Trump Pharma Tariff: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતના 9.7 અબજ ડોલરના ફાર્મા નિકાસને નિશાન બનાવતા 200% ટેરિફની જાહેરાત કરી છે. પરંતુ કાનૂની અનિશ્ચિતતા અને અમેરિકાના આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં મોંઘવારીના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતે પોતાની શરતો પર અડગ રહેવું જોઈએ. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે અમેરિકામાં દવાઓની કિંમત પહેલેથી જ ઘણી વધુ છે અને જો અમેરિકામાં જ દવાઓનું ઉત્પાદન કરવું પડે તો તેનાથી પણ વધુ ખર્ચાળ બનશે. તેથી ટ્રમ્પ માત્ર ટ્રેડ ડીલ માટે ભારત પર દબાણ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
વાસ્તવમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખરીદવામાં આવતી જેનેરિક દવાઓ પર નવી ટેરિફ યોજનાની જાહેરાત કરી છે. તેના હેઠળ 2028થી ડ્યૂટીમાં મોટો વધારો કરવામાં આવશે. ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે આ પગલાનો હેતુ દવા ઉત્પાદનને ફરીથી અમેરિકામાં લાવવાનો છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે 1 ઑગસ્ટ 2026થી બે વર્ષ સુધી ખરીદવામાં આવતી જેનેરિક દવાઓ પર 0 ટકા ટેરિફ લાગુ રહેશે. ત્યારબાદ એક વર્ષ માટે ટેરિફ વધીને 100 ટકા થશે અને પછી તે વધીને 200 ટકા થઈ જશે.
અમેરિકામાં દવાઓની ફેક્ટરી સ્થાપવા માંગે છે ટ્રમ્પ
અમેરિકા સાથેની ન્યૂક્લિયર ડીલમાં જોડાયેલા ભારતના અમેરિકા વિશેષજ્ઞ રોબિંદર સચદેવે જણાવ્યું કે, “ટ્રમ્પ અમેરિકાની અંદર જ જેનેરિક દવાઓનું ઉત્પાદન કરાવવા માંગે છે. તેના કારણે બ્રાન્ડેડ દવાઓ પર 100 ટકા ટેરિફની જાહેરાત થઈ ગઈ છે. હવે ટ્રમ્પે જેનેરિક દવાઓ પર પણ ટેરિફની જાહેરાત કરી છે. આ લાંબી વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે. આ બે વર્ષ દરમિયાન દુનિયાની મોટી કંપનીઓ અમેરિકામાં પોતાની કંપની સ્થાપવાનો પ્રયાસ કરશે.”
તેમણે કહ્યું, “આ ખાસ કરીને ભારતને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવેલો નિર્ણય નથી, પરંતુ તેની અસર ચોક્કસપણે ભારત પર પડશે. ટ્રમ્પનો આ નિર્ણય સમગ્ર વિશ્વ માટે છે. દુનિયાની ઘણી મોટી કંપનીઓએ અમેરિકામાં ફેક્ટરીઓ સ્થાપવાનું શરૂ કરી દીધું છે અને ઘણી ફેક્ટરીઓ કાર્યરત પણ થઈ ગઈ છે. ભારતની સિપલાએ પણ અમેરિકામાં પોતાનું રોકાણ શરૂ કરી દીધું છે.”
ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે 1 ઑગસ્ટ 2026થી આગામી બે વર્ષ એટલે કે 2028 સુધી ટેરિફ 0% રહેશે. ત્યારબાદ 2028થી તે 100% અને પછી 2029થી 200% થઈ જશે.
ટ્રેડ ડીલ માટે દબાણ બનાવવાનો પ્રયાસ
શરૂઆતના બે વર્ષનું ‘વિન્ડો’ આપીને ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ વિદેશી કંપનીઓ અને સરકારોને ચર્ચાની મેજ પર આવવા અથવા અમેરિકામાં રોકાણ કરવા માટે દબાણ કરવા માંગે છે. રોબિંદર સચદેવે જણાવ્યું કે ભારત અમેરિકાને અંદાજે 10 અબજ ડોલરની દવાઓ સપ્લાય કરે છે. તેમાં અંદાજે 1 અબજ ડોલરની બ્રાન્ડેડ દવાઓ અને લગભગ 9 અબજ ડોલરની જેનેરિક દવાઓનો સમાવેશ થાય છે. એટલે ભારતના 1 અબજ ડોલરના દવા વેપાર પર તાત્કાલિક અસર પડશે જ્યારે બે વર્ષ પછી બાકીના 9 અબજ ડોલરના વેપાર પર અસર પડશે. હવે ટ્રેડ ડીલ દરમિયાન ટ્રમ્પ ભારતને કેટલી છૂટ આપે છે અને વાટાઘાટોમાં તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરે છે તે તેમના પર નિર્ભર રહેશે.
ભારત અને અમેરિકા લાંબા સમયથી દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા નજીક છે. આ નવા નિર્ણયથી ભારત સાથે ચાલી રહેલી વેપાર વાટાઘાટોમાં વોશિંગ્ટન એક મજબૂત ‘બાર્ગેનિંગ ચિપ’ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
શું ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ નિર્ણય અમલમાં મૂકી શકશે?
અમેરિકાની રાજનીતિમાં બે વર્ષનો સમય ઘણો લાંબો ગણાય છે. ઑગસ્ટ 2028માં જ્યારે 100% ટેરિફ લાગુ થવાનો સમય આવશે, ત્યારે એ જ વર્ષે નવેમ્બર 2028માં અમેરિકામાં આગામી રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી યોજાવાની છે.
તે ઉપરાંત ટ્રમ્પ પ્રશાસનના અનેક જૂના ટેરિફને આ વર્ષની શરૂઆતમાં અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે ગેરકાયદેસર જાહેર કર્યા હતા. તેથી સંપૂર્ણ શક્યતા છે કે આ નવી ટેરિફ યોજના પણ અમેરિકાની અદાલત ગેરકાયદેસર જાહેર કરી શકે.
અમેરિકામાં વેચાતી 90%થી વધુ દવાઓ જેનેરિક હોય છે. જો ભારત, જે અમેરિકાના જેનેરિક બજારનો અંદાજે 40% હિસ્સો પૂરો કરે છે, ત્યાંથી આવતી દવાઓ પર ભારે કર લાગશે તો અમેરિકન દર્દીઓ માટે આરોગ્ય સેવાઓ ખૂબ જ મોંઘી બની જશે.
ડેમોક્રેટિક પાર્ટી અને અમેરિકાના આરોગ્ય નિષ્ણાતો આ પગલાને ‘ગરીબ વિરોધી’ અને જનવિરોધી ગણાવીને ટ્રમ્પ સરકારને ઘેરવાની તૈયારીમાં છે, કારણ કે તેની સીધી અસર સામાન્ય નાગરિકોના ખર્ચ પર પડશે.
ભારતે કઈ વ્યૂહરચના અપનાવવી જોઈએ?
ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે ટેરિફ યોજનાનો હેતુ જેનેરિક દવાઓનું ઉત્પાદન ફરીથી અમેરિકામાં લાવવાનો અને એવી કંપનીઓ પર દબાણ લાવવાનો છે, જે અમેરિકામાં ઉપલબ્ધ સુવિધાઓમાં રોકાણ કરવા માંગતી નથી. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિએ એવો પણ દાવો કર્યો કે સમગ્ર દેશમાં દવા ઉત્પાદનની સુવિધાઓ ઝડપથી ઉભી કરવામાં આવી રહી છે, કારણ કે તેમનું પ્રશાસન સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે. પરંતુ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભારતે તેનાથી ગભરાવાની જરૂર નથી.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ફેબ્રુઆરીમાં થયેલા વેપાર કરાર હેઠળ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે જેનેરિક દવાઓ અને તેમના ઘટકો અંગે બંને દેશ પરસ્પર સહમતિથી નક્કી થયેલા પરિણામોના આધારે કામ કરશે. ભારતે આ કલમને મજબૂતીથી આગળ ધપાવવી જોઈએ.
અમેરિકામાં ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ, બ્લડ પ્રેશર અને ડિપ્રેશન જેવી બીમારીઓની દવાઓનો મોટો હિસ્સો ગ્લેનમાર્ક અને લ્યુપિન જેવી ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓ સપ્લાય કરે છે. ભારત અમેરિકન પ્રશાસનને સ્પષ્ટ કરી શકે છે કે તાત્કાલિક સપ્લાય બંધ થવાથી અમેરિકા માટે જ મોટું આરોગ્ય સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
રોબિંદર સચદેવે જણાવ્યું કે ભારતીય કંપનીઓ પાસે હવે બે વર્ષની મુદત છે. આ દરમિયાન તેઓ અમેરિકામાં પોતાની એસેમ્બલી અથવા મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ સ્થાપવા અંગે વિચાર કરી શકે છે જેથી તેઓ ટેરિફથી બચી શકે અથવા પછી યુરોપ અને અન્ય એશિયાઈ બજારોમાં પોતાનો નિકાસ વધારી શકે છે.
