્મૉલ અને મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝેઝ (MSME) માટે ‘રાઇટ ટુ બિઝનેસ’ ફ્રેમવર્કને મજબૂત બનાવવામાં આવશે. સહકારી સમિતિઓ, વીજળી, GIDC અને સિંચાઈ સાથે જોડાયેલા કાયદાઓ સહિત અન્ય આઠ રાજ્ય કાયદાઓને આ ફૅસિલિટેશન ફ્રેમવર્કને અનુરૂપ બનાવવામાં આવ્યા છે.
ગુજરાત મેડિકલ કાઉન્સિલ એક્ટ, 1967
અન્ય રાજ્યોમાં રજિસ્ટર્ડ ડૉક્ટરો માટે સેલ્ફ-ડિક્લેરેશનના આધારે ગુજરાતમાં રજિસ્ટ્રેશન કરવું સરળ બની જશે. આ પગલાનો હેતુ મેડિકલ સેવાઓ અને પ્રોફેશનલ મોબિલિટીને સરળ બનાવવાનો છે.
ગુજરાત રાઇટ ઑફ સિટિઝન્સ ટુ પબ્લિક સર્વિસેઝ એક્ટ, 2013
ટેકનોલોજી પર આધારિત ‘ઑટો-અપીલ’ અને ‘ઑટો-એસ્કેલેશન’ સિસ્ટમ શરૂ કરવામાં આવશે. જો કોઈ સરકારી સેવા અથવા ફરિયાદનું નિરાકરણ નિર્ધારિત સમયગાળામાં નહીં આવે, તો મામલો આપમેળે ઉચ્ચ અધિકારી પાસે જશે.
ગુજરાતની ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પૉલિસી સાથે જોડાણ
ગમિતે કહ્યું કે આ સુધારા ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પૉલિસી 2026 અને રાજ્યના ‘ડેવલપ્ડ ગુજરાત ટુ ડેવલપ્ડ ઇન્ડિયા @2047’ વિઝનને અમલમાં મૂકવામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થશે. તેમણે આ ફેરફારોને તાજેતરમાં ચારેય ક્ષેત્રોમાં આયોજિત વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ સમિટ અને આગામી 11મી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ-2027 સાથે પણ જોડ્યા, જે જાન્યુઆરીમાં ‘ડેવલપ્ડ ગુજરાત: શેપિંગ ગ્લોબલ ફ્યુચર’ થીમ હેઠળ યોજાવાની છે.
મંત્રીએ કહ્યું કે આ બિલ બિનજરૂરી પ્રક્રિયાત્મક જટિલતાઓ દૂર કરવામાં મદદ કરશે અને સાથે એ પણ સુનિશ્ચિત કરશે કે જન સુરક્ષા, શ્રમિકોના અધિકારો અને જન સ્વાસ્થ્ય સાથે કોઈ સમાધાન ન થાય. તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારનો અભિગમ પ્રધાનમંત્રીના ‘રિફોર્મ, પરફોર્મ અને ટ્રાન્સફોર્મ’ મંત્ર અનુસાર છે અને તેનાથી રોકાણ, ઉદ્યોગ અને રોજગાર માટે વધુ અનુકૂળ વાતાવરણ બનાવવામાં મદદ મળશે.
