AfD Germany Rise: જર્મનીમાં AfDની ઐતિહાસિક જીતથી ખળભળાટ, સ્થળાંતર અને આર્થિક નીતિઓ સામેના અસંતોષે વધાર્યો દક્ષિણપંથી પક્ષનો પ્રભાવ
AfD Germany Rise: બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં નાઝી સરમુખત્યારશાહીના પતનના આઠ દાયકા બાદ જર્મનીમાં કદાચ ફરી એક વખત હિટલરની વિચારસરણીની વાપસી થઈ રહી છે. જર્મની એવા વળાંક પર આવી ગયું છે જેણે સમગ્ર યુરોપની ઊંઘ ઉડાવી દીધી છે. દેશના પૂર્વીય રાજ્યની ચૂંટણીમાં દૂર-જમણેરી પક્ષ ‘અલ્ટરનેટિવ ફોર જર્મની’ (AfD) પ્રથમ વખત સરકાર બનાવવાની દહેલીજ પર પહોંચી ગયો છે. 1945 પછી આ પ્રથમ તક છે જ્યારે કટ્ટરપંથી અને સ્થળાંતર વિરોધી વિચારસરણી ધરાવતા પક્ષના હાથમાં રાજ્યનું શાસન આવવાની સંભાવના ઊભી થઈ છે.
આ ઐતિહાસિક ચૂંટણી ફેરફારથી જર્મન સમાજમાં ઊંડું વિભાજન ઊભું થયું છે. એક તરફ AfDની વધતી લોકપ્રિયતાને જર્મન રાજકારણમાં ‘ભૂતકાળના કાળા પાનાં ફરી ખૂલવા’ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ તેના વિરોધમાં બર્લિન, મ્યુનિખ અને ડ્રેસ્ડનની સડકો પર લાખો નાગરિકો ‘નેવર અગેઇન’ એટલે કે ફરી ક્યારેય નહીંના નારા લગાવતા ઉતરી આવ્યા છે.
જર્મનીના નાગરિકોના મનમાં હિટલરના સમયની ભયાનક યાદો ફરી તાજી થવા લાગી છે. યુરોપને ભય લાગી રહ્યો છે કે જર્મનીમાં ક્યાંક કોઈ નવો હિટલર તો જન્મી રહ્યો નથી ને. લોકશાહી વ્યવસ્થા પર મંડરાતા આ નવા જોખમથી વિશ્વભરના વિચારકો અને EUના વ્યૂહરચનાકારો પણ ચિંતિત થઈ ગયા છે.
Several thousand people gathered at the Berlin Brandenburg Gate in protest after the far-right AfD reached a landslide win in the state elections of Saxony-Anhalt https://t.co/KZ1dlDcZ9Z pic.twitter.com/chV8Y3xFyA
— Reuters (@Reuters) September 8, 2026
જર્મનીમાં AfDની જીત સામે સડકો પર જનસૈલાબ
AfDની જીત બાદ હજારો લોકો સડકો પર ઉતરી આવ્યા છે. લોકોમાં એવો ભય ઊભો થયો છે કે આગામી ચૂંટણીમાં AfD બર્લિન અને મેક્લેનબર્ગ-વેસ્ટર્ન પોમેરેનિયામાં વધુ મોટી સરસાઈ મેળવી શકે છે. આ વિરોધ પ્રદર્શનો રવિવારે સાક્સની-એનહાલ્ટમાં યોજાયેલી ચૂંટણીમાં AfDની જીત બાદ કરવામાં આવી રહ્યા છે. અહીં પક્ષે લગભગ 44% મત મેળવ્યા અને રાજ્ય વિધાનસભાની 83માંથી 39 બેઠકો જીતી લીધી. જોકે પક્ષને એકલા સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી બહુમતી મળી શકી નથી, પરંતુ તે અન્ય પક્ષોના નેતાઓ પાસેથી સમર્થન માંગી રહ્યો છે. જો આવું થાય છે તો જર્મનીમાં ‘નેશનલ સોશિયલિસ્ટ જર્મન વર્કર્સ પાર્ટી’ (NSDAP) અથવા નાઝી પક્ષના શાસન બાદ આ પ્રથમ જમણેરી રાજ્ય સરકાર હશે.
રાજધાની બર્લિનમાં પ્રદર્શનકારીઓ AfDના વિરોધમાં લોકશાહીના સમર્થનમાં રેલી માટે બ્રાન્ડેનબર્ગ ગેટ પાસે એકત્ર થયા. પોલીસના અંદાજ મુજબ ભીડ લગભગ 5000 લોકોની હતી, જ્યારે આયોજકોનું કહેવું હતું કે 14,000થી વધુ લોકો તેમાં સામેલ થયા હતા. પોટ્સડામ, મ્યુન્સ્ટર, ગોટિંગેન, ડ્રેસ્ડન, આચેન, બામ્બર્ગ, ડાર્મસ્ટાડ્ટ અને હાલ્બરસ્ટાડ્ટમાં પણ વિરોધ પ્રદર્શનના અહેવાલો આવ્યા હતા. પરંતુ મુશ્કેલી એ છે કે જો દેશનો એક ભાગ તે વિચારસરણીને ચૂંટણીલક્ષી સમર્થન આપવા લાગ્યો છે, તો બીજા પક્ષે પણ આત્મમંથન કરવાની જરૂર છે કે આવું શા માટે થઈ રહ્યું છે.
પ્રદર્શનકારીઓએ જાતિવાદ અને ફાસીવાદના વિરોધમાં પોસ્ટરો હાથમાં પકડી રાખ્યા હતા, જ્યારે વક્તાઓએ મતદારોને સાક્સની-એનહાલ્ટના પરિણામો બાદ નિરાશ ન થવાની અપીલ કરી હતી. ભૂતપૂર્વ નાઝી એકાગ્રતા શિબિર બુખેનવાલ્ડના સ્મારકના નિયામક જેન્સ-ક્રિશ્ચિયન વેગનરે આ પરિણામને ‘શરમજનક’ ગણાવ્યું અને ચેતવણી આપી કે AfDના નેતૃત્વવાળી સરકારની સંભાવનાને ચૂપચાપ સ્વીકારવી જોઈએ નહીં.
જર્મનીમાં હિટલરની વિચારસરણી ધરાવતી AfD શા માટે જીતી રહી છે?
સ્થળાંતર અને શરણાર્થી નીતિ સામેનો ગુસ્સો- AfDની લોકપ્રિયતાનો સૌથી મોટો આધાર તેની કડક સ્થળાંતર વિરોધી નીતિ છે. જર્મનીમાં વધતી સ્થળાંતરિતોની સંખ્યા, સાંસ્કૃતિક સુરક્ષાની ચિંતા અને શરણાર્થી નીતિને લઈને સામાન્ય લોકોમાં રહેલા અસંતોષનો AfDએ સફળતાપૂર્વક લાભ લીધો છે. દેશમાં મોટી સંખ્યામાં મુસ્લિમ શરણાર્થીઓને વસાવવામાં આવ્યા છે, જેમના પર ધર્મપરિવર્તન અને હિંસાના આરોપો લાગ્યા છે. આ મુદ્દાને લઈને ગુસ્સો વધી રહ્યો છે.
આર્થિક મંદી અને મોંઘવારીથી નારાજગી- જર્મનીની ધીમી આર્થિક ગતિ, ઊર્જા સંકટ અને વધતી મોંઘવારીથી મધ્યમ વર્ગ અને કામકાજી વર્ગ પરેશાન છે. CDU, SPD અને Greens જેવા પરંપરાગત સત્તારૂઢ પક્ષોની આર્થિક નીતિઓ પ્રત્યે લોકોનો વિશ્વાસ ઘટ્યો છે, જેના કારણે તેઓ નવા વિકલ્પ તરફ વળ્યા છે.
પૂર્વ જર્મનીમાં ઉપેક્ષાની લાગણી- પૂર્વ જર્મન રાજ્યો જેવા કે સાક્સની-એનહાલ્ટ અને થુરિંગિયામાં લોકો પશ્ચિમ જર્મનીની સરખામણીએ પોતાને ઉપેક્ષિત અનુભવે છે. AfDએ આ ‘પ્રાદેશિક ભેદભાવ’ અને સ્થાનિક ગૌરવનો લાભ લઈને પોતાની ઊંડી પકડ બનાવી છે.
પરંપરાગત પક્ષો સામે ગુસ્સો- મુખ્ય પ્રવાહના ગઠબંધન પક્ષો એકબીજા સાથે જ ગૂંચવાયેલા રહે છે અને લોકોની મૂળભૂત સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં નિષ્ફળ દેખાય છે. AfD પોતાને સત્તા વિરોધી અને ‘સામાન્ય નાગરિકનો અવાજ’ તરીકે રજૂ કરે છે.
જર્મનીમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું રાજકીય યુદ્ધ છેડાયું
આ ચૂંટણીથી ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્ઝ અને તેમના પક્ષ ક્રિશ્ચિયન ડેમોક્રેટિક યુનિયન (CDU) પર પણ દબાણ વધ્યું છે. મર્ઝે AfD સાથે સહયોગ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે, પરંતુ સ્વીકાર્યું છે કે આ પરિણામે તેમના પક્ષને મૂળથી હચમચાવી દીધો છે. તેમણે રાજીનામાની વાતને ફગાવી દીધી અને કહ્યું કે તેઓ પોતાની સરકારના સુધારા કાર્યક્રમને ચાલુ રાખશે. 20 સપ્ટેમ્બરે યોજાનારી રાજ્ય ચૂંટણી પહેલાં AfDના વધતા પ્રભાવ પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
આ પક્ષ મેક્લેનબર્ગ-વેસ્ટર્ન પોમેરેનિયામાં મતદારોની પસંદગીના મતસર્વેમાં લગભગ 35% સાથે આગળ ચાલી રહ્યો છે, જોકે મધ્ય-ડાબેરી સોશિયલ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (SPD)એ તાજેતરના મહિનાઓમાં ફરી પોતાનું સમર્થન મેળવ્યું છે અને આ અંતરને ઓછું કર્યું છે. પરંતુ બર્લિનમાં મુકાબલો વધુ વિભાજિત છે, જ્યાં CDUને લેફ્ટ પાર્ટી અને AfD પર ખૂબ જ નજીવી સરસાઈ મળી છે. પક્ષનાં નેતા એલિસ વાઇડેલે કહ્યું છે કે પક્ષનો લક્ષ્ય 2029માં જર્મનીની આગામી રાષ્ટ્રીય ચૂંટણીમાં ઓછામાં ઓછા 40% મત મેળવવાનો રહેશે.
