જાપાનમાં લાંબી ઉંમરનું રહસ્ય શું? 1,07,677 લોકો 100 વર્ષના પાર, પરંતુ ઘટતી જન્મદરથી નવી ચિંતા
Japan Aging Population: લાંબી ઉંમર… માનવીની આ એક એવી ઇચ્છા છે જેને તે હંમેશાથી મેળવવા માંગે છે. ભારતમાં તો સદીઓથી વડીલો ‘લાંબી ઉંમર’ના આશીર્વાદ આપતા જ આવ્યા છે. વિજ્ઞાન પણ આ બાબતમાં પાછળ નથી. ઘણી રિસર્ચ અને શોધ એ જાણવા માટે ચાલી રહી છે કે માનવીની ઉંમર કેવી રીતે વધારી શકાય, એજિંગને કેવી રીતે રોકી શકાય. બાકીની દુનિયાનું ખબર નહીં, પરંતુ જાપાનમાં ‘લાંબી ઉંમર’નો આશીર્વાદ જાણે ફળીભૂત થયો છે. જાપાનમાં 100 વર્ષ અથવા તેનાથી વધુ ઉંમરના લોકોની સંખ્યા પહેલી વખત 1 લાખને પાર પહોંચી ગઈ છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી જાપાનમાં 1,07,677 લોકો 100 વર્ષ કે તેનાથી વધુ ઉંમરના થઈ ચૂક્યા છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે તેમાં લગભગ 88% મહિલાઓ છે. મોટો સવાલ એ છે કે જાપાનની લાઇફસ્ટાઇલમાં એવું કયું રહસ્ય જોડાયેલું છે, જે તેમને ઉંમરની સદી પૂરી કરવાની હિંમત આપી રહ્યું છે? પરંતુ શું લોકોની ઉંમર 100 વર્ષ સુધી પહોંચવી એક દેશ માટે સારા સમાચાર છે? ચાલો આ સમગ્ર મામલાને સમજીએ.
કેવી રીતે ઉંમરની સેન્ચ્યુરી થાય?
આજના સમયમાં 30 કે 35 વર્ષના લોકોમાં હાર્ટ એટેક અથવા મેન્ટલ સ્ટ્રેસના કારણે વધતી બીમારીઓના સમાચાર સામાન્ય બની ગયા છે. લોકો પરેશાન છે કે લાંબી ઉંમરનું રહસ્ય કેવી રીતે સમજવામાં આવે. પરંતુ જાપાનથી આવી રહેલા આ સમાચાર જણાવે છે કે લાંબી ઉંમરનું સિક્રેટ આપણી પાસે જ, આપણી લાઇફસ્ટાઇલમાં છુપાયેલું છે, જેને આપણે ઘણી વખત દોડધામભરી જિંદગીમાં ઇગ્નોર કરી દઈએ છીએ. નોઈડાની કૈલાશ હોસ્પિટલના જેરિયાટ્રિશિયન (વૃદ્ધાવસ્થા સાથે સંબંધિત બીમારીઓના નિષ્ણાત) સિનિયર ફિઝિશિયન, ડૉ. પ્રભાત કુમારે જણાવ્યું હતું કે જો તમે કહો કે કોઈ દવા તમને લાંબી જિંદગી આપી દેશે તો મેડિકલ સાયન્સમાં એવું ક્યાંય નથી. અત્યારે તો તમારી લાઇફસ્ટાઇલ અને રેગ્યુલર હેલ્થ ચેકઅપ્સ, આ બે વસ્તુઓ જ તમને લાંબી ઉંમર મેળવવામાં મદદ કરી શકે છે. સારી લાઇફસ્ટાઇલનો અર્થ છે ડાયટ અને એક્ટિવ રૂટિન.
જાપાનના હેલ્થ મિનિસ્ટર કોનિચિરો યેનોએ કહ્યું, ‘અમે ખૂબ ખુશ છીએ કે આટલા બધા લોકો લાંબી, એક્ટિવ અને હેલ્ધી જિંદગી જીવી રહ્યા છે. તેનો સીધો સંબંધ મેડિકલ ટેક્નોલોજી, હેલ્ધી લાઇફસ્ટાઇલ અને ડાયટ સાથે છે.’
લાંબી ઉંમર લાવે છે અનેક મુશ્કેલીઓ
પ્રથમ નજરે આ કોઈ પણ દેશની એક શાનદાર સિદ્ધિ લાગે છે. લોકો વધુ લાંબું અને સ્વસ્થ જીવન જીવી રહ્યા છે. સારી હેલ્થ સર્વિસિસ, સંતુલિત ખાનપાન અને લાઇફસ્ટાઇલને તેનું મોટું કારણ માનવામાં આવે છે. પરંતુ આ કહાનીનું બીજું પાસું ચિંતાઓ લઈને આવે છે. જાપાનમાં લોકો લાંબું તો જીવી રહ્યા છે, પરંતુ બાળકો ઓછા જન્મી રહ્યા છે. દેશનો પ્રજનન દર 2025માં ઘટીને 1.14 સુધી પહોંચી ગયો, જ્યારે કોઈ દેશની વસ્તીને સ્થિર રાખવા માટે આ દર લગભગ 2.1 હોવો જોઈએ.
એટલે કે જો કોઈ ગામમાં માની લો કે 100 વડીલો છે, પરંતુ તેમની સંભાળ રાખવા અને અર્થવ્યવસ્થા ચલાવવા માટે યુવાનો માત્ર 50 જ બચ્યા છે. આ જ સમસ્યા જાપાન સામે ઊભી થઈ છે. અહીં વડીલોની સંખ્યા વધી રહી છે, કામકાજની ઉંમરના લોકોની સંખ્યા ઘટી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં પેન્શન અને હેલ્થ સર્વિસિસ પર ખર્ચ વધી રહ્યો છે. બીજી તરફ કંપનીઓને કર્મચારીઓની અછતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ બાદ જર્મની અને લગભગ 3 દાયકા પહેલાં ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશો પણ ‘વૃદ્ધ થતા દેશ’ની સમસ્યાનો સામનો કરી ચૂક્યા છે.
જાપાન કેટલું વૃદ્ધ થઈ ચૂક્યું છે?
આજે જાપાનની લગભગ 30% વસ્તી 65 વર્ષ અથવા તેનાથી વધુ ઉંમરની છે. અનુમાન છે કે 2070 સુધી આ આંકડો 40% સુધી પહોંચી શકે છે. એટલે કે દર 10 લોકોમાંથી 4 સિનિયર સિટિઝન છે. જાપાનમાં ઘણા યુવાનો લગ્ન અને બાળકોની જવાબદારીને આર્થિક રીતે મુશ્કેલ માની રહ્યા છે. જાપાન પણ એવા દેશોમાંનો એક છે જ્યાં ‘હસલ-કલ્ચર’ વધુ છે અને કોર્પોરેટ-કલ્ચર ખૂબ હાવી છે. તાજેતરના સર્વેમાં 18થી 34 વર્ષના ઘણા યુવાનોએ કહ્યું કે તેઓ લગ્ન કરવા માંગતા નથી. તેના કારણોમાં વધતો ખર્ચ, કરિયરનું દબાણ અને લાઇફસ્ટાઇલની પ્રાથમિકતાઓ સામેલ છે.
શું આ માત્ર જાપાનની સમસ્યા છે?
આનો જવાબ છે નહીં. યુરોપ, દક્ષિણ કોરિયા, ચીન અને અનેક વિકસિત દેશોમાં પણ વસ્તી ઝડપથી વૃદ્ધ થઈ રહી છે. તેને “એજિંગ સોસાયટી” કહેવામાં આવે છે. તેના મુખ્ય બે કારણો છે. 1. લોકો અગાઉની સરખામણીમાં વધુ લાંબું જીવી રહ્યા છે. 2. બાળકો અગાઉની સરખામણીમાં ઓછા જન્મી રહ્યા છે. ભારતમાં પણ વચ્ચે-વચ્ચે ‘વધુ બાળકો પેદા કરો’ જેવા નિવેદનો સામે આવતા જ રહે છે. જોકે ભારત એક યુવા દેશ છે. ભારતની સરેરાશ ઉંમર જાપાન કરતાં ઘણી ઓછી છે. પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે આવનારા દાયકાઓમાં ભારતમાં પણ ‘એજિંગ સોસાયટી’ એક સમસ્યા બનીને સામે આવી શકે છે.
